‘Zoveelste signaal’

Minister Carola Schouten van landbouw is kort en duidelijk: ‘Ik heb het Openbaar Ministerie niet nodig om handhaving te intensiveren of strakker vorm te geven.’Zij reageert op de uitspraken van Rob de Rijck, landelijk coördinerend officier van justitie voor milieuzaken in NRC Handelsblad. Hij stelt dat inkrimping van de veestapel onontkoombaar is: “Er is meer mestproductie dan het land aankan. Gedacht vanuit het strafrecht is de enige manier om mestfraude werkelijk tegen te gaan een verminderde productie van mest. De veestapel zal kleiner moeten.”Nederlandse aanpak mestfraudeZijn stellingname komt op een uiterst vervelend moment. De Europese Commissie heeft net ingestemd met de Nederlandse aanpak van mestfraude. Dit plan behelst onder meer registratie in Keurmest, waarin boeren en distributeurs aangeven volgens de regels te werken, én elkaar daar ook op aanspreken. Er komen bandbreedtes voor gehaltes in mest. NVWA, RVO.nl, politie, waterschappen gaan intensiever samenwerken. De focus ligt op de risicogebieden Peel, Gelderse Vallei en Twente. En de straffen voor fraude gaan omhoog, met mogelijkheid om extra te korten op GLB-subsidies.Deze plannen zijn onvoldoende. Zij zullen niet werken, zegt de milieuofficier. Hij meldt na de aanscherping geen verschil te merken. De financiële prikkel om de frauderen is in zijn optiek te lucratief.Ongepast om politiek stelling te nemenDe Rijck neemt politiek stelling. Dit is ongepast. Het Openbaar Ministerie moet handhaven. De vraag is waarom de milieuofficier zich zo uitlaat. Heeft hij te weinig manschappen? Of speelt hier frustratie over het mislukken van de landelijke taskforce een rol? Het OM zou hier een centrale rol krijgen. Het initiatief is naar de regio verplaatst.Het voelt als een belediging aan alle boeren die zich wel aan de regels houden. Niemand toont begrip voor de uiterst ingewikkelde, in de praktijk soms onuitvoerbare regelsPositie dreigt onhoudbaar te wordenDe politieke verontwaardiging over De Rijcks handelswijze is er. Terecht. En toch rest het gevoel van onbehagen. Wéér negatieve publiciteit. Wéér gaat het over mestfraude. Het voelt als een belediging aan alle boeren die zich wel aan de regels houden. Niemand toont begrip voor de uiterst ingewikkelde, in de praktijk soms onuitvoerbare regels. Wel sluit wéér iemand aan bij het rijtje dat inkrimping als enige oplossing voor alle kwaad ziet. Het is het zoveelste signaal dat de maatschappij het zat is. De positie van de veehouderij dreigt onhoudbaar te worden.Wie neemt initiatief?Eén tegenactie blijft onderbelicht, ook al stuit deze op intern verzet: uitsluiten! ZLTO-voorzitter Hans Huijbers riep vorig jaar op tot deze harde aanpak. Voorzitter Marc Calon van LTO Nederland dreigde met rode kaarten. De kern is een leveringsverbod. Van notoire fraudeurs neem je geen varkens of melk af. Dit gaat verder dan het voorgestelde certificeringssysteem. Boeren en de ketenpartijen zouden dáárover harde afspraken moeten maken. In het belang van de hele sector. Wie neemt het initiatief?