Zaaiuien hoog en droog in beddenteelt

Luimes teelt dit jaar uien op verhoogde bedden. De reden: lucht en bescherming tegen wateroverlast.Gerwin Luimes (38) heeft in Marknesse (Fl.) met zijn vader en broer in vof een akkerbouwbedrijf. De vof werkt onder de naam SB Agro nauw samen met 4 bedrijven.Luimes teelt 50 hectare aardappelen (35 hectare pootgoed, 15 hectare consumptie). Uien zijn het tweede gewas met 22 hectare. Dit zijn vooral gele zaaiuien, met uitzondering van 6 hectare rode uien. Daarnaast teelt Luimes 8 hectare peen, 8 hectare witlof en 12,5 hectare wintertarwe.De hele familie Luimes zit eind juni in de kantine gezellig aan de koffie voordat een deel van hen de pootaardappelen weer induikt om het gewas op ziektes te controleren. Het voorjaar van 2018 was droog. Zo droog dat Gerwin Luimes – met een zomerse zomer in het vooruitzicht – zijn uien dan al beregent. Zie ook de fotoreportage.Een deel van de uien staat dit jaar op verhoogde bedden. Zou dat een nadeel zijn in deze extreme droogte? Om dat zeker te weten, teelt de sympathieke akkerbouwer ook een deel van zijn uien op de conventionele manier. Zo heeft hij een eigen proef en dekt hij zich tegelijkertijd in. Het blijft tenslotte een experiment. Luimes teelt overigens zowel rode als gele zaaiuien.Innovatieve telerLuimes is innovatief. Zo probeert hij voor het tweede jaar om de uienteelt te verbeteren door het gewas hoger te zetten en er meer lucht bij te krijgen. Zo is het risico op waterschade en (schimmel-)ziekten kleiner.‘De ruggenteelt kostte te veel planten per m₂’Vorig jaar teelde Luimes uien in ruggen. Dit jaar zijn het verhoogde bedden. De ruggenteelt kostte te veel planten per m₂, legt Luimes uit. “We konden in de iets bredere wortelruggen van 75 centimeter onvoldoende eenheden kwijt. Ondanks de 2 rijtjes die we per rug zaaiden, was er gewoon te weinig ruimte. Dat kost 10 tot 15 ton opbrengst per hectare.”Kwaliteitsverschil, waar het natuurlijk om gaat, zag Luimes niet. “Dat heeft alles met de omstandigheden in het seizoen te maken en de gevoeligheid voor ziekten in dat jaar.”Luimes beregende zijn uien hier voor de derde keer. Het bleef maar droog in groeiseizoen 2018. “Ik verwacht landelijk geen hoge opbrengsten. Beregenen leidt tot een zichtbaar mooier gewas.”Verlaagd risico op fusariumDe voornaamste reden om de teelt te verhogen is dat er daarmee minder risico op schade is bij de forse buien die tegenwoordig regelmatig in Nederland vallen, vertelt Luimes. “Na regenbuien liep het regelmatig over op een van onze percelen. Dat risico wordt minder als het gewas hoger staat. Bijkomend voordeel is een verlaagd risico op fusarium en andere schimmelziekten.” De ruggenteelt bleek dus een brug te ver. De teelt op verhoogde bedden, van een centimeter of 10, is een compromis. De gebruikelijke 2,25 meter bedden worden door een geul in tweeën gedeeld. Wat techniek betreft kostte dit ‘slechts’ een kopeg. Geen heel grote investering. Rugvormers, schijven en een plaat die het bed maakt, doen de rest.‘Dit voorjaar kregen we in een half uur tijd een bak water van 30 millimeter en toen stonden de uien op bedden eerder droog’ Na het zaaien – 4 dubbele rijen op 2,25 meter; ofwel 2 dubbele rijen per bed – is het bed aangedrukt met zowel een gladde rol als een cambridgerol. “Het lijkt erop dat het aandrukken met een gladde rol het beste resultaat geeft”, zegt Luimes. “Normaal gesproken zaaien we ook in de vaste grond. Ik denk dat het nog wel wat vaster mag dan we nu hebben gedaan. De rooias kan met dit systeem goed onder de uien door. Zo beginnen we met een idee en van daaruit puzzelen we uit wat het beste werkt.”Luimes past de techniek nu toe op ruim 6 hectare land. Dat wierp zijn vruchten al af. “Dit voorjaar kregen we in een half uur tijd een bak water van 30 millimeter. Toen stonden de uien op bedden eerder droog.”Luimes controleert zijn gewas. Met de schep graaft hij een gat om de hoeveelheid vocht in de bodem te kunnen vaststellen.Sparren over uienLuimes houdt ervan om van gedachten te wisselen, om te sparren. Dat blijkt als zijn vader Gerrit van de selectiekar springt om met hem mee te kijken in de uien. Het gewas wordt beoordeeld en gelijk ontstaat er discussie over hoe het beter kan. Het verschil in beworteling tussen de uien van gewone en van beddenteelt valt vader en zoon direct op. “De wortels gaan bij de beddenteelt duidelijk makkelijker naar beneden”, ziet Gerwin. “De lossere grond geeft minder weerstand.” Helaas ziet hij door het droge voorjaar ook tweewassigheid in al zijn uien. Dat staat hem niet aan. “Hier houden we het hele seizoen last van.”’We bestrijden tripsen in uien vooralsnog succesvol met Movento’Opmerkelijk is dat de planten, ondanks de minder diepe beworteling, op vlakke grond verder zijn ontwikkeld. De wortels zijn dikker. “Dieper zaaien, zou dat helpen?”, oppert Gerrit voor de beddenteelt. “Ik denk dat beter aandrukken de oplossing is”, reageert Gerwin. Zijn vader: “Maar als je er dan een plens water op krijgt, heb je het vastzitten.”Zover komt het echter niet. Het blijft maar droog. Zo droog dat er niets anders opzit dan beregenen. Gerwin verwacht landelijk ook geen hoge opbrengsten. Ook al omdat er helaas ook tripsen zijn in de uien. Luimes bestrijdt ze – vooralsnog – succesvol met Movento. Het verschil tussen uien in de vlakke grond (links) en uien geteeld in verhoogde bedden. "Dit jaar lijkt de beddenteelt dus goed uit te pakken."Blijven experimenteren met techniekenSparren is leerzaam en daarom is Luimes ook deelnemer aan ‘Ui‘tmuntend’. Daarin is een groep Flevolandse uientelers samengekomen die stappen wil maken in de teelt. Deze telers experimenteren met technieken en kijken hoe collega’s dingen doen. Uiteraard zijn de collega’s Van Luimes zeer benieuwd wat de beddenteelt de teler uit Marknesse brengt.‘We proberen graag nieuwe dingen uit, ook de afzet doen we niet op de automatische piloot’De conventioneel geteelde uien gaan apart de bewaring in om het langetermijneffect te kunnen beoordelen. Luimes: “We experimenteren graag, doen ook niet zomaar wat adviseurs zeggen.”Ook de afzet doet Luimes niet op de automatische piloot. Een nieuw initiatief van Uienhandel.com – de uientender – probeert hij graag uit. “Ik heb 300 ton ingebracht voor € 11,50 per 100 kilo in week 2. Elke week extra levert 10 cent op en ik wil leveren in maart. Zo hebben we er een middel bij om ons in te dekken.”