Virussen houden pluimveemarkten in hun greep

Een tweede coronagolf, vogelgriep daar nog overheen; alle markten voor pluimveeproducten hebben het zwaar te verduren. Voorlopig lijkt er weinig perspectief op verbetering.Dit voorjaar, pre-corona, stonden alle seinen nog op groen. De eieren liepen goed weg, en de vleeskuikenmarkt zat weliswaar zeker niet op topniveau, maar het perspectief was ook bepaald niet slecht. Nu, driekwart jaar verder, hangt de vlag er heel anders bij. Nederland zit nog altijd middenin de tweede coronagolf, en ondertussen houdt het vogelgriepvirus huis.Ook ín vleeskuikenslachterijen is goed te zien dat maatregelen tegen verspreiding van corona zijn genomen; zoals hier met plastic schermen. - Foto: Ruud PloegVogelgriep voorlopig nog niet wegVan die laatste is duidelijk dat Nederland hier voorlopig nog niet vanaf lijkt: het virus is massaal aanwezig onder de wildevogelpopulatie. Een aanleiding voor sommige landen om alle grenzen weer dicht te gooien voor Nederlands product. En dat terwijl in de eigen regio de afzet ook al niet overhoudt door de sluiting van horeca.Alle vleessectoren geraaktOf het nu rund, kalf, varken of kip is: alle vleessectoren hebben flink te lijden van de coronacrisis. Vooral het wegvallen van de afzet naar horeca en foodservice hakt erin. In de nazomer nam de druk op de vleeskuikenmarkt hierdoor verder toe. Ondanks minder opleggen bleef het aanbod de geringe vraag overstijgen, nam de concurrentie uit het buitenland verder toe. Zelfs zo ver dat een aantal slachterijen in de problemen kwam. Verhoudingen in kuikenmarktMet de overname van CFG/Frisia door Plukon veranderden de verhoudingen in de markt. Waar slachterijen tot dan toe om de kuikens vochten om de haken vol te houden en daarmee de efficiëntie van de slachterij op peil te houden, was die kooplust ineens voorbij. De contractprijs holde in dit geweld verder onderuit. In de eerste twee weken van november is € 0,573 de historisch lage stand van de VCN.Voorraden straks eerst wegVrije kip wordt nauwelijks meer verhandeld, alleen wat geruild tussen slachterijen. In afwachting wat er met slachterij GPS zou gaan gebeuren, zijn de contractnoteringen begin november gestabiliseerd. Bodem prijsdaling in zichtVerdere grote prijsdalingen van de contractprijzen worden niet verwacht ondanks nu het faillissement van GPS. Slachterijen verklaren desgevraagd dat de kuikenprijs op de langere termijn boven de kostprijs moet liggen, anders blijft er geen kuikensector over. Forse stijgingen worden ook niet verwacht, want er zitten grote voorraden die ook nog weg moeten als de consumptie aantrekt.Slachterijen verklaren dat de kuikenprijs op de langere termijn boven de kostprijs moet liggen, anders blijft er geen kuikensector overBroedeieren: afhankelijk van RuslandDe broedeimarkt gaat mee in het kielzog van de vleeskuikenhouderij. Daar is het de vogelgriep die extra roet in het eten heeft gegooid. Rusland gooide als gevolg hiervan zijn grenzen volledig dicht voor Nederlandse broedeieren. En dat terwijl de export naar Rusland cruciaal is voor de broedeimarkt. De Russen namen tot dat moment zo’n 14 miljoen broedeieren per week af. De markt stond al wel onder druk doordat in Nederland minder werd afgezet, maar de goedlopende export naar verre bestemmingen hield de markt enigszins in de benen.
Op een vermeerderingsbedrijf in het Gelderse Altforst werd op 29 oktober een besmetting met hoogpathogene vogelgriep vastgesteld. De circa 35.700 vleeskuikenouderdieren op het bedrijf werden geruimd. - Foto: ANPNederland is voorlopig nog niet van vogelgriep af. Het virus is massaal aanwezig onder de wildevogelpopulatie. - Foto: ANPExport weer op gang krijgenNu hangt alles af van de vraag hoe snel het lukt die export naar verre bestemmingen weer op gang te krijgen. De sector en het ministerie van Landbouw zijn druk bezig met informatie verzamelen voor Rusland, zodat het land hopelijk weer – zoals bij eerdere vogelgriepuitbraken – de Nederlandse regionalisatie erkent, en niet langer product weert uit het hele land. Na hamsterwoede kwam de klad erinDe eiermarkt spinde dit voorjaar juist garen bij de coronapandemie. Naast wc-papier waren ook eieren zeer geliefd bij hamsteraars. Maar ook op de eiermarkt daalde de euforie snel toen het hamsteren voorbij was. Evengoed liep de markt nog lang voorspoedig. De eierprijs bleef nog tot eind juli ruim boven het niveau van 2019. En met de prachtige voorjaarspiek in herinnering, was de verwachting dat het ook een mooie herfst kon worden op de eiermarkt.Weinig kooplust industrieMaar toen het aantal coronagevallen steeg en de maatregelen werden aangescherpt, nam de vraag uit de retail niet toe. En met het wegvallen van de vraag van horeca en foodservice, bleef de kooplust van de industrie maar heel matig. Bij de hogere kwaliteiten, biologisch, vrije uitloop en Beter Leven-eieren, lopen de verkopen gewoon door. Maar in standaardsegment, waar de scharrelnoteringen voor gelden, is de vraag volledig ingezakt. Van de gebruikelijke aanloop naar kerst is nog geen enkele sprake.Van de gebruikelijke aanloop naar kerst is in de eiermarkt nog geen enkele sprakeTafeleieren blijven gewildPakstations benadrukken dat de markt niet slecht is. Tafeleieren zijn en blijven een gewild producten en in de segmenten die de retail bedienen zit weinig in de weg. In het standaardsegment is het meer tobben en corona is niet zomaar verdwenen. De verminderde vraag van de verwerkende industrie dus ook niet. Alleen vermindering van het aanbod kan verlichting brengen. En her en der worden ook koppels vervroegd geruimd. Voorlopig wordt er daardoor weinig verandering verwacht.Alleen vogelgriep kan daarbij een onverwachte (en ongewenste) maar grote invloed hebben op het prijsverloop. Een uitbraak in een pluimveeconcentratiegebied kan het eieraanbod in een klap flink reduceren, en dan liggen de marktverhoudingen ineens totaal anders.Niet overal zo’n groot corona-effectNiet overal zijn de effecten van corona zo groot op de afzet van pluimveeproducten. Pluimveehouders in Denemarken merken niet zo veel van de corona, zo vertelt één van de pluimveehouders die vast deelneemt aan de rubriek Wereldwijd in Pluimveehouderij.

