Vrijwillige krimp met steun overheid

Het klimaatakkoord hakt erin met extra geld en hogere ambities. De veestapel moet krimpen, 10.000 hectare veenweide wordt natuur. Op vrijwillige basis.De klimaatmaatregelen worden uitgebreid met stoppers- of omschakelingsregelingen voor veehouderijbedrijven in veenweide- en Natura 2000-gebieden. Dat staat in het klimaatakkoord dat vrijdag is gepresenteerd. In totaal heeft het kabinet meer dan € 1 miljard beschikbaar voor klimaatmaatregelen in de land- en tuinbouw. De budgetten voor maatregelen in de veehouderij en de glastuinbouw worden verdubbeld. Voor klimaatmaatregelen in het veenweidegebied wordt in totaal € 276 miljoen uitgetrokken, flink meer dan de eerder toegezegde € 120 miljoen. Er komt € 100 miljoen voor een vrijwillige regeling om boeren te helpen verplaatsen, om te schakelen naar een andere manier van boeren of om te stoppen. Bij dat laatste worden ook productierechten opgekocht. Voor het flankerend beleid gaat het kabinet met provincies, waterschappen en gemeenten in gesprek over aanvullende financiering. Daarnaast wordt € 176 miljoen gereserveerd voor maatregelen als onderwaterdrainage, vernatting of andere teelten in het veenweidegebied. Met deze maatregelenmix voor ongeveer 90.000 hectare veenweide zal ongeveer 10.000 hectare worden omgezet naar agrarische natuur. Afhankelijk van de wensen van de boer en de mogelijkheden van het gebied, wordt maatwerk geleverd. De maatregelen zijn allemaal op basis van vrijwilligheid. Ook voor Natura 2000-gebieden komt € 100 miljoen beschikbaar. Een groot deel van dit budget zal gebruikt worden om boeren te helpen bij verplaatsen, omschakelen of stoppen met hun bedrijf. Een ander deel van het geld wordt direct ingezet voor natuurherstel. Hoeveel dit precies wordt, is nog niet bekend. Uitstoot niet 3,5 maar 6 megaton omlaagDe sectortafel voor Landbouw en Landgebruik van het Klimaatakkoord gaf bij de conceptplannen in maart aan te kunnen realiseren dan de taakstelling van 3,5 Mton CO₂. Als het kabinet geld en ruimte beschikbaar zou stellen, zou de sector wel 6 Mton CO₂ kunnen reduceren voor 2030. Het kabinet pakte de handschoen op en trekt ruim € 600 miljoen extra uit, bovenop het eerder toegezegde budget van € 360 miljoen van de klimaatenvelop. Daarmee is voor klimaatmaatregelen in de landbouw tot 2030 een kleine miljard euro beschikbaar. Daar komen nog extra gelden voor de SDE+-regeling en een bijdrage van € 70 miljoen via het Groenfonds bij. De € 120 miljoen voor sanering van de varkenshouderij is hier niet in meegeteld, omdat dit geld al beschikbaar was gesteld. Naast het extra klimaatgeld, stelt het kabinet ook extra budget beschikbaar om te kunnen voldoen aan de zogeheten Urgenda-uitspraak. Daarin eist de rechter dat Nederland in 2020 al 25% CO₂-reductie moet realiseren ten opzichte van 1990. Om dit te halen, wordt € 60 miljoen extra uitgetrokken voor de sanering van de varkenshouderij en komt er ook extra geld voor de glastuinbouw en voor investeringen in emissiearme stallen. Het kabinet neemt in het klimaatakkoord het overgrote deel van het concept-klimaatakkoord over dat sectorvertegenwoordigers maakten. Doordat het kabinet nu meer budget beschikbaar stelt, is de verwachte CO₂-reductie ook naar boven bijgesteld. Terwijl PBL eerder berekende dat de maatregelen voor de landbouw en landbouwgebruik In 2030 een reductie van 1,8 tot 4,6 Mton aan broeikasgasuitstoot zou realiseren, is dat nu bijgesteld naar 4,7 tot 8 Mton. Het budget voor de veehouderij verdubbelde ruimschoots van € 120 naar € 252 miljoen. Dit geld komt onder andere beschikbaar voor duurzame stallen, mestverwerking en verduurzaming van de veestapel. Sector zelf aan zetMet de melkvee-, varkens-, pluimvee-, schapen-, geiten- en kalverhouderij is daarnaast afgesproken dat per sector doelen worden vastgesteld die in 2030 gehaald moeten zijn. Per sector worden plannen van aanpak opgesteld, zoals de melkveehouderij en de varkenshouderij al gedaan hebben met de Klimaatverantwoorde zuivelketen en Vitalisering Varkenshouderij. Klimaatprestaties worden daarbij op bedrijfsniveau gemeten en gemonitord. De plannen moeten nog dit jaar worden vastgesteld. LTO neemt hierbij de leiding.Niet vrijblijvendBij het bepalen van broeikasgasreducerende maatregelen moet de impact op de andere duurzaamheidsdoelen, die door maatschappij en sector belangrijk worden gevonden, worden meegewogen. De Rijksoverheid zorgt ervoor dat de uitvoering van de klimaatmaatregelen niet vrijblijvend is en maakt afrekenbaarheid van individuele bedrijven op klimaatprestaties mogelijk. Gekeken wordt of de Carbon Footprint Monitor hiervoor bruikbaar is. Landbouwminister Carola Schouten benadrukt dat ze het klimaatbeleid zoveel mogelijk wil integreren in de totale verduurzaming van de landbouw. Ze wil voorkomen dat de CO₂-reductie als nieuwe losse doelstelling op het erf bij de boer belandt. “De uitdagingen voor de land- en tuinbouw lagen er toch al. Het kabinet doet nu boter bij de vis om boeren te helpen om tot toekomstbestendige bedrijven te komen”, aldus Schouten.