‘We willen legalisering van PAS-meldingen’

We moeten oppassen dat boerderijen worden weggekocht voor stikstof en gebieden als het ware leeglopen, aldus Trienke Elshof van LTO Nederland. Een interview.Als portefeuillehouder Ondernemen in een Gezonde Omgeving is Trienke Elshof bij LTO Nederland verantwoordelijk voor het stikstofdossier. Ruim 3 maanden na de Raad van State (RvS) uitspraak over het Programma Aanpak Stikstof (PAS) kwam LTO met zijn visie op de stikstofkwestie. Op 2 september publiceerde LTO de notitie ‘Verder na de PAS-uitspraak, inbreng voor het adviescollege Stikstofproblematiek’, de commissie Remkes. Daarin pleit LTO voor een goede balans tussen natuur, wonen infrastructuur en landbouw. Op 13 september heeft LTO gesproken met de Commissie Remkes voor een toelichting. Volgens planning komt op 26 september Remkes met zijn langverwachte aanbevelingen.Waarom heeft het zolang geduurd na de stikstofuitspraak van de RvS eind mei voordat LTO met een standpunt naar buiten kwam?Trienke Elshof: “We waren al bezig met de stikstofproblematiek voor de uitspraak er eind mei was. Begin dit jaar heeft de minister ons al gevraagd met een onderbouwing te komen vanwege de zaak voor de RvS. Ze had munitie nodig voor de landsadvocaat. We hebben laten zien wat we allemaal gedaan hebben als sector, zoals het terugbrengen van de ammoniakuitstoot met 65% sinds 1990, maar ook de trendmatige ontwikkeling naar de toekomst toe en waar we denken nog stikstofruimte te kunnen halen. Duidelijk is dat in ons land de totale N-emissie niet kan groeien. Dat geldt ook voor de landbouw, sterker nog die zal omlaag moeten.”_{Lees verder onder de foto.}Trienke Elshof is portefeuillehouder Ondernemen in een Gezonde Omgeving en vanuit die functie verantwoordelijke binnen LTO Nederland voor het stikstofdossier. - Foto: Ruud PloegHeeft LTO zich neergelegd bij krimp van de veehouderij?“Nee, wij willen geen krimp maar je moet wel realistisch zijn, de kans is groot dat de veestapel zal afnemen. Niet alleen vanwege stikstof. Kijk ook naar klimaat en veenweide en naar de aanpak vitale varkenshouderij. Het kabinet heeft daar geld voor uitgetrokken. Wij willen wel dat opkoop onderdeel is van een bredere gebiedsaanpak waar zowel de bedrijven die stoppen als de bedrijven die doorgaan beter van worden.”Hoe frustrerend was het dat je als sector die 65% ammoniakreductie heeft gerealiseerd toch de kous op de kop krijgt van de RvS?“Met name de overweging dat je geen ruimte voor ontwikkeling mag bieden, ook al ben je volop bezig om de emissies te verminderen, viel ons heel rauw op het dak. Dat hadden we niet verwacht. Volgens ons gaf het Europese Hof ruimte voor de systematiek van de PAS. We verwachtten wel dat er aanpassingen nodig zouden zijn. De Raad van State daarentegen verwierp de PAS in zijn geheel.”We mochten 2 minuten pitchen en ons standpunt toelichtenGing het in het gesprek met Remkes alleen over hoeveel stikstofruimte de landbouw kan inleveren?“Zo hebben we dat niet ervaren. We hebben eerst een schriftelijke inbreng aangeleverd. Vervolgens mochten we 2 minuten pitchen en ons standpunt toelichten. De Commissie Remkes zoekt op dit moment vooral naar oplossingen op de korte termijn.”Korte termijn, dat betekent toch eigenlijk de ‘jacht op stikstof’?“Ze willen uit de impasse komen.”Gaat landbouw in die hele stikstofdiscussie niet aan het kortste eind trekken. De rest kan allemaal een ADC-toets krijgen als het mee zit, landbouw niet zoals jullie zelf in je visie schrijven.