Akkerbouw

Achtergrond 1901 x bekeken 1 reactie

Gezocht: Beste Gewasbeschermer 2017

Wie teelt de schoonste fritesaardappel of de schoonste zetmeelaardappel? We gaan op zoek naar de Beste Gewasbeschermer van 2017.

De wedstrijd Beste Gewasbeschermer gaat weer van start. We gaan op zoek naar wie de schoonste aardappel teelt. De opzet van editie 2017 is gelijk aan die van vorig jaar, maar we zoeken nu ook de akkerbouwer met de schoonste zetmeelaardappelen.
Met ‘schoon’ bedoelen we dat we op zoek gaan naar de minste milieubelasting per kilo geoogste aardappel.

Minder is beter

Waarom de wedstrijd ‘wie teelt de schoonste aardappel’? Aardappelen behoren tot de groep meest intensief behandelde gewassen in de akkerbouw. Zo worden de aardappelen een à twee keer gespoten tegen onkruid, volgt bij poten een fungicidebehandeling tegen schimmels als rhizoctonia en een granulaatbehandeling met Vydate, Mocap en Nemathorin tegen ritnaalden en aaltjes, wordt tijden het groeiseizoen de velden zo’n 12 tot 15 keer tegen phytophthora en alternaria gespoten en zijn er soms ook bestrijdingen met insecticiden tegen bijvoorbeeld bladluizen en coloradokevers.

De chemische gewasbescherming staat echter onder maatschappelijke druk. Minder is dus beter. Wat we laten zien is hoezeer telers zich inspannen voor vermindering, en hoezeer een intensieve teelt met hoge productie per hectare daaraan kan bijdragen.

Schoonste fritesaardappel én zetmeelaardappel

We kiezen voor twee categorieën: schoonste fritesaardappel en schoonste zetmeelaardappel, en niet alles op een hoop gooien met ‘schoonste’ aardappel. Zetmeelaardappelen hebben door hun resistenties tegen AM en wratziekte veelal een lagere kilo-opbrengst dan fritesaardappelen. Ook is het teeltdoel bij zetmeelaardappelen vaak minimale kostprijs, terwijl bij fritesaardappelen vaker maximale opbrengst wordt nagestreefd.

Aardappelteelt op het Zeeuwse Zuid-Beveland. Afsstemming van het ideale spuitschema op het weer is vaak lastig - Foto: Peter Roek
Aardappelteelt op het Zeeuwse Zuid-Beveland. Afsstemming van het ideale spuitschema op het weer is vaak lastig - Foto: Peter Roek

Het belangrijkste argument om onderscheid te maken in fritesaardappel en zetmeelaardappel is echter de hectare-opbrengst. Bij fritesaardappelen zijn de tonnen aardappelen per hectare leidend, bij zetmeelaardappelen echter de tonnen zetmeel. 45 ton aardappelen met een zetmeelgehalte van 22 procent (530 gram onderwatergewicht) is meer dan 50 ton aardappelen met 19 procent zetmeel (470 gram onderwatergewicht). Goede redenen dus om onderscheid te maken.

Twee categorieën, twee winnaars

Dat levert dus twee winnaars op. Telers die zetmeelrassen telen voor de vlokkenindustrie kunnen meedingen in de categorie ‘schoonste’ zetmeelaardappel. Telers die zowel frites- als zetmeelaardappelen telen, kunnen in beide categorieën meedingen. Biologische aardappeltelers passen niet in het concept, omdat zij geen chemische middelen toepassen.

Boerderij organiseert de wedstrijd. De wedstrijd wordt dit jaar ondersteund door gewasbeschermingsmiddelenfabrikant Syngenta, keuringsinstantie IsaCert, adviesorganisatie Delphy en Dacom, leverancier van managementsystemen en Avebe, fabrikant van aardappelzetmeel, hoogwaardige zetmeelderrivaten en hoogwaardig aardappeleiwit. De winnaars worden 12 december bekendgemaakt op het akkerbouwcongres Grond om te boeren op 12 december.

Middelengebruik daalt niet

Gangbare telers proberen het middelengebruik te reduceren door gebruik van beslissing ondersteunende systemen (bos) en nieuwe middel- en driftbesparende technieken als de Wingssprayer. Echter, het middelengebruik in absolute kilo’s is de afgelopen jaren niet gedaald, blijkt uit de afzetcijfers gepubliceerd door Nefyto, de branche-organisatie van middelenfabrikanten. Nefyto is wettelijk verplicht de afzetcijfers van actieve stoffen te publiceren, uitgedrukt in kilo grammen actieve stof.

De cijfers over 2016 zijn nog niet bekend. Het verloop is vrij grillig. Het weer in een bepaald jaar beïnvloedt het middelengebruik meer dan de introductie van nieuwe technieken en nieuwe weerbaardere rassen. Het middelengebruik lag in 2015 10% lager dan in 2014. De daling was het grootst bij de afzet van insecticiden / acariciden (17%). De afzet van herbiciden, fungiciden en overige middelen daalden met 8%, respectievelijk 9% en 11%.

Hoewel het jaar 2015 eindigde op een gedeelde vijfde plaats in de rij van warmste jaren sinds lange tijd, was de lente vrij koel. De onkruiddruk was vrij laag en door de relatief koele meimaand ontwikkelden ziekten en plagen zich langzaam. Een hittegolf tussen eind juni en begin juli, weliswaar gevolgd door een wisselende zomer, leidde niet tot een grote ziekte- en plaagdruk.

