‘Worden we productieslaven van onze eigen keten?’

Slachterijen versterken hun positie in de keten door in de biggenhandel te stappen. Dat bedreigt de primaire houderij. Een goede positie innemen als varkenshouders is essentieel om geen loonslaaf te worden.Al jaren behoort de Nederlandse varkenshouderij tot de absolute top. Geen land ter wereld is in staat om efficiënter om te gaan met grondstoffen. Het niveau van dierenwelzijn is nergens hoger en de uitstootverlaging van ammoniak, geur en fijnstof is verbluffend. De opbrengstprijzen zijn hoog, dus er lonkt een mooie toekomst.In deze fase van euforie is het goed om op te letten wat er precies achter de schermen van de machtige partijen in de vleeswereld gebeurd. De dalende productie zorgt voor meer lege slachthaken en de slachterijen zijn tot op heden niet in staat geweest om de druk op te voeren op de retail. We zien daardoor hoge biggenprijzen, maar de verwachte stijging van de varkensprijs blijft voorlopig uit. Is deze trend het spel van slachterijen, of verliezen we langzaam de grip in de markt?Biggen gaan op transport voor de export. De handel in biggen is een internationale aangelegenheid. - Foto: Bert JansenEen tweede trend is dat slachterijen steeds meer posities innemen in de biggenhandel. Vooral in Duitsland investeren grote slachterijen miljoenen euro’s om meer macht te krijgen. Er worden torenhoge toeslagen betaald bovenop de biggenprijs, waarbij zelfs verlies wordt genomen om een positie te krijgen. De vraag is waarom deze partijen zo graag willen investeren, naast hun core business in de biggenmarkt. Willen ze werkelijk hun aanvoerstromen beter beheren, of proberen ze de marge die ze bij retail verliezen op de boeren terug te halen?Het begin van ketenintegratieHet zou zomaar het begin van een grote ketenintegratie kunnen worden, zoals je die ook bij de kalveren en kippen ziet, of bijvoorbeeld in Amerika bij de varkens! Zijn we dan nog zelfstandige ondernemers, of werken we dan onder een soort voergeldconstructie van de slachterijen?Vraag en aanbod zijn nog altijd de basis voor de prijssetting. Ik denk ook niet dat we een vraaggestuurde markt kunnen creëren. Dat gaat namelijk alleen als we de productie kunnen sturen, en dat is onmogelijk in de huidige markt. De retail en slachthuizen beschikken over gigantische datasystemen en weten alles van ons. Ze kennen de varkenscyclussen, de gegevens van ki-stations en de producties. Ook weten ze exact hoeveel vlees er binnen bepaalde periodes naar ze toekomt, terwijl wij met onze productie niet of nauwelijks kunnen schuiven en een zeer beperkt verkoopmoment hebben.Nadenken over machtsverdeling en keuzes in afzetHet is geen toeval dat de macht langzaam verschuift in de sector. Het zijn goed doordachte plannen van multinationals. We zullen moeten zorgen dat er voldoende sterke partijen in de markt blijven in zowel de biggenhandel als in de slachtwereld, want hoe minder partijen er over blijven, hoe groter de macht. Als we niet goed nadenken over de verdeling van de macht en over onze eigen keuzes in de afzet, dan worden we langzaam de productieslaven onze eigen keten.