‘Via landcoöperatie beschikken over relatief goedkope grond’

Langs de Kleine Beerze, een beek in Noord-Brabant, zijn boeren en burgers samen verantwoordelijk voor het grondgebruik. Hun landcoöperatie wordt als voorbeeld gezien van burgerparticipatie. Melkveehouder Hein Klaasen is een van de betrokken boeren.De Landcoöperatie Dal van de Kleine Beerze is nauwelijks opgericht of de eerste prijs is al binnen. De provincie Noord-Brabant vindt het lokale initiatief van boeren en burgers langs de beek zo veelbelovend dat zij het bestuur onlangs verblijdde met de provinciale Agrofoodpluim.Burgers kopen grondWat is hier aan de hand? Veel grond langs de Kleine Beerze is afgelopen jaren opgekocht door de provincie om in het beekdal nieuwe natuur te ontwikkelen. Een zestal boeren heeft een ander idee. Wat is er nou mooier als burgers uit de omliggende dorpen samen deze grond van de provincie kopen om die vervolgens te verpachten aan boeren? Dan kunnen de investeerders ook voorwaarden stellen aan het grondgebruik. Eerste certificaten van € 2.500 gekochtEr is heel wat water door de Kleine Beerze gestroomd sinds de eerste ideeën op papier werden gezet, maar nu is het toch echt zover. De huidige eigenaar van de grond, de provincie dus, is enthousiast en wil de grond graag verkopen. De Landcoöperatie is opgericht en de eerste certificaten van € 2.500 per stuk zijn gekocht. De coöperatie wil komende jaren zeker 30 hectare kopen en vervolgens verpachten. Onder meer aan Hein Klaasen, biologisch melkveehouder in Knegsel.Hein Klaasen: “Laat burgers maar meebeslissen over het grondgebruik. Heb ik geen moeite mee.” Foto: Bert JansenWat is de essentie van jullie coöperatie?Klaasen: “Uiteindelijk gaat het erom dat burgers en boeren in overleg met elkaar bepalen hoe de gronden langs de beek op een agrarisch duurzame manier worden beheerd. De pachtvoorwaarden worden samen vastgesteld. Of het nu gaat om bemesting, veebezetting of weidevogelbeheer. Daar hoort dan ook een pachtprijs bij. Zo’n coöperatie is uniek in Nederland, zeker op deze schaal. Onze coöperatie verbindt boeren en burgers en in feite ook de sectoren landbouw en natuur. Jarenlang was er strijd tussen deze partijen. In het dal van de Kleine Beerze trekken we samen op.”Burgers die het beheer bepalen, komt dat goed?“Dat gaat juist in overleg met elkaar. Over de uitgangspunten is geen verschil van mening. Behoud van het landschap en de biodiversiteit staan voorop. Door grond te kopen en vervolgens te verpachten kunnen burgers het beekdal behouden. Om er zelf van te genieten, maar later ook hun kinderen en kleinkinderen. Wat boeren wel of juist niet moeten doen, daarover worden we het vast wel eens. Als boer kunnen we aangeven wat mogelijk is en welke pachtprijs redelijk is. Het rendement is overigens niet een belangrijk argument voor burgers om in de coöperatie te investeren.”Wat is voordeel van deze constructie voor uw eigen bedrijf?“Elke melkveehouder heeft behoefte aan extra grond, ik ook. Via de landcoöperatie kan ik daar op een relatief goedkope manier de beschikking over krijgen. Dan hoef ik minder voer aan te kopen. Dat we deze gronden extensief gaan gebruiken, is ook geen probleem. Nog belangrijker vind ik de samenwerking met bewoners in de streek. Met de coöperatie creëren we draagvlak voor de landbouw.”Gaan veel burgers een certificaat kopen?“Dat moet blijken. Het begin is er, de eerste certificaten zijn verkocht. Ik snap dat € 2.500 behoorlijk veel geld is. Dat kan niet iedereen zo op tafel leggen. Maar er zijn zeker ook burgers die vanuit betrokkenheid bij hun eigen leefomgeving de portemonnee willen trekken. En niet onbelangrijk, de investeerders profiteren mee van de waardestijging van de grond. Ik hoor veel positieve reacties, het idee slaat aan.”De landcoöperatie wordt bijkans doodgeknuffeld.“Dat is ten dele waar. De provincie ziet onze coöperatie als een voorbeeld van burgerparticipatie en hoopt dat ons initiatief overal wordt gekopieerd. De samenwerking met de provincie verloopt prima. Onze relatie met de gemeente is minder goed. Het lijkt erop dat de gemeente vasthoudt aan haar eigen agenda voor het buitengebied. Voor hun is het bestaan van zo’n landcoöperatie even wennen.”