(Voor)bij de tijd

“En hoeveel werknemers hebben jullie dan?”, vraagt ze, nadat ik haar verteld heb dat we 75 koeien melken.“Vier”, vertel ik haar. “Dat is niet veel”, antwoordt ze. Waarna ze er meteen op laat volgen: “Oh, maar jullie melken natuurlijk niet meer met de hand.” Een fragiel, oud vrouwtje dat in haar lange, zwarte jas eleganter lijkt dan het gemiddelde Roemeense ‘omaatje’. Bij de tijd. Als ze vertelt dat ze vroeger in het communisme altijd dierenarts is geweest, begrijp ik haar interesse in onze koeien. En begrijp ik ook waarom ze ervan uit ging dat we nog met de hand zouden melken. Tot een paar jaar terug was dat hier namelijk bij grote koppels koeien ook nog heel normaal.We staan bij de groenteafdeling van de plaatselijke supermarkt. En ze had me aangesproken, omdat ze, net als de rest van de Roemeense vrouwen, gek is op baby’s. Er is er altijd wel eentje die even in de draagzak gluurt. En onze Ayla spontaan begint te kussen, als ze haar blauwe ogen ziet. Daar zijn ze hier ook gek op, blauwe ogen.Toen ze me had horen praten tegen Atlas in het winkelwagentje, dacht ze dat ik uit Duitsland kwam. Want een deel van Roemenië hoorde vroeger nog bij het Saksische Rijk. Maar als ik haar vertel dat ik uit Nederland kom, kijkt ze toch even verbaasd. Of mijn man dan Roemeens is. Nee hoor, een echte blonde Hollandse jongen. Met blauwe ogen. Waarom we dan toch in hemelsnaam naar Roemenië gekomen zijn. En ik steek mijn gebruikelijke verhaal af.Jammer dat ze haar beroep niet meer uitoefent. Want ik had wel graag een vrouwelijke veearts gehad. Al was het alleen om bij een lekker kopje koffie haar verhalen over vroeger te horen. Want voordat we in Roemenië gingen wonen, was ik er stellig van overtuigd dat het communisme niets dan slechts had voortgebracht. En voor de vrijen van geest moet het ook zeker als een ‘gevangenis’ hebben gevoeld.Maar als je hier de oude staatsboerderijen ziet en je je voorstelt hoe het destijds draaide, moeten ze op bepaalde vlakken haast hun tijd voorbij zijn geweest. Er was in ieder geval voor iedereen werkgelegenheid. Maar dat kan ook niet anders, als je duizenden koeien met de hand moet melken.