‘Wij Willen Waardering’

De demonstratie van Onze Boeren, dinsdag 1 oktober in Den Haag, was natuurlijk indrukwekkend. Al die trekkers op het Malieveld, geweldig!Volgens mij was het de eerste demonstratie in de geschiedenis die alleen maar als doel had: ‘wij willen worden gewaardeerd’. Demonstraties gaan meestal over ‘we zijn ertegen’ (kruisraketten, bijvoorbeeld) of ‘wij zijn ervoor’ (hoger loon bijvoorbeeld). Eens met de boerenOok boeren hebben in het verleden gedemonstreerd met concrete eisen: hogere melkprijs, of hogere graanprijs! Tegen Braks! Deze keer ging het – mede dankzij Tjeerd de Groot – over ‘wij willen niet overal de schuld van krijgen, wij willen waardering’. Nou, die waardering heeft men gekregen. Meer dan 80% van de Nederlanders was het met de boeren eens. Ja, wij waarderen jullie. Hoogtepunt vond ik zelf de kleuters van de basisschool Ommerkanaal die met hun traptrekkertjes naar school gingen. Alle waardering. Maar, thuis en tot rust gekomen, komt toch de vraag op: wat is die waardering werkelijk waard? Ik laat nu maar de gebruikelijke clichés onbesproken (wij zijn hardwerkende gezinsbedrijven, de consumenten willen niet betalen voor al die extra eisen, waarom moeten wij bloeden voor Lelystad, Schiphol en Zandvoort, het meeste komt uit het buitenland, wij zorgen voor jullie eten, et cetera). En dan natuurlijk nog de discussies: kloppen de meetmethodes wel? Is de bijdrage van de landbouw al niet sterk gereduceerd sinds 1980? Ofwel: we hebben al genoeg gedaan!Waardering niets waardBlijft over de vraag: alle waardering, maar wat is die waard? Ik denk: uiteindelijk niets. Boeren en hun organisaties zullen zich moeten gaan voorbereiden op een drastische inkrimping, een halvering wellicht. Als Nederland bereid is om de enige sector in Nederland die nog wat produceert om zeep te helpen, het zij zo. 10 procent van het nationaal inkomen, toe maar. Maar dan wel eerlijk: dus niet zoals bij de nertsenhouders of de bordeelhouders in het Spijkerkwartier in Arnhem, of zoals bij de fosfaatrechten. Gewoon uitkopen op onteigeningsbasis. Zoals het met de kokkelvissers in de Waddenzee is gegaan. Dat is pas echte waardering. Stoppen te duur?Uit onderzoek bleek dat daar best over valt te praten met veel boeren. Er zijn nogal wat boeren die willen stoppen als ze er een beetje uitspringen. En dan zou wel eens kunnen blijken dat dat allemaal veel te duur is. Wil Tjeerd de Groot zomaar € 500 miljard (ik noem maar een bedrag) vrijmaken? Ik denk het niet. De volgende demonstratie (op Schiphol hoor ik) zou daarover moeten gaan: ‘Waardering okee, maar pas met groot geld zijn wij echt tevree’.