‘Zet natuurinclusieve landbouw nu eens echt op de kaart’

Boer en bodem raken uitgeput, zegt Dick Boddeüs. Er is een omschakeling nodig van een knellend agrarische systeem van meer en groter naar natuurinclusieve landbouw die voor de boer economisch interessant is.Het heersende productiesysteem in de Nederlandse agrarische sector is onhoudbaar geworden. De bodem raakt in rap tempo uitgeput, waardoor niet alleen een ecologische, maar ook een economische ramp dreigt. Natuurinclusieve aanpassingen – aanpassingen waarbij de bodem respectvol wordt benut en dus niet wordt uitgeput – zijn noodzakelijk om op de lange termijn voldoende, duurzaam en gezond voedsel te kunnen garanderen. Natuur en landbouw kunnen en moeten elkaar versterken.‘De grondprijzen rijzen de pan uit’SchaalvergrotingVeel Nederlandse agrariërs zitten echter vast in het knellende systeem van meer en groter. Toch kunnen zij niet langer doorgaan met produceren zonder rekening te houden met de groene leefomgeving. Vaak wil de boer ook wel veranderen, ware het niet dat hij maximaal gefinancierd wordt. De grondprijzen rijzen de pan uit en de meeste boeren zijn volgehesen met dure apparatuur. Zij zitten vast aan (voer)contracten om maximaal te produceren tegen een minimale prijs, om leningen bij de bank af te kunnen lossen en rendabel te kunnen zijn.Grenzen aan groeiEr zitten echter grenzen aan groei. De druk op de natuur wordt te groot, waardoor de biodiversiteit achteruitholt en er straks geen vruchtbare bodem meer over is, met alle gevolgen van dien. Iets dat inmiddels door vriend en vijand wordt onderkend. ‘Biedt boeren die natuurinclusieve landbouw omarmen mogelijkheden’TransitieAls we willen dat boeren natuurinclusieve landbouw omarmen, moeten er voor de agrariër die de transitie wil maken, mogelijkheden worden geboden. Om die reden heeft het ministerie van Economische Zaken in de vorige kabinetsperiode expliciet aan het Groenfonds gevraagd om daar waar mogelijk pilots van natuurinclusieve landbouw te (co)financieren. Maaidatum uitstellenDit gebeurt nu op beperkte schaal. Er zijn mooie voorbeelden van boeren die bijvoorbeeld rekening houden met weidevogels middels een uitgestelde maaidatum. Dit vermindert de productie en kost de boer in feite geld. Door zijn product anders te vermarkten, levert het echter meer op en kan de boer een goede boterham verdienen.InkomstenOok uit onderzoek is gebleken dat minder produceren niet per se garant staat voor lagere inkomsten. Integendeel: op termijn is het economisch zelfs zeer interessant. Dit suggereert dat natuurinclusieve landbouw dus ook financierbaar zou moeten zijn. Het duurt echter een aantal jaren voordat omschakeling van gangbare landbouw naar natuurinclusief boeren effect heeft. Deze periode is door de boer zelf niet te overbruggen; hij moet immers de rente en aflossing op zijn lopende financiering blijven ophoesten. ‘Er zijn zelfs banken waarbij biologische landbouw de norm is’FinanciersDeze boeren verdienen steun van de overheid, maar ook van alle andere spelers in het ‘veld’. In de praktijk zien we namelijk dat boeren die hun bedrijfsvoering meer natuurinclusief willen maken, nog vaak nul op het rekest krijgen bij financiers. Voor omschakelen naar biologische landbouw is inmiddels steeds meer financiering beschikbaar. Er zijn zelfs banken waarbij biologische landbouw de norm is. Voor natuurinclusieve landbouw geldt dit helaas nog niet. FaciliterenOok het nieuwe ministerie dat landbouw onder zijn hoede heeft, Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, onderkent het belang van natuurinclusieve landbouw en zal zich moeten opstellen als facilitator van deze vorm van voedselproductie. Niet per se door middel van subsidie, maar bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van kapitaal voor een fonds voor natuurinclusieve landbouw, het faciliteren middels fiscale maatregelen of door bij uitgifte van gronden voorrang te verlenen aan boeren die actief maatregelen nemen ten behoeve van bodem, biodiversiteit of landschap. Grootste grondgebruikerAls grootste gebruiker van grond in Nederland zijn boeren essentieel voor het behoud van de biodiversiteit en herstel van de bodem. De consument heeft steeds vaker genoeg van de uitwassen die met het oude systeem gepaard gaan en vraagt aandacht voor voedselkwaliteit en diervriendelijkheid. Steeds vaker trekt hij daarvoor de portemonnee. Mede daarom is de tijd nu rijp om natuurinclusieve landbouw echt op de kaart te zetten. Want, zoals iemand onlangs twitterde, het is net als met een pizza: zonder goede bodem wordt het nooit wat.Martijn Bezemer:
"In de #Natuur en de #Landbouw is het eigenlijk net als bij een pizza! Zonder goede #Bodem wordt het nooit wat"— Erik van den Ham (@E_van_den_Ham) 8 januari 2018