Vrije markt, vrije organisatie

De landbouw verdient aparte behandeling als het gaat om mededingingsregels.De zuivere vrije markt is een wensdroom die nergens echt bestaat. De realiteit bestaat uit trekken en duwen en zien wie het sterkst is. Overheden bemoeien zich er voortdurend mee en machtsconcentraties van marktpartijen verstoren de vrije mededinging.

Om die machtsconcentraties te bestrijden is er de NMa. Sinds de oprichting, in 1998, heeft deze kartelpolitie zich ontpopt tot een tijger mét tanden. Die heeft echter vrijwel uitsluitend oog voor de consument. Voor de bijzondere positie van de boer als kleine producent heeft de NMa tot nog toe weinig begrip getoond. Helaas. Want juist in de agro- en foodsector zijn de marktverhoudingen nogal scheef. Tussen 300 miljoen Europese consumenten aan de ene en 5 miljoen boeren aan de andere kant zitten 50 hoofden-inkoop van supermarktketens. Die bepalen wat er wordt gegeten en geproduceerd, en tegen welke prijzen.

Blijkbaar hebben de mededingingsautoriteiten die samenballing van marktmacht niet kunnen voorkomen. Wel verbood de NMa onlangs een oproep tot een melkstaking. Vreemd. Er is van alles te zeggen tegen het dumpen van melk, maar het blijft toch eerder een wanhoopsdaad van dwergjes op de zuivelmarkt dan een vorm van kartelvorming. Vorig jaar werden zo Nederlandse bollentelers teruggefloten die de productie wilden beperken. Zelfs bemoeide de autoriteit zich met het dekbeleid van het Fries Paardenstamboek.

Het duidt allemaal op een te rigide toegepast mededingingsbeleid. Het kabinet heeft de SER om advies gevraagd over mededinging in deze sector, in het grotere verband van een advies over duurzaamheidsbeleid. Duurzaamheid en mededinging staan onderling soms namelijk ook op gespannen voet. Het is te hopen dat de Raad de bezwaren uit de landbouw honoreert. Inkopers op de foodmarkt worden alleen maar groter en machtiger. Als hun handelspartners niet mogen meegroeien, is er pas echt sprake van een verstoorde markt.