Wel vrijheid, geen blijheid

Bovenstaande kop leest Hanna mij voor. Uit een boek, dat ze in april, de maand van de filosofen, moet lezen vanwege haar leesclub. ”Het lijkt wel alsof ze het over boeren hebben”, merkt ze onder koffietijd op.”Die leven ook in vrijheid, maar blijheid zie je te weinig. Niet voor niets wordt de boer neergezet als iemand die altijd klaagt. Als het goed gaat zal het wel slechter worden en als
het slecht is klaagt hij door. Zodoende klaagt hij altijd”.
”Hebben jouw filosofen daar een antwoord op?, vraag ik haar.

”Zeker”, zegt Hanna, blij met de interesse die ik heb voor haar leeshobby. Dat is niet altijd zo en leidt nog wel eens tot momenten van weinig blijheid in huize Vergaderboer.
Nu zegt ze vol vuur: ”Filosofen als Dostojevski zeggen dat de mens in feite helemaal geen vrijheid wil. Het liefst legt hij de verantwoordelijkheid voor zijn bestaan in handen van anderen.”
”Alleen dus een gevoel van vrijheid”, constateer ik.VrijheidHanna knikt.”Mensen kunnen vrijheid moeilijk vorm geven. Boeren zijn daar een voorbeeld van. Ze
kiezen voor een vrij beroep, maar koesteren de beschermende hand van de overheid. Als daar dan regels bijkomen, die de vrijheid beperken, klagen ze steen en been.”

Ik kan me vinden in Hanna’s bespiegelingen. Wij zijn als boeren een wonderlijk zootje ongeregeld. We willen vrij zijn, maar als iets ons niet zint, is het de schuld van anderen: de overheid, de supermarkten, die te weinig voor onze producten betalen, de landbouworganisaties, die te weinig voor ons bereiken, de coöperaties, die zich met ons bedrijf willen bemoeien en ga zo maar door.
We willen vrijheid, maar roepen om hulp.

Hanna zegt met een uit het filosofieboek verworven wijsheid: ”Boeren moeten proberen een soort levenskunst te ontwikkelen. Een agenda voor het eigen leven bepalen. Plus een agenda voor het leven naast het eigen bedrijf. Of het leven na beëindiging van het bedrijf. Leren leven, daar gaat het uiteindelijk om. Zeker voor de boer.”