Vroeg planten is vroeg oogsten

Uienteler Bram Bevelander teelt al meer dan 25 jaar vroege plantuien. Eens in de 6 tot 7 jaar is de teelt verliesgevend.Het lijkt wel zomer als Bram Bevelander zijn eerste vroege plantuien van dit seizoen aan de grond toevertrouwt. De zon schijnt en de thermometer wijst half februari al 10 graden aan. Een vrij droge start van het nieuwe jaar gecombineerd met vorst in de nacht en zon overdag maakt dat de omstandigheden voor het planten van uien ideaal zijn. Het perceel is een dag eerder geploegd en daarna plantklaar gelegd. De bovengrond is mooi grijs opgedroogd zodat de banden van de trekker helemaal schoon blijven en ook aan de schijven van de plantmachine blijft nauwelijks grond plakken.Samen met collega’s Aart Jan en Joeran den Boer uit de maatschap teelt Bevelander dit seizoen 14 hectare vroege plantuien. Den Boer zorgt voor de grond en voert de grondbewerking uit, Bevelander verzorgt de teelt. Het oogsten doen ze weer samen. Medewerker Pim Vis bestuurt de trekker voor de 4,5 meter brede plantmachine, Bevelander houdt de werking van de machine in de gaten en controleert ondertussen de plantdiepte en de plantafstand. Het vullen van de plantmachine en het uitmeten van de kopakkers gaat met z’n tweeën net even sneller dan alleen. Zo lukt het om ruim een hectare per uur te planten.Na de eerste banen controleert Bevelander regelmatig de plantafstand. Hij streeft naar 22 planten per strekkende meter. Foto's: Anton DingemanseRassenkeuzeDe teler plant op dit perceel het nieuwste ras Contado van Hazera. Een ras dat volgens Bevelander ook één van de vroegere rassen is, maar wel een hoge opbrengst van goede kwaliteit kan leveren. De ondernemer houdt bij de rassenkeuze duidelijk rekening met de kwaliteit van uien. Dat vergroot volgens hem de afzetmogelijkheden. Afgelopen seizoen is een deel van zijn plantuien zelfs naar Panama geëxporteerd. Voor de allervroegste leveringen kiest Bevelander voor het ras Alpha. Dit ras moet echter in juni wel voldoende regen hebben om de opbrengst te halen. Daarnaast teelt hij nog het vertrouwde ras Jetset en een relatief nieuw ras Lombardi.De kunst van de plantuienteelt is volgens de teler om vroeg in het seizoen een hoge opbrengst van goede kwaliteit te halen. Dat begint al met de keuze van het perceel. De grond moet voldoende vochthoudend zijn om de uien goed door te kunnen laten groeien. En het perceel moet vroeg in het voorjaar bewerkbaar zijn. Lichte kleipercelen blijken daarom het meest geschikt. Februari is volgens Bevelander de beste maand om de vroege uien te planten. In het verleden heeft hij wel eens in januari al geplant, maar dat levert nagenoeg geen vroegere uien op, terwijl het kwaliteitsrisico vanwege een tragere begingroei veel groter is. Als uiterste plantdatum houdt de teler 15 maart aan. Daarna is de meerwaarde ten opzichte van zaaiuien niet groot genoeg meer om de extra kosten voor de plantuien goed te maken. Een handvol plantuitjes. Vanwege een tekort aan plantgoed plant Bevelander de maat 8-21 mm in plaats van 10-21 mm.Dicht op elkaarOm de uien op tijd af te laten rijpen plant Bevelander de uitjes vrij dicht op elkaar. Het streven is om er 22 op een strekkende meter te hebben. Dat vraagt 1.600 tot 1.700 kilo uitgangsmateriaal per hectare. Bij een prijs van € 1,30 per kilo is dat een investering tussen de € 2.080 en € 2.210 per hectare. Met de huidige plantmachine is de plantafstand niet precies te regelen en komen er ook uitjes dubbel te liggen. Om die reden heeft de ondernemer wel belangstelling voor een precisieplanter. Daarom probeert hij een demomachine van fabrikant Wifo-Konings uit op een van de percelen om zelf het effect van zo’n machine op de gewasgroei en de uiteindelijke opbrengst te kunnen beoordelen. Bevelander verwacht dat hij hiermee door een betere plantverdeling een paar honderd kilo op plantmateriaal kan besparen. Daarnaast verwacht hij een uniformere maatsortering te oogsten, die dan een hogere prijs opbrengt.Gemiddeld over de jaren gezien zijn plantuien een rendabele teelt. Daarvoor is het wel nodig om de eerste week van juli 50 ton uien per hectare te oogsten. Als deze dan € 0,20 per kilo opbrengen is de teelt volgens Bevelander zeker rendabel. Overigens telen de ondernemers de uien helemaal vrij zodat ze voor de prijs helemaal afhankelijk zijn van de vrije markt. Bevelander schat dat de teelt een keer in de zes of zeven jaar te weinig opbrengt om de gemaakte kosten goed te maken. Dat heeft dan meestal te maken met de prijs.Aart Jan den Boer ploegt het volgende perceel waar plantuien in komen. De ondergrond is mooi droog.Beperkte risico‘sDe teeltrisico’s vallen in dit deel van het land volgens Bevelander wel mee. Een paar jaar geleden is wel een perceel verhageld, maar dankzij de uitkering van de hagelverzekering werd het toch nog een goed uienjaar.Om de uien snel aan het groeien te krijgen, geeft Bevelander de uien in de plantvoor 30 kilo powerstart per hectare in de vorm van granulaat mee. Dit bevat naast fosfaat, zwavel en stikstof een biostimulant om de wortelgroei te bevorderen. Ondanks de nog lage bodemtemperatuur verwacht de teler dat de wortelvorming na een dag of tien al goed op gang komt.Rond opkomst krijgen de uien 300 kilo KAS en als ze zo’n 10 centimeter hoog zijn nog een keer 250 kilo per hectare erbij. De onkruidbestrijding in de plantuien probeert Bevelander helemaal rond te zetten met bodemherbiciden. Daarvoor moet hij er wel vaak over, maar dan wel met lage doseringen, liever een keer vaker dan te moeten corrigeren met een contactherbicide die de gewasgroei remt.Op de voorbewerkte grond trekken Bevelander en Vis op de plek waar de kopakker begint.