Vermeer ZR5: zelfrijdende zero-turn rondebalenpers

Op de markt zijn al zelfrijders bij de spuitmachines, maaiers, bemesters en voederwinningsmachines. Dus waarom geen zelfrijdende rondebalenpers? TREKKER duikt in een nieuwe ontwikkeling van de Amerikaanse fabrikant Vermeer, de ZR5.Rondebalenpersen hebben veel te bieden. Maar de eindeloze pauzes, het heen en weer rangeren en het trekken aan hendels (of het indrukken van knoppen als je geluk hebt) kan het erg vervelend maken voor de chauffeur. In een poging er een soepel verlopende klus van te maken, bedacht het in Iowa (VS) gevestigde bedrijf Vermeer een zelfrijdende rondebalenpers die je van veel van die handelingen verlost. Alles – van het stoppen en starten van de machine tot het lossen van de baal – gebeurt automatisch. De fabrikant deed ook zijn best om het rijcomfort over ruw terrein te verbeteren. En de pers kreeg een krappe draaicirkel, zodat hij direct voor het volgende zwad kan draaien.De ZR5 bevindt zich nog in de conceptfase, de fabrikant is het ontwerp aan het fijnslijpen en voegt nog een paar extra functies toe. Vermeer hoopt in 2018 een aantal machines op Amerikaanse boerderijen te laten werken. - Foto: VermeerHet ZR5-concept is in september 2017 onthuld tijdens de jaarlijkse ‘Husker Harvest Days’ in Nebraska (VS). Die regio produceert een enorme hoeveelheid hooi en alfalfa (luzerne) in ronde balen om ruim zes miljoen stuks rundvee te voeden. Boeren en loonwerkers hebben er doorgaans een omvangrijk machine- en trekkerpark, waaronder rondebalenpersen. Het is echter moeilijk om aan personeel te komen om dat alles te bemannen. Dat de zelfrijdende rondebalenpers potentieel het werk van twee trekkers met standaardpers kan doen, zal menigeen dan ook als muziek in de oren klinken.Helaas is het (nog) geen continu-balenpers. Maar Vermeer stelt dat de ZR5 desondanks een aanzienlijk hoger vermogen en een beter bestuurderscomfort biedt dan de beste trekker-getrokken machines. Ze promoten hem dan ook als een van de grootste ontwikkelingen door het bedrijf sinds oprichter Gary Vermeer – zo men zegt – de eerste rondebalenpers uitvond in 1971.Zo werken rondebalenpersenOm aan de voorkant te beginnen: Vermeer rustte de machine uit met zwenkwielen – duidelijk geïnspireerd door zero-turn (gazon)maaiers – waarmee de pers zo’n beetje op de plaats rond kan draaien. In de veldmodus zijn ze ontgrendeld en is het sturen een taak van de hydrostatisch aangedreven achterwielen. Deze draaien de machine door hun snelheid en/of draairichting te variëren. Zo zet je hem makkelijk precies voor het volgende zwad. En in heuvelachtig terrein kan hij snel 90 graden draaien om een ronde baal veilig te lossen, zegt ZR5-productmanager Josh Vrieze. Dit kunstje is ook op te nemen in de procedure van het geautomatiseerde balen binden.De ZR5 kan de balen (tot 1,5 meter breed, 1,8 meter doorsnee) gewoon naar achteren uitwerpen. Of hij draait een kwartslag tijdens het binden om ze op een gunstigere plek te rollen voor het ophalen, of veiliger tegen wegrollen neer te leggen op een helling. - Foto: VermeerBij overschakelen naar de wegmodus vergrendelen de zwenkwielen en wordt een stuurstang geactiveerd die de voorwielen dirigeert. Zo rijdt de rondebalenpers veilig over de weg met snelheden tot 50 km/u. Daarbij levert de onafhankelijke hydraulische voorwielophanging het veercomfort. Net als overigens in ruw terrein, bij werksnelheden tot 12 km/u.Zicht vanuit maaidorsercabineOm alles uit die demping aan de voorkant te halen is de Claas-maaidorsercabine net achter de voorwielen gemonteerd. Met niets anders dan de zwenkwielen vooraan heeft de bestuurder vrij zicht op het zwad. Het nadeel van deze opstelling is echter dat hij de pick-up én de achterklep niet rechtstreeks op het netvlies krijgt. Daarom zijn op beide plekken camera’s geplaatst. Zoals Vermeer opmerkt, maakt dit het werk eigenlijk comfortabeler: de chauffeur hoeft niet meer aldoor over zijn schouder te kijken. De pick-up camera is zo geplaatst dat hij recht in de invoer van de balenpers kijkt, zodat de bestuurder de gewasstroom in de gaten kan houden.Nog meer zelfrijdende persenVermeer is niet de enige fabrikant die een zelfrijdende balenpers bouwde. Bekijk hier enkele andere voorbeelden.

