‘Aan schaalvergroting verdient boer het meest’

Schaalvergroting is de enige optie voor ondernemers.Veel akkerbouwers zijn bezig met het nadenken over de toekomst. De afgelopen, in veel gevallen, magere droge jaren geven ook aanleiding om na te denken over de toekomst en de vraag te stellen: wat wil ik met mijn onderneming? Wanneer we op wat meer afstand kijken naar de ontwikkelingen in de akkerbouwsector dan zijn er drie vaste ontwikkelingslijnen te onderscheiden. De eerste van deze hoofdlijnen is de afname van het aantal akkerbouwers. Elk jaar stoppen er tussen de 5 en 7% van de akkerbouwers met hun bedrijf. Met het teruglopen van het aantal ondernemers is schaalvergroting een vast gegevenOnlangs was in het nieuws dat van de Nederlandse boerenbedrijven met een bedrijfshoofd van 55 jaar en ouder, slechts 41% een bedrijfsopvolger heeft. Op zich geen reden tot paniek, dit is immers al jaren het geval. Technologische ontwikkelingenMaar met het teruglopen van het aantal ondernemers is schaalvergroting daarmee eveneens een vast gegeven. Het areaal landbouwgrond neemt jaarlijks iets af, maar niet in verhouding tot het areaal wat op de markt komt. De meeste grond van stoppende akkerbouwers komt beschikbaar voor schaalvergroting van de overblijvende bedrijven. Deze schaalvergroting wordt mede mogelijk gemaakt door de technologische ontwikkelingen. Een arbeidskracht kan, in combinatie met de technologische mogelijkheden, efficiënter werken en daarmee een groter areaal bewerken. De boer wordt een leverancier van schaarse diensten waar consument en samenleving meer om vragenDaarnaast is er nog een derde continue factor die een rol speelt bij toekomstige ontwikkelingen. De rol van de akkerbouwer is al langer aan het veranderen. Naast producent van voedsel wordt hij door de omgeving meer en meer gezien als een leverancier van schaarse diensten waar consument en samenleving in toenemende mate om vragen. Denk aan CO₂-opslag, een rijk landschap, biodiversiteit, schoon water en schone lucht. De boer wordt steeds meer een ondernemer die maatschappelijke kwesties met elkaar verbindt en vertaalt in producten en diensten. Althans zo wordt de maatschappelijke meerwaarde benoemd. Het lijkt wel op een groene droom. Digitalisering en robotiseringDe maatschappij en de politiek hebben de mond vol van maatschappelijke eisen en veel subsidie gaat ook naar het benoemen van deze ontwikkelingen. Het verdienmodel voor de akkerbouwer bij het voldoen aan deze maatschappelijke eisen en wensen is echter vrijwel nihil. Naar de toekomst kijkend draagt alleen de schaalvergroting bij aan het verdienmodel van de ondernemende akkerbouwer. Het zou dan ook beter zijn wanneer beleidsmakers daar meer oog voor zouden hebben. De overheid zou zich dan ook beter kunnen richten op het faciliteren en mogelijk maken van schaalvergroting. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door het stimuleren van technologische ontwikkelingen als robotisering, digitalisering en dergelijke.Wanneer je akkerbouwer wilt blijven, is schaalvergroting de enige optie Overigens ligt het voor de hand dat met schaalvergroting ook de vergroeningsdoelen makkelijker en sneller zullen worden gerealiseerd. Het is immers nooit aangetoond dat kleinere bedrijven sneller aan vergroeningsdoelen voldoen. Het zou wel eens juist andersom kunnen zijn. Grotere bedrijven zijn vaak professioneler georganiseerd met meer specialismen in het bedrijf, waardoor er serieuzer met de maatschappelijke eisen rondom vergroening wordt omgegaan. Een mooie kans voor overheid en maatschappij om schaalvergroting dan ook toe te juichen.Wanneer je akkerbouwer wilt blijven, is schaalvergroting de enige optie. Zowel goed voor de ondernemer, de overheid als de maatschappij.