‘Volksgezondheid volgens professor Katan’

Fipronil in een ei is even schadelijk als een paar druppels rode wijn, aldus professor Katan. De NVWA verwart normoverschrijding met gevaar voor de gezondheid.Te midden van alle eierellende was er een moment om te glimlachen: een interview op NPO Radio 1 met professor Martijn Katan. Katan, inmiddels al een aantal jaren met pensioen, is hoogleraar Voedingsleer geweest aan de VU in Amsterdam. Hij is een goede wetenschapper, maar vooral bekend van zijn bijdragen aan het publieke debat. In het interview legde hij uit dat ooit een aantal mensen geprobeerd heeft zelfmoord te plegen door een volle fles onverdunde fipronil op te drinken, maar dat dat niet gelukt was. Zijn conclusie: als je maar voldoende fipronil-eieren eet, word je misschien wel ziek, maar eerder van te veel eieren dan van de fipronil. Om de publieke gekte rond voedselschandalen wat in te dammen, leek het hem wenselijk de schadelijkheid van een stof ook te publiceren ten opzichte van de schadelijkheid van rode wijn. Fipronil in een ei is dan even schadelijk als een paar druppels rode wijn, aldus Katan. Proost. ‘Als je maar voldoende fipronil-eieren eet, word je misschien wel ziek, maar eerder van te veel eieren dan van de fipronil’Katan legde in het interview ook uit hoe de gezondheidsnormen voor dit soort stoffen tot stand komen. Men test met proefdieren, zoals muizen of ratten, hoeveel van het spul ingenomen moet worden alvorens er negatieve verschijnselen optreden. Die hoeveelheid vertaalt men naar het menselijk lichaam en voor de zekerheid wordt de norm dan gesteld op pak hem beet 1/100ste daarvan.Daaruit volgen twee dingen. Ten eerste weet de producent dan wat mag en wat niet; als je boven de norm komt, wordt het product verboden en vernietigd. Dat is, aldus Katan, nodig om te voorkomen dat producenten van voedingsmiddelen ons stiekem vergiftigen. Katan is dus voorstander van strenge normen, want die garanderen onze voedselveiligheid. Het tweede dat uit zijn redenering volgt, is dat producten die de norm enigszins overschrijden niet gevaarlijk zijn voor de volksgezondheid; je kunt ze bij normaal gebruik nog prima eten. Je komt pas in de gevarenzone als er 20 of 50 keer zoveel in zit als toegestaan. Bij de fipronil-eieren schijnt het om beperkte overschrijdingen te gaan, dus is het voedingstechnisch gezien onzin om ze weg te gooien. Dat weggooien is alleen nodig om geen enkele discussie over de veiligheid van ons voedsel te krijgen. De sector zelf heeft er het meeste belang bij dat soort discussies te voorkomen, dus haal je de fipronil-eieren zo snel mogelijk terug uit de winkel.‘Het weggooien van de fipronil-eieren is alleen nodig om geen enkele discussie over de veiligheid van ons voedsel te krijgen’Conclusie, het fipronil-schandaal is geen vraagstuk van vergif en ziekte, maar een vraagstuk van vertrouwen en communicatie. Wat ik de afgelopen weken gezien heb is dat de NVWA daarvan geen bal verstand heeft. ‘Het fipronil-schandaal is geen vraagstuk van vergif en ziekte, maar een vraagstuk van vertrouwen en communicatie’De taak van de NVWA is de normen te handhaven en het vertrouwen van de consument daarmee te ondersteunen. De norm wordt overschreden, maar de volksgezondheid komt daarmee niet in gevaar. Dat hadden ze moeten zeggen.