“Nee, dat denken we niet. Een ADC-toets is met name voorbehouden aan publieke werken, denk aan wegen, dijkherstel wellicht vliegveld Lelystad en dergelijke. Voor individuele landbouwbedrijven zien wij geen mogelijkheden. Als je sector in zijn geheel neemt wellicht, maar ook dat wordt toch een moeizaam traject. We moeten het met name hebben van interne en externe saldering en liefst binnen de sector. Andere partijen kijken daar anders tegenaan en willen extern salderen met de landbouw. Dat lijkt misschien een oplossing, maar een uitbreiding in Den Haag kun je niet realiseren met extern salderen in Groningen of Brabant. We willen ook niet dat in het landelijk gebied nabij de stad of Natura 2000-gebied de stikstof van de veehouderij zonder meer kan worden weggekocht voor woningbouw of industrie.”We zetten in op intern salderen“Voor de korte termijn zetten we in op intern salderen. Dan kun je binnen de vergunning ruimte met emissiearme technieken toch ontwikkelen. We willen daarnaast dat kleine emissies waarvan je redelijkerwijs kunt aannemen dat die niet schadelijk is voor de natuur, worden toegestaan. Daartoe doen we het voorstel van een drempelwaarde van 1 mol per hectare per jaar. Al zou je dat eenmalig toestaan dan los je er de problematiek van de meldingen en veel bouwprojecten mee op.”_{Lees verder onder de tweet.}Hoe verder na de PAS? @TrienkeElshof en Gerbrand van 't Klooster gaven vandaag een mondelinge toelichting aan het adviescollege stikstofproblematiek Remkes. Onze inzet: verduurzaming en innovatie in plaats van stikstofslot https://t.co/JXSkSjncwrpic.twitter.com/sTIrBkJzcH— LTO Nederland (@LTONederland) September 13, 2019Is dat niet hetzelfde als het legaliseren van de meldingen, die door de RvS-uitspraak nu vergunningplichtig zijn?“Ja, dat is het. Bedrijven die destijds een melding deden hadden geen keuze. Dat lag besloten in het systeem van het PAS. Zij mochten er op vertrouwen dat zij dezelfde rechtspositie zouden hebben als bedrijven die een vergunning kregen. Dan kan het niet zo zijn dat de overheid hen nu in grote onzekerheid laat over de vraag of zij nog wel legaal zijn. Ik kijk tegelijk naar onze verantwoordelijkheid voor de stikstofemissie. Die 10 kiloton die wij zouden leveren onder het PAS, daar staan we nog steeds achter en die gaan we realiseren, waarschijnlijk eerder dan in 2030 zoals we in 2014 afspraken. Dat vraagt wel een extra inspanning. We kunnen nog veel winnen op het voerspoor, zoals ruweiwitgehalte verlagen in het voer voor de melkveehouderij. Ik hoop in ieder geval dat we de Commissie Remkes hebben kunnen overtuigen iets meer toe te staan, zodat we in de toekomst minder uitstoot zullen hebben.”Duitsland en België hebben een veel hogere drempelwaardeVal je dan niet terug op de PAS-systematiek die nu juist door de RvS is afgeschoten?“Ja, iets in die vorm, vooral om het proces weer op gang te brengen. Om op korte termijn uit de impasse te komen is behalve oog voor de juridische werkelijkheid ook bestuurlijke en politieke moed nodig. En ja, met de 1 mol drempelwaarde neem je een zeker risico maar tegelijk denk ik, Duitsland en België hebben een veel hogere drempelwaarde. Daar zit in de lucht echt niet veel minder stikstof en de kwaliteit van de natuur is echt niet veel beter dan bij ons.”Oppassen dat boerderijen worden weggekocht voor stikstofBedrijven verder ontwikkelen moet wel gefinancierd worden, dat betekent toch groei van bedrijven? Schuurt dat niet?“Dat hoeft niet. De uitspraak heeft als gevolg dat rondom de Natura 2000-gebieden er nu ook een stikstofplafond is. Tegenover groei van bedrijven staat dat andere bedrijven stoppen of krimpen. Daarom moet je extern salderen in beginsel toestaan. Je moet er wel heel voorzichtig mee zijn. Ik denk dat, zoals ik al aangaf, in een open stikstofmarkt landbouwbedrijven het verliezen van industrie en wonen. Extern salderen kan wat ons betreft daarom alleen onder strikte voorwaarden. We moeten oppassen dat boerderijen worden weggekocht voor stikstof en gebieden als het ware leeglopen, dat gevaar ligt op de loer. Dan zijn de boeren die verder willen de klos. Zij kunnen niet, of alleen tegen veel te hoge extra kosten ontwikkelen. Bovendien, door nu ongericht, dus zonder duidelijke kaders en grenzen extern toe te staan gooi je de deur dicht voor gebiedsgerichte aanpak op langere termijn.”Aan welke percentages stikstofruimte verkopen buiten de landbouw denkt u?