Verwevenheid maakt bewegen landbouwbeleid lastig

Eindelijk stond het debat over landbouw en klimaat op de agenda. De Tweede Kamer wil graag voortgang in beleid, maar dat blijkt niet eenvoudig.Een debat over landbouw, voedsel en klimaat, is eigenlijk een debat over alle thema’s waar landbouwminister Carola Schouten mee bezig is. Het debat, waar met name oppositiepartijen al maanden, of zelfs jaren, naar uitkijken, leverde gisteren echter weinig op.Plannen zijn onderschrevenIn de aanloop naar het klimaatakkoord zou de Tweede Kamer spreken over klimaatmaatregelen van de land- en tuinbouw. Maar tot irritatie van de oppositie werd dit debat keer op keer uitgesteld. De lijst met bespreekpunten was voor deze vergadering maar liefst vijftien keer herzien en aangevuld met nieuwe documenten. Het klimaatakkoord is al lang gesloten, de meeste achterbannen van de onderhandelaars die aan tafel zaten bij het opstellen van het klimaatakkoord hebben de plannen inmiddels ook onderschreven. Herhaling van zettenEn dus wordt het debat een herhaling van zetten.Oppositiepartijen willen vooral meer actie. Ze vinden dat er te weinig wordt ingegrepen. Linkse partijen als GroenLinks, SP, PvdD en PvdA pleiten daarvoor voor steviger ingrijpen, ook als dat betekent dat er pijnlijke besluiten moeten worden genomen. Een actieve krimp van de veestapel staat nog altijd prominent bovenaan het wensenlijstje. De meer rechts georiënteerde partijen focussen zich – ook zoals verwacht – op de kansen en de risico’s voor boeren. De focus van deze partijen is vooral gericht op het behoud van de boeren: het bieden van ruimte om innovaties toe te passen en ondersteuning om bedrijven aan te passen. Maatregelen kunnen op alle fronten grote consequenties hebbenVoortgang is traagDe voortgang van de landbouwdossiers gaat traag. CDA-er Jaco Geurts pleit daarom voor de invoering van een risicokredietregeling, zoals de Commissie Maij bepleit. Met dit fonds kunnen boeren financiering krijgen voor innovaties, waarbij de overheid 80% van de risico’s draagt. Als de innovatie dan faalt, is er ook geen aflossingsplicht meer. D66-Kamerlid Tjeerd de Groot oppert de invoering van een duurzaamheidskeurmerk voor agribusinessbedrijven. Het keurmerk moet bijvoorbeeld fiscaal voordeel bieden voor aandeelhouders, wat bedrijven motiveert te verduurzamen en een eerlijkere prijs betalen al boeren. Het zijn proefballonnen om te proberen het dossier wat vlot te trekken.De Tweede Kamer is unaniem in de wens om boeren duidelijkheid te geven welke kant het beleid op gaat_{Lees verder onder foto}Minister Schouten vraagt zich wel eens af of zaken niet te lang vooruit zijn geschoven. - Foto: ANPAlles met elkaar verwevenHet lastige van het landbouwbeleid is echter dat alles zo met elkaar verweven is. SGP-er Roelof Bisschop gaf als voorbeeld: maisland omzetten in grasland is gunstig voor de nitraatuitspoeling, maar ongunstig voor de ammoniakuitstoot.
Schouten reflecteert dat alle zaken in het landbouwdossier nauw met elkaar verbonden zijn. Maatregelen kunnen op alle fronten grote consequenties hebben. Niet alleen op het klimaat en milieu, maar ook op de prijzen van producten en bijvoorbeeld de internationale handel. De minister zegt zich wel eens af te vragen of zaken niet te lang vooruit zijn geschoven, waardoor grenzen opeens wel heel hard kunnen aankomen.“Maar het is niet dat we keuzes niet willen maken, maar omdat het complex zo groot is en dat zaken zo met elkaar verbonden zijn. Het is dus echt niet dat we aan één knop kunnen draaien om het probleem op te lossen.”Meer duidelijkheid gevenDe Tweede Kamer is unaniem in de wens om boeren duidelijkheid te geven welke kant het beleid op gaat. Maar ondertussen lijkt het landbouwbeleid wel een octopus die zich aan alle kanten vastgrijpt. Het blijkt maar weer dat het heel lastig is om daar beweging in te krijgen.