‘Vruchtwisseling aardappelteelt moet ruimer’

Op weg naar een verantwoorde aardappelteelt: “Less is more, maar alleen zonder free riding”. Akkerbouwer Jaap Frederiks pleit voor een verplichte ruimere teelt van bijvoorbeeld 1 op 5. Maar dan wel in EU-verband.We moeten ons voedsel duurzamer produceren. Met minder chemie, meer biodiversiteit en – als het even kan – voor dezelfde prijs. Als de kranten en televisie die boodschap niet verkondingen, horen we het wel via social media, een documentaire op Netflix of in de lokale supermarkt.We hebben nog sterk uiteenlopende visies over welke weg naar duurzaamheid moet leidenDuurzaamheid is de nieuwe norm en als boeren kunnen en willen we daar niet omheen, maar we hebben nog sterk uiteenlopende visies over welke weg naar duurzaamheid moet leiden.Europees productieoverschotAls aardappelteler heb ik al jaren te maken met een markt die vrijwel altijd onder druk staat door een Europees productieoverschot. Zo’n productieoverschot leidt niet alleen tot lage prijzen en financiële problemen voor boeren, maar ook tot verkwisting: we gebruiken kostbaar irrigatiewater, kunstmest en bestrijdingsmiddelen voor overproductie.Nieuwe aanpak nodigDe aardappelteelt is dan ook toe aan een nieuwe aanpak, een aanpak waarbij minder invoer van middelen daadwerkelijk meer op gaat brengen. Sinds jaar en dag zijn aardappeltelers gewend aan een vruchtwisseling van 1 op 3, wat inhoudt dat er na een stuk grond na 1 jaar aardappelteelt, 2 jaar wordt bebouwd met een ander gewas om zo bodemziektes en bodemverarming te voorkomen. Die wisseling zoekt de bovengrens van productie op en heeft ons een lange tijd veel opbrengst gebracht, maar heeft naast overproductie ook geleid tot bodemverarming en dat kan niet meer verdedigd worden in het kader van duurzaamheid.Ruimere teeltAls we duurzaamheid serieus nemen, schakelen we over op een vruchtwisseling die de bodem verrijkt. Zo’n verhoogde weerbaarheid leidt niet alleen tot een reductie in het verbruik van bestrijdingsmiddelen, maar ook tot een veerkrachtiger ecosysteemEen ruimere teelt van bijvoorbeeld 1 op 5 biedt ruimte voor zogenoemde rustgewassen, die het bodemleven in staat stellen om de weerbaarheid van de bodem – en uiteindelijk onze gewassen – te verhogen. Zo’n verhoogde weerbaarheid leidt niet alleen tot een reductie in het verbruik van bestrijdingsmiddelen, maar ook tot een veerkrachtiger ecosysteem dat om kan gaan met klimaatverandering en de daarbij horende weersextremen. En niet onbelangrijk voor de boeren: er staat minder druk op de markt.Verplichting en handhavingDeze route naar duurzaamheid is makkelijk uitgestippeld: het concept is simpel, technisch haalbaar en wordt maatschappelijk gedragen. Hij moet alleen wel collectief worden bewandeld, duurzaamheid biedt in dit geval geen ruimte voor ‘free riding’. De sector heeft dus verplichting en handhaving nodig. Het is tijd voor de Europese Commissie en het ministerie van LNV om op te staan voor duurzame teeltGeen van beide zijn ons vreemd in de landbouw, maar zelden kregen we dat voor een fundamentele verandering. Wellicht dat we die stap nu wel kunnen zetten, tijd voor de Europese Commissie en het ministerie van LNV om op te staan voor duurzame teelt.