Verscheidenheid remt landbouwdebat

Zonder compromissen komt het landbouwdebat niet vooruit. De politiek legt zich er zuchtend bij neer, blijkt bij de behandeling van de landbouwbegroting in de Tweede Kamer.De behandeling van de landbouwbegroting is traditioneel hét moment in het politieke jaar om even wat afstand te nemen van de waan van de dag. Bij de vierde landbouwbegroting van landbouwminister Carola Schouten maken veel partijen de balans op van het kabinet-Rutte III. Coalitiepartijen tellen hun knopen, oppositiepartijen kijken liever vooruit naar de verkiezingen.PVV: ‘Alles verpest’De meningen over de afgelopen vier jaar lopen nogal uiteen. Volgens PVV‘er Barry Madlener heeft het kabinet zwaar gefaald. “Deze minister heeft alles verpest”, zegt hij. Madlener had verwacht dat een kabinet van twee christelijke boerenpartijen en een ondernemerspartij goed nieuws voor boeren zou zijn. “Het werden vier heel slechte jaren. Er kwam een grauwe deken over onze trotse boerenstand te liggen. De toekomst is zwart geworden”, aldus Madlener. Carla Dik-Faber (ChristenUnie) ziet dat anders. “Dit is wat mijn fractie betreft de meest betekenisvolle kabinetsperiode in decennia voor de landbouw en de toekomst voor de landbouw. Al deze veranderingen moeten uiteindelijk bijdragen aan perspectief voor boeren en voor vissers, maar ook voor de natuur.”Veranderingen gaan langzaamIn zijn algemeenheid is de Kamer het wel eens: er zijn veranderingen nodig en de eerste stappen zijn gezet. Maar het gaat wel erg langzaam. Dat beaamt ook Schouten: “Ik had ook wel meer willen doen dan we op dit moment misschien hebben gerealiseerd.” Ze voegt eraan toe dat het op momenten best een worsteling was, en benadrukt ook dat landbouw niet een beleidsterrein is waarbij je een paar knoppen indrukt en alles dan maar verandert._{Lees verder onder de foto}Debat over de landbouwbegroting. Carla Dik-Faber (ChristenUnie, midden) is tevreden over de afgeopen kabinetsperiode, anderen zoals PPV'er Barry Madlener zijn teleurgesteld. - Foto: Marc HeemanHet debat over de toekomst van de landbouw en natuur is niet alleen een debat van de Haagse politiek, het is een debat van iedereen, zegt Schouten. Dat maakt het – naast de molensteen die stikstof heet – ook zo moeilijk om voortgang te boeken. Meningen lopen heel sterk uiteen en veel partijen zijn moeilijk bereid om van hun wensbeeld af te stappen en compromissen te sluiten. Tot teleurstelling of misschien wel frustratie van de minister, blijkt tijdens het debat. Meermaals roept ze op tot meer samenwerking om vooruit te komen. Zowel aan linkerzijde – Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren, als aan de rechterzijde – Madlener van de PVV – spreekt Schouten de politici er op aan dat alleen maar afgeven op het beleid en vasthouden aan eigen idealen het debat niet vooruit helpen. Tumult over olifant BubaDe landbouwbegroting verloopt vrij rustig, op wat tumult over olifant Buba en een uitbarsting van frustratie van Dion Graus over bescherming van klokkenluiders van de NVWA na. Met de stikstofwet die over enkele weken wordt behandeld, was het hete hangijzer uit het debat gehaald. De Kamer lijkt zich neer te leggen bij het langzame tempo waarin verandering wordt gerealiseerd en de lange tijd van onzekerheid waarin boeren zitten. De Kamer komt in de aanloop naar verkiezingen nauwelijks meer met nieuwe ideeën, in de hoop dat hun ideeën bij een andere zetelverdeling meer kans van slagen heeft. WinstwaarschuwingSchouten geeft voor na de verkiezingen alvast een winstwaarschuwing. Want ook na de verkiezingen zullen partijen samenwerking moeten vinden om stappen te kunnen maken. “Wij hebben verscheidenheid, soms oneindige verscheidenheid, maar uiteindelijk zijn we hier ook om elkaar aan te vullen en ten dienste van elkaar te zijn, naar elkaar hier, naar de maatschappij en naar de schepping”, sluit Schouten ter overdenking af.