‘138 ton aardappels per hectare’

Opbrengsten blijven achter bij mogelijkheden. Mogelijk is daar met meer teeltonderzoek – dus meer kennis – wat aan te doen.De afgelopen decennia was de productiviteitsstijging van de landbouw enorm. Voedde de moderne boer in 1970 gemiddeld 26 monden, inmiddels is dat in 2016 gestegen tot 155 monden. Omdat maar een beperkt deel van de grond wereldwijd geschikt is als landbouwgrond, is opbrengstverhoging op bestaande grond van essentieel belang om de groeiende wereldbevolking te kunnen blijven voeden. Een groot deel van de opbrengstverhoging is tot stand gebracht door genetische vooruitgang. Nieuwe rassen hebben veel goeds gebracht.Aardappeloogst in West-Brabant. Klimaatverandering zal opbrengsten gaan verhogen. - Foto: Peter RoekGenetisch valt nog meer opbrengst te halenUit recent WUR-onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat rassenproeven bij wintertarwe op zeeklei van 1978 tot 2016 aantoonden dat door veredeling de opbrengstverhoging 90 kilo per hectare per jaar kan zijn. In de praktijk blijkt dat deze hogere opbrengstpotentie van nieuwe rassen niet wordt benut. Zo bleek uit CBS-cijfers dat de gemiddelde opbrengststijging bij wintertarwe tussen 2000 en 2015 slechts 0,3% per jaar was. Aanzienlijk minder dus dan genetisch mogelijk. Theoretische berekeningen tonen aan dat het mogelijk is om onder Nederlandse omstandigheden 15 ton wintertarwe per hectare te halen. Maar dat is nog ver weg voor de huidige praktijk. Dus genetisch valt aanzienlijk meer opbrengst te halen dan in de praktijk gebeurt. Dit is een zorgelijke ontwikkeling, immers de wereldbevolking groeit en deze monden moeten worden gevoed. Kennis en deskundigheidIn de diverse vergelijkingen wordt uitgegaan van gemiddelden. De variatie tussen de hoogste en laagste opbrengst is vaak groot en kan oplopen tot 20%. Deze verschillen worden veroorzaakt door niet-beïnvloedbare oorzaken zoals grondsoort, ligging van percelen en lokaal verschil in weersomstandigheden. Maar er zijn ook beïnvloedbare oorzaken. Hierbij valt te denken aan vakmanschap, mechanisatie en bodemvruchtbaarheid. Alles staat of valt met het benutten van kennis en deskundigheid. Daar ligt wel het pijnpunt. Opvallend is dat de laatste jaren de omvang van het teeltonderzoek akkerbouw sterk is teruggelopen. Zou er een oorzaak-gevolgverband kunnen zijn tussen deze zaken, minder kennisontwikkeling en gelijkblijvende opbrengsten?Collectief teeltonderzoekHistorici zeggen dat de Nederlandse akkerbouw groot en hoogproductief is geworden door een hoog kennisniveau. Er zijn meer dan voldoende argumenten om dit voor waarheid aan te nemen. Het is dan ook zeer prijzenswaardig dat de nieuw opgerichte Brancheorganisatie Akkerbouw het initiatief heeft genomen om collectief teeltonderzoek akkerbouw nieuw leven in te blazen en dit met de sector financieel mogelijk te maken. Een initiatief dat volledige steun verdient van de ondernemers in de akkerbouw. Want alleen met verdergaande kennisontwikkeling op teeltgebied kunnen de genetisch mogelijke opbrengsten worden gehaald.KlimaatveranderingTot slot, een mooi perspectief ligt voor ons. Als gevolg van klimaatverandering krijgen we hogere temperaturen en meer CO2 in de lucht. Dit geeft volgens deskundige onderzoekers in 2050 een potentiële opbrengst in Nederland van 138 ton aardappelen per hectare. Dan moeten we wel weten hoe we dit teelttechnisch moeten bereiken.