“Bedrijfsmatig zijn er geen beperkingen/belemmeringen van de kant van de overheid”, schrijft Marieke Heeling, die samen met haar man Willem Dekker in Villerup een bedrijf heeft met 150.000 vleeskuikens en 130 hectare akkerbouw.

Eerder dit jaar, bij de eerste coronagolf, is de vleesprijs 10 øre per kilo gedaald, nog geen anderhalve eurocent. “Hier is het tot nu toe bij gebleven. Tot dusver geen grote prijsverlagingen in Denemarken. Het voer is wat duurder dan vorig jaar. We gaan er dus wel iets op achteruit.”

Situatie in Canada
Ook in Canada heeft Covid-19 voor de nodige problemen gezorgd. “De slachterij waar wij aan leveren, heeft een keer een paar dagen op halve capaciteit gedraaid wegens Covid-19 besmetting onder het personeel”, laat Henk Schuur, akkerbouwer en vleeskuikenhouder in Alberta, waar hij in 1996 naar emigreerde. “Gelukkig gebeurde dit in de zomer en konden de kuikens in een andere slachterij, 700 km verderop, worden verwerkt.”

In Canada is de vleeskuikenproductie gequoteerd. De nationale en provinciale boards hebben de quota met ongeveer 15% gereduceerd, waardoor volgens Schuur grote overproductie voorkomen kon worden en de markt gezond bleef. “We werken hier met een cost of production-formule, die elke acht weken wordt bijgesteld. Omdat momenteel de voerprijzen sneller stijgen, staan de opbrengstprijzen iets onder druk. Als de voerprijzen weer dalen, zit het voor ons goed.”

‘Versmarkt in Canada is gezond’
Bij Schuur in het westen van Canada produceren vleeskuikenhouders grotendeels voor de versmarkt. “Die is gezond.” In het oosten van het land wordt meer voor de verdere verwerking geproduceerd. “Door het wegvallen van die markt – luchtvaart, evenementen en buitenshuis eten – vallen daar de klappen”, weet Schuur.

Situatie in Verenigde Staten
De Covid-19-situatie is in de Verenigde Staten in dit verkiezingsjaar een politiek item geworden, zegt Bastiaan Schimmel van Centurion Poultry Inc. in Lexington, Georgia, producent en leverancier van legkuikens, dat zijn vader Gijs begin jaren negentig begon. “Covid-19 heeft meegespeeld bij de enorme polarisatie in dit land, waar aanhangers van één partij de Covid-19-situatie overdreven vinden en het belangrijker vinden om de economie draaiend te houden, en aanhangers van de andere partij Covid-19 zien als een gezondheidsgevaar voor de bevolking.”

In de Verenigde Staten is de coördinatie rondom Covid-19 vrijwel in handen van de individuele staten en wordt niet door de federale overheid bepaald. “Hoewel sommige staten de verspreiding beter lijken te beperken dan anderen, lijkt het nu toch wel dat het land als geheel ‘Covid-moe’ is geworden en zich steeds minder aan de algemene aanbevelingen rondom bescherming houdt.”

