Zo voorkom je hittestress bij zeugen

Zeugen die nu geïnsemineerd worden, komen in de zomerperiode in de kraamstal. Hoe voorkom je hittestress en houdt je de topsportzeugen in goede conditie?Het is een uitdaging om tijdens warme zomerdagen de kraamzeugen in goede conditie te houden. Dat bleek in 2018 opnieuw, met een lange warme periode met ook een aantal zeer hete dagen. Arno Joosten, adviseur reproductie bij Topigs Norsvin heeft nog niet eerder een dergelijke extreme zomer meegemaakt en werkt toch al zeker 23 jaar tussen de varkens.Denk nu al na over welke maatregelen je kunt nemen tijdens een hitteperiode. Een simpel vernevelingssysteem heeft al effect en kan op droge hete dagen de temperatuur 3 tot 5 graden terugkoelen. - Foto: Bert JansenDe zomer in 2018 begon al vroeg en dat betekende dat een gedeelte van de zeugen niet 1 maar 2 keer tijdens de hitte in het kraamhok zat. “Doordat de zeugen 2 keer minder hebben gevreten in het kraamhok is de impact op de resultaten in 2018 groter dan in andere jaren,” zegt Joosten.Hij ziet over 2018 geen verschillen in resultaten tussen bedrijven met Topigs 20-zeugen en bedrijven die minimaal voor 80% met TN70-zeugen werken. Gemiddeld over 2018 is het afbigpercentage met 1,5 % gedaald voor beide type zeugen. “Deze waarden zijn objectief,” vertelt Joosten.Afbigpercentage in 2018 gedaaldDe technische resultaten in de zeugenhouderij zijn ondanks de lange hitteperiode vorig jaar redelijk op niveau gebleven. De technische kengetallen zijn in 2018 echter niet verbeterd, blijkt uit de gegevens van de benchmark van TopigsNorsvin.

Over heel 2018 is er in vergelijking met voorgaande jaren geen groei van de toomgrootte en afbigpercentage waargenomen, wat genetisch gezien te verwachten was. Vooral het afbigpercentage is in de laatste 2 maanden van 2018 erg onder druk komen te staan. Uit Agrovision-cijfers blijkt dat na augustus 2018 het landelijk afbigpercentage zelfs met 2 tot 3 % is gedaald.

Een combinatie van factoren is aan te wijzen als oorzaak. De kwaliteit van het sperma is minder in de zomer. Dat geldt ook voor de conditie van de zeugen, waardoor de dracht minder goed is opgenomen. De uitzonderlijk lange warme periode die vorig jaar in mei al begon en een piek kende in augustus, heeft veel invloed gehad op de reproductieresultaten.Bescherm eersteworps zeugen in zomerHet is van belang om eersteworps zeugen, vooral in de zomerperiode, te beschermen door er niet te veel biggen bij te spenen. Kijk vooral naar de zeug en de opname van het voer in de kraamstal. Je kunt niet klakkeloos 16 biggen spenen bij een eersteworps zeug. Vooral de TN70 zal door de uitstekende moedereigenschappen melk blijven geven en valt dan te veel af. Het advies van Joosten is dan ook om de zeugen te wegen en spekdikte te meten.“Al doe je dat maar een ronde kraamstal in en kraamstal uit. Dan meet je objectief wat er gebeurt op het bedrijf en het geeft waardevolle informatie om te sturen.”Lees ook: Jaarrond aandacht voor hittestress in de kraamstal

Maximaal 10% gewichtsverliesLang niet alle zeugenhouders hebben ‘last’ gehad van de hitteperiode vorig jaar, vertelt Marcel Giesen, specialist bij Next Genetix. Volgens hem mogen de Deense zeugen best wat afvallen in de kraamperiode, maar wel met een maximum van 10%. Giesen adviseert voor de Danic-zeugen een gewicht van 220 kilo de kraamstal in en minimaal 180 kilo de kraamstal uit. De huidige Deense genetica wordt dan ook anders gevoerd dan pakweg 7 jaar geleden zegt Giesen. Hij ziet dat er iets meer spek op de zeugen wordt gevoerd.Zeugen die te zwaar zijn bij insemineren en te zwaar de kraamstal ingaan, hebben meer last van de hitteDe zeugen moeten ook niet te zwaar zijn, daar heeft een zeug in de kraamstal alleen maar last van. Het advies is om het eiwitgehalte in de dracht iets lager te maken en de EW-waarde iets hoger, hierdoor komen de zeugen met iets meer spek in de kraamstal. Meer spek betekent dat de zeug een hogere weerstand heeft.Zorg dat zeugen met een goede conditie de kraamstal in gaan. Met de juiste maatregelen tegen hitte is conditieverlies in de kraamperiode te beperken. - Foto: Hans Banus
De Deense zeug kan zichzelf helemaal weggeven in de zoogperiode door ondanks weinig te vreten toch melk te blijven produceren, ook bij warm weer. Het advies van Giesen luidt dan ook om minimaal 3 keer per dag te voeren in de kraamstal op de koelere perioden van de dag. Kleine porties voorkomen dat de zeug alles in een keer opschrokt met maag- en darmdraaiingen als gevolg. Daarnaast is het van belang om met het lange maag-darmkanaal van de Deense zeug meer structuur in het voer te mengen.