‘Vinden goede balans in grondbewerking is lastig’

Het is qua grondbewerking niet eenvoudig om een goede balans te vinden.In mijn vorige column schreef ik over het droge voorjaar en de consequenties voor grondbewerking en opkomst van de gewassen. De vraag die er onder ligt is of andere systemen van grondbewerking een interessant alternatief zijn voor het in Nederland gangbare systeem met ploegen als hoofdgrondbewerking. Tekort aan bodemvochtVerschillende systemen van grondbewerking bieden geen oplossing voor het huidige grote tekort aan bodemvocht, maar het is toch interessant verder te kijken naar systemen die tot een betere bodemkwaliteit leiden, waardoor gewassen wellicht beter periodes van droogte kunnen doorstaan. Alweer twee jaar geleden kwam in dit kader een interessant rapport uit, waarin de resultaten van 251 Europese lange termijn veldexperimenten met verschillende systemen voor bemesting en bodembewerking zijn geanalyseerd. Alternatieve systemen van grondbewerking worden vaak geassocieerd met verbetering van de bodemkwaliteit en productiviteit. In de studie is gekeken naar de effecten van verschillende managementstrategieën op de bodemkwaliteit, het klimaateffect en de opbrengsten en kwaliteit van een groot aantal gewassen. Er is specifiek gekeken naar de effecten van bouwplan en vruchtwisseling, groenbemester en vanggewassen, niet-kerende grondbewerking, ‘no tillage’ (geen grondbewerking) en het gebruik van organische meststoffen.Maatregelen die positief zijn voor het ene doel zijn niet per se dienstbaar aan andere doelenConclusies uit de studie is dat geen van de onderzochte managementmaatregelen alle doelen tegelijkertijd dienen: hoge opbrengsten, minder broeikasgas-emissie, verbeterde chemische, fysische en biologische bodemkwaliteit. Maatregelen die positief zijn voor het ene doel zijn niet per se dienstbaar aan andere doelen.Wat zijn voor Nederlandse omstandigheden interessante uitkomsten?Maar wat zijn voor Nederlandse omstandigheden, naast opbrengst en kwaliteit van de gewassen, de meest interessante uitkomsten van de studie? ‘No tillage’ zie ik in Nederland niet snel op grote schaal worden toegepast in de akkerbouw. Maar er is volop aandacht voor het toepassen van groenbemesters, verhogen van organische stof en vastlegging van CO₂ in de bodem (als klimaatmaatregel). Een samenvatting van de invloed van de verschillende maatregelen:Groenbemesters: positief voor bodem-fysische eigenschappen en opbrengst, maar negatief voor N₂O-emissie;Niet-kerende grondbewerking: positief voor aantal wormen, bodemorganische stof, broeikasgasemissie, stikstofgehalte en de beschikbaarheid van K in jonge gewassen (bij beschikbaarheid van voldoende bodemvocht), maar negatief voor opbrengst en bulkdichtheid; Gebruik organische meststoffen positief voor bodem organische stof en -stikstof, aantal wormen (meest bij stro-rijke mest, minder bij drijfmest, minst bij compost), microbiële bodemmassa , maar negatief voor CO_2-emissie (vooral drijfmest) en opbrengst (zonder gebruik aanvullende kunstmest).Kortom het is nog niet zo eenvoudig om een goede balans te vinden en zowel opbrengst als andere doelen te dienen. Het hele artikel, ‘European long-term field experiments‘is hier te vinden.