Als bedrijf neemt Centurion Poultry het zekere voor het onzekere en heeft het de benodigde veiligheidsprocedures geïmplementeerd om besmettingen te beperken. “Op de vermeerderingsbedrijven en broederij hebben we de besmettingen weten te beperken.”

‘Vraag naar legkuikenproducten vrij goed’
Corona heeft in het algemeen geen negatieve gevolgen gehad voor de vraag naar producten van Centurion Poultry. “De vraag naar zowel eendagskuikens als broedeieren is dit jaar vrij goed. Eierprijzen waren dit jaar niet bepaald hoog, maar wel beter dan vorig jaar. Daardoor lijkt de vraag naar eendagskuikens toch wel op een normaal niveau te blijven.”Eendenproductie weer terugschroevenDe eendensector is eerder dit jaar hard geraakt door corona. Door het wegvallen van de afzet wegens sluiting van de horeca. De sector kwam zelfs helemaal stil te liggen. Er werden geen broedeieren meer ingelegd en kuikens opgezet. De stilstand duurde bijna vijf maanden. Slachterij Tomassen Duck-To in Ermelo (Gld.) hervatte eind september het slachten weer. Niet meer op volle kracht, maar op ongeveer 75-80% van de capaciteit van voor corona.Slachterijen nemen volop maatregelen om te voorkomen dat er coronabesmettingen onder het personeel kunnen ontstaan. Medewerkens ontsmetten hun handen en doen een mondkapje voor, voordat ze überhaupt het terrein betreden. - Foto: Henk RiswickHoreca ligt weer stilEn nu ligt de horeca weer stil, eerst in Nederland, later ook in andere Europese landen, Frankrijk, Engeland, Duitsland, Italië, Spanje. En omdat Tomassen Duck-To het grotendeels van export moet hebben, zijn de gevolgen merkbaar. “En nu is door de vogelgriep ook export naar buiten Europa niet meer mogelijk”, schets algemeen directeur Gertjan Tomassen. “Ook zitten we nog met onzekerheid van de brexit.” Ongeveer 10% van de productie gaat naar Groot-Brittannië.‘Overleg met eendenhouders’Er zit volgens Tomassen niks anders op dan de productie van eendenvlees weer terug te schroeven. “Door minder kuikens op te zetten of opzetten enkele weken uit te stellen.” Dit gebeurt in overleg met de eendenhouders. Tomassen Duck-To bekijkt de situatie van dag tot dag. “Grote vraag is wanneer de horeca weer open mag.”Grote vraag is wanneer de horeca weer open mag^{Gertjan Tomassen, directeur eendenslachterij Tomassen Duck-To in Ermelo (Gld.)}Situatie voor kalkoenen zorgelijkVoor de kalkoensector komt corona bovenop een al ‘beroerde markt’. De laatste vijf jaar is in Polen de productie van kalkoen fors uitgebreid, weet René Arts, kalkoenenhouder in Ysselsteyn (L.) en secretaris van kalkoenafzetcoöperatie BAV. “Er zijn grote projecten gebouwd voor vleeskuikens en vleeskalkoenen, van wel veertig stallen, gedeeltelijk gesubsidieerd. Meer dan de markt aankon.” Opbrengstprijs lager, voerprijs stijgtDat leidde tot druk op de markt. En forse daling van de opbrengstprijs. “En daarbij stijgt de voerprijs al enkele maanden gigantisch.” Arts noemt de situatie zeer zorgelijk. “Dit hebben we de laatste zeven à acht jaar niet meer zo meegemaakt. Toen was de situatie ook slecht, al was de voerprijs lager dan nu. Dat leidde toen tot een krimp in Frankrijk, destijds de grootste kalkoenenproducent in Europa.”Kwart van stallen in Polen staat leegDoor de lage opbrengst en hoge voerprijzen staat nu in Polen een kwart van de stallen leeg. Arts verwacht dat het effect daarvan pas in februari/maart goed merkbaar zal zijn. Tot die tijd zit de sector in een dip. Veel zal afhangen van de prijsontwikkeling op de voermarkt. Een lichtpuntje ziet Arts in de vraag naar Beter Leven-kalkoen door de Nederlandse supers. Daarvan worden er zo’n 4.000 per week in Duitsland geslacht en in Nederland verwerkt.Herstel kan nog tijd durenOndanks dergelijke kleine lichtpuntjes is het algehele perspectief echter niet bijster positief. Alles hangt af van de snelheid waarop de wereld weer terug naar ‘normaal’ kan, na corona. De Rabobank vreest dat gezien de huidige status van corona-uitbraken marktherstel in de kuikenmarkt misschien pas mogelijk is aan het eind van 2021. Tegelijk spreekt de Rabobank wel optimisme uit over het langetermijnperspectief voor de vleeskuikenhouderij, in een update speciaal over die deelsector. De consumptie van pluimveevlees blijft groeien, en de veranderende markt in Europa voor pluimveevlees biedt kansen.Medeauteurs: Jacco Keuper en Kirsten Graumans