“Die heb ik niet, het is een denkrichting. Een gebiedsgerichte aanpak vraagt om een juiste balans tussen landbouw, natuur, wegen, stedenbouw en dergelijke waarbij je de boer de gelegenheid geeft toekomstperspectief te houden. Daarbij helpt het delen van de kosten van verduurzamen met het bedrijfsleven of via een subsidieregeling van de overheid.”Voor intern salderen is Aerius nodig, dat werkt op dit moment helemaal niet voor veehouderijen blijkt. Wat nu?“Alles is vloeibaar nu. Aerius is een nog jong model voor de al weer oude PAS-systematiek en moet worden aangepast voor de nieuwe situatie waarin we zitten. Zorgwekkend is wel dat er nu niets gebeurd op het gebied van vergunningverlening. Iedereen is bang voor juridische gevolgen en wacht op het advies van Remkes en nieuwe regelgeving.”U heeft het over gebiedsgerichte aanpak. Wat is dat?“Dat is een gebied rondom een of meerdere Natura 2000-gebieden. Per gebied moet je komen tot een integrale aanpak, dus naar meer stoffen kijken dan alleen stikstof en rekening houden met alle partijen. We hebben een evenwichtig stuk geschreven met perspectief voor de landbouw zonder de realiteiten van vandaag uit het oog te verliezen.”Wij vragen het aanwijzingsbesluit van Natura 2000-gebieden te heroverwegenLTO spreekt over natuurgebieden die als hagelslag over het land verspreid zijn. Is er te veel natuur?“Nee, wij vinden niet dat er te veel natuur is. Men maakt een karikatuur van ons standpunt te denken dat LTO minder natuur zou willen. Wel willen we een realistischer weging van belangen. Door de uitspraak van de Raad van State liggen de natuurbeschermingseisen zo hoog dat het land op slot zit. Zelfs al zou je de hele veehouderij weghalen uit Nederland dan zal de stikstofdruk nog te hoog zijn, onder meer omdat er heel veel stikstof is die je niet beïnvloeden kunt, zoals vanuit het buitenland. Moeten we de ambities als het gaat over het niveau van bescherming zeker ten aanzien van kleine gebieden niet verlagen? Bovendien, wat beschermen we eigenlijk? Wij vernemen dat soms Habitats voor bescherming zijn aangewezen die ook vanwege andere invloeden zoals klimaatverandering niet levensvatbaar zijn. Ook de economische gevolgen van bescherming moet meegewogen kunnen worden. Wij vragen dus het aanwijzingsbesluit van die Natura 2000-gebieden te heroverwegen.”Hoe moet het vergunningprobleem voor beweiden en bemesten opgelost worden?“Dat moet geregeld worden in de beheersplannen van de natuurgebieden zelf. Dat kan ook gemakkelijk, want dat blijft onder die drempelwaarde van 1 mol. Het belangrijkste is dat beweiden en bemesten kan zonder dat je daarvoor een vergunning nodig hebt. We vragen een bakker als die eenmaal met vergunning ergens is gevestigd ook niet om een vergunning, alleen voor het bakken van brood.”Heeft LTO zich al ergens aan gecommitteerd in het stikstofdebat?“Nee, we hebben de Commissie Remkes onze inbreng toegestuurd en die uitgebreid kunnen toelichten. De Commissie Remkes is er wat ons betreft niet om te onderhandelen met maatschappelijke organisaties.”VNO NCW wil juridische stappen nemen tegen de Nederlandse Staat vanwege de schade die hun achterban lijdt door de stikstofuitspraak. Wat doet LTO?“Daar hebben we het nog niet over gehad. We hebben veel contact met VNO. Zij hebben een 10-puntenplan naar buiten gebracht. Daaruit kun je opmaken dat we een gedeelde visie hebben op wat er moet gebeuren.”Zou LTO niet wat meer actiebereidheid moeten uitstralen nu de landbouw steeds vaker en nadrukkelijker de zwartepiet toegeschoven krijgt?“Op dit moment willen we eerst nog de ruimte geven om te komen met een goed advies. Op dit moment zitten we in het stikstofdossier in het stadium van overleg en lobby. We moeten nu afwachten waar Remkes mee komt. Maar ik begrijp heel goed dat veel boeren en tuinders het voortdurend en bewust in een kwaad daglicht zetten van onze sector door sommige media en politici meer dan zat zijn.”Lees meer over het stikstofbeleid