Verhaal ligt genuanceerder

De afzetcijfers in kilo’s actieve stof over de afgelopen 15 jaar suggereren dat de Nederlandse akkerbouwer weinig progressie maakt qua duurzaamheid. Dat is echter maar de halve waarheid. De ene kilo actieve stof is namelijk de andere niet. Het gaat natuurlijk om de milieubelasting van een middel.

Neem bijvoorbeeld de fungiciden Shirlan Gold en Infinito tegen phytophthora. Shirlan Gold heeft een dosering van 0,4 liter per hectare, terwijl de dosering van Infinito 1,2 tot 1,6 liter per hectare is. Bij maximale dosering van 1,6 liter scoort Infinito qua milieubelastingspunten op de CLM-meetlat groen op zowel waterleven (11 punten), bodemleven (5 punten) en grondwater (2 punten), terwijl Shirland Gold met zijn 1,2 liter lagere dosering per hectaredan Infinito oranje scoort op waterleven (276 punten) en groen op bodemleven (24 punten) en grondwater (1 punt). Ondanks zijn hogere dosering is Infinito dus milieuvriendelijker.

Toenemende gewasopbrengsten

Een tweede kanttekening bij de afzetcijfers wordt gevormd door de almaar toenemende gewasopbrengsten. Nederland gebruikt in verhouding tot het buitenland veel kilo’s actieve stof, maar heeft gemiddeld genomen ook hogere gewasopbrengsten dan het buitenland. Per kilo geoogst product zou het middelengebruik wel eens mee kunnen vallen. Europese cijfers hierover zijn niet voorhanden.

Meld u aan of draag iemand voor

De wedstrijd ‘Beste Gewasbeschermer 2017, wie teelt de schoonste fritesaardappel en zetmeelaardappel’ is een mooi podium voor de gangbare teler om te laten zien hoe hij duidelijk kan maken dat hij werkt aan een veilig voedselpakket, maar dat hij ook zorg draagt voor het milieu door het kiezen van de juiste teeltmaatregelen met een zo laag mogelijke milieubelasting.

Kortom, Boerderij is weer op zoek naar de topper in de gewasbescherming. Meld u voor 15 augustus in ieder geval aan. Later volgt de opgave van middelenverbruik en aardappelopbrengst.

U kunt ook kandidaten voordragen. Vindt u dat uw buurman-akkerbouwer, vader, echtgenoot/partner etcetera een topper in zijn vakgebied is? Dan kunt u hem/haar (anoniem) voordragen. Boerderij neemt dan contact met hem/haar op met de vraag om mee te doen.

Win mooie prijzen

U kunt zich al aanmelden voor de wedstrijd op www.boerderij.nl/beste-gewasbeschermer. Ook kunt u iemand voordragen. De wedstrijd geldt voor alle fritesaardappel-, vlokken en zetmeelaardappeltelers in Nederland en in Vlaanderen. De prijzen zijn er naar:

  • De winnaar ontvangt een aardappelgerelateerde buitenlandse studiereis voor twee personen en een uitgebreid Dacom-teeltregistratiepakket ter waarde van € 850 met toegang tot teeltregistratie, weersverwachting, weerdata en ziektemanagement. Daarnaast stelt Syngenta Crop Protection een Heliosec (opvangbak voor tankresten) beschikbaar van ter waarde van € 5.000.
  • Beide finalisten ontvangen een uniek emaillen gevelbord ‘Winnaar Beste Gewasbeschermer 2017’.
  • Alle finalisten krijgen een uitnodiging voor het Boerderij-congres Grond om Boeren op 12 december.

Het gaat om teeltjaar 2017. In september, voordat de aardappelen geoogst zijn, moet de teler op de site zijn middelengebruik en verwachte aardappelopbrengst invullen. Potentiële winnaars krijgen vervolgens bezoek van Delphy, die kort voor de oogst middels een proefrooiing de hoeveelheid gegroeide aardappelen en het zetmeelgehalte vaststelt volgens erkent protocol. Keuringsinstantie IsaCert controleert of de deelnemer zijnn middelengebruik naar waarheid heeft ingevuld. Voor de beoordeling rekenen we hoeveelheden middel om naar milieubelastingspunten volgens de milieumeetlat van het CLM.

Vanzelfsprekend worden de ingevulde gegevens door Boerderij vertrouwelijk behandeld en worden de gegevens niet aan derden verstrekt.

De drie beste scoorders bij fritesaardappelen en de drie beste scoorders bij zetmeelaardappelen worden vervolgens bezocht en aan de tand gevoeld door een deskundige jury. Naast lage hoeveelheden middel tellen namelijk ook aspecten als beperking van erfemissie, visie, etc.

Eén reactie

  • arink

    Ekoarink.
    Is het alleen om de maatschappelijke druk en dus voor de bühne? Of hebben we ook nog een beetje verantwoordelijksgevoel in onze donder.
    Wie de schoonste teelt lijkt me niet zo moeilijk; pak de Skallijst van akkerbouwers en gooi er een pijltje naar.

Of registreer je om te kunnen reageren.