‘Vion, FrieslandCampina en dan pas de boer’

Vion is onder leiding van een kalme Belg weer in rustiger vaarwater terecht gekomen. Stijgende winst en de ZLTO kan over 2017 weer dividend verwachten.“Zo zie je maar weer dat een directeur die zijn zaakjes op orde heeft, nooit te veel verdient”, mijmert Hanna, die er aan toevoegt: ”En een directeur die er een rommeltje van maakt, verdient altijd te veel, ook al krijgt hij een lager salaris”.Ik kijk haar vragend aan:”Wat wil je hier mee zeggen?”“Dat we als boeren niet moeten zeuren over directeuren die veel verdienen, maar het goed doen. Je zou hun salaris grotendeels moeten koppelen aan de prestaties voor de eigenaren. Bij een coöperatie zijn dat de boeren ”, legt ze uit.Coöperatieve gedachte naar de knoppenZit wat in. Wat mij echter opvalt, is dat ook Vion alleen maar praat over winst en rendement op het geïnvesteerde vermogen. Het woord varkenshouder komt niet in de prestaties voor. Alleen bij de constatering dat het niet erg is dat er varkenshouders afhaken. Het gaat Vion om efficiënt werken en niet om meer varkens of het vergroten van het marktaandeel.De coöperatieve gedachte is daarmee naar de knoppen. De winst en dus de aandeelhouder staat voorop. Het aanvankelijke doel, het tot hogere waarde brengen van de varkens van de leden, is helemaal verdwenen.‘Hoe minder leden, hoe beter’Hanna knikt:”Je kunt een vergelijking maken met FrieslandCampina. Dat is in naam nog wel een coöperatie, maar ook daar is de boer finaal naar de achtergrond verwezen. Hoe minder leden, hoe beter. Minder leden betekent minder melk en dat is beter voor de melkprijs. Ook hier is niet de boer leidend, maar lijdend.”Ik ben het niet met Hanna eens. Ik zie een moderne coöperatie meer als een gezamenlijk middel om het doel, een hogere melk- of vleesprijs, te behalen. Dat kan best een begrenzing van het aantal leden betekenen. Zelfs minder leden kan een doel zijn. Dan doe je als overblijvende boeren betere zaken voor je eigen bedrijf. Daar is een coöperatie voor.“Verstandelijk geredeneerd heb je gelijk”, zegt Hanna zuur. ”Maar het ideële van de coöperatie is voorgoed verdwenen.”