Voor zover wij weten is Krone de enige andere fabrikant die een serieuze poging deed met een zelfrijdende rondebalenpers. Het onthulde een prototype van zijn balenpers en wikkelaar in 2000, maar deze machines kwamen nooit in productie. - Foto: James AndrewsDeze 1426 is een van de vele zelfrijdende kleine vierkantebalenpersen, gebouwd door New Holland. - Foto: James AndrewsHet in Oregon gevestigde Freeman bouwt zowel kleine als grote zelfrijdende vierkante balenpersen. De vierwielaangedreven 1592 is met 375 pk de grootste machine. - Foto: James AndrewsDe grote Powerpress 120H zelfrijder van Deutz-Fahr was gebaseerd op een maaidorserchassis. - Foto: James AndrewsMeer over motor en transmissie in rondebalenpersZoals het een echte Amerikaan betaamt, koos Vermeer een 173 pk sterke Cummins-motor als krachtbron. Deze drijft een hydrostatische transmissie aan. De hydrostaat biedt flexibiliteit doordat hij de snelheid van de achterwielen onafhankelijk kan regelen voor de besturing in het veld. Tegelijk maakt hij het mogelijk de snelheid precies naar behoefte aan te passen, en om het stoppen en starten te automatiseren.De balenpers is eveneens hydraulisch aangedreven, zegt Vrieze. Je kunt de snelheid van de pick-up en de riemen dus afzonderlijk aanpassen op de omstandigheden. Of je versnelt de riemen tijdens het binden om de baal sneller te voltooien en weer aan het werk te gaan. Constructeurs ‘spelen’ momenteel met verschillende snelheden om te zien welke instelling de hoogste output levert.Eenvoudiger onderhoud perseenheidHet ontwerp van deze vroege prototypen baseerde Vermeer op een van zijn grootste balenpersen met variabele kamer. Deze heeft een pick-up van 196 centimeter en kan balen maken tot 1,5 meter breed met een diameter van 1,8 meter. De ZR5 is echter zo ontworpen dat de persunit eenvoudig te vervangen is door een andere. Bijvoorbeeld een non-stop balenpers in de toekomst. “Wij geloven in een continu-pers-oplossing, en werken eraan om dat concept werkelijkheid te maken”, zegt Vrieze.Je hebt in de cabine geen direct zicht op de invoer en de achterklep. Twee camera’s lossen dat op. De pick-upcamera is zo geplaatst dat hij recht in de invoer van de balenpers kijkt, zodat de bestuurder de gewasstroom in de gaten kan houden. - Foto: VermeerMaar voorlopig is het belangrijkste doel van het kunnen verwijderen van de perseenheid, dat het onderhoud er eenvoudiger op wordt. Je hoeft alleen een hydraulische koppeling en bedrading los te koppelen. De perseenheid hydraulisch op de grond laten zakken, en je rijdt de rest van de zelfrijder zo weg. Alles bijeen ben je een paar minuten kwijt. Vermeer verwacht dat de machine zelf meerdere perseenheden overleeft.Automatische functies in rondebalenpersDe sleutel tot de hoge werksnelheid van de ZR5 ligt in de automatische persmodus. Zodra die is ingesteld, hoef je alleen nog te sturen en desgevraagd op een knop te drukken. Is de baal klaar, dan komt de machine automatisch tot stilstand en stopt de pick-up, zodat het bindproces kan plaatsvinden. Als dit is geprogrammeerd, draait de machine bovendien een kwartslag tijdens het binden. De klep opent en de voltooide baal lost. De bestuurder kan de instellingen aanpassen op de monitor: de hoek wijzigen, zodat deze in lijn ligt met andere balen in het veld; of de hoek aanpassen op basis van de helling van de heuvel, zodat de baal niet wegrolt.De perseenheid is eenvoudig los te koppelen van de rest van de zelfrijder. Handig voor onderhoud, of om hem in de toekomst te vervangen als hij versleten is of omdat er een beter type beschikbaar komt (bijvoorbeeld een non-stop perskamer). - Foto: VermeerTot slot sluit de zelfrijder de achterklep, draait een kwartslag terug en maant de chauffeur een knop in te drukken om het werk te hervatten. Dit vermindert het aantal handelingen om een baal te voltooien van negen naar één, aldus Vrieze. Behalve het veiliger wegzetten van balen op hellingen – bij ons hooguit in Zuid-Limburg van belang – claimt Vermeer dat de kwartslagfunctie het balenverzamelingsproces tot 35% sneller maakt.Nu nog concept, straks op de marktDe ZR5 bevindt zich nog in de conceptfase, en de fabrikant is het ontwerp aan het fijnslijpen. Hij voegt nog een paar extra functies toe voordat de zelfrijdende balenpers op de markt komt. Vermeer hoopt in 2018 een aantal machines op Amerikaanse boerderijen te laten werken. Zo krijgen potentiële kopers een idee hoeveel het gaat kosten. Productiemodellen zijn naar verwachting beschikbaar voor het seizoen 2019.Aanvankelijk richt de fabrikant zich op de Noord-Amerikaanse markt. Bij voldoende vraag volgen andere landen. In elk geval is het gevaarte met een breedte iets boven de 3,6 meter te groot om zelfstandig over Europese wegen te rijden.Mede-auteur: James Andrews