Verdeeldheid bij Nederlandse verkiezingen

Nederland kiest op 15 maart een nieuwe Tweede Kamer. In 2017 staan er in Europa veel verkiezingen voor de deur. Dit kan tot grote veranderingen leiden.In de Haagse politieke arena kriebelt het al een paar maanden. Er komen verkiezingen aan en dus willen politieke partijen zichzelf extra in de kijker plaatsen. Debatten worden nét iets feller gevoerd dan normaal, om de verschillende standpunten tussen de partijen nog eens extra goed voor het voetlicht te brengen. Met politici in de verkiezingsmodus is het niet eenvoudig zakendoen: de bereidheid om compromissen te sluiten is in de aanloop naar verkiezingen altijd wat kleiner dan normaal. Dat er in het beleid weinig vooruitgang meer wordt geboekt, wordt op de koop toegenomen. Voor de Kamerleden die niet meer op de lijst staan voor de volgende verkiezingen is het einde van hun periode op het pluche in zicht. De Kamer is nu nog met reces tot 16 januari, waarna er nog zes weken met debatten volgen, voordat het verkiezingsreces begint. In de weken vanaf 27 februari tot 15 maart wordt er fulltime campagne gevoerd, waarna de nieuwe Kamerleden in de week van 20 maart geïnstalleerd zullen worden. 81 partijen geregistreerdDe Kamerverkiezingen van maart zijn nu al uniek. De Kiesraad heeft voor de verkiezingen maar liefst 81 partijnamen officieel geregistreerd. Dat is een record. Naast de bekende zittende partijen zitten hier ook veel nieuwe partijen bij. Partijen als DENK van PvdA-afsplitsers Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, de drie partijen van voorstanders van het Oekraïne-referendum: Forum voor Democratie van Thierry Baudet, VNL van Jan Roos en GeenPeil van Jan Dijkgraaf, zijn al uitgebreid in het nieuws geweest. Maar wat te denken van Daadkrachtig Nederland, Beweging voor Burger- en Mensenrechten, de Partij 18Plus, Partij over Kiezers en Rechtvaardigheid (Poker), de Klimaatpartij, Partij van de mensen, Partij Voor Alle Zaken, Partij Bonte Koe, de Vrouwen Partij, Het Gezonde Verstand of de Buurt Partij. Een typische partij voor de boeren, zoals de Boerenpartij van Boer Koekoek, die van 1962 tot 1981 in de Tweede Kamer zat, zit er niet bij. Anders dan de naam Partij Bonte Koe doet vermoeden, heeft de partij geen speciale band met koeien of dieren. “De relatie tussen mensen en dieren wordt van oudsher beheerst door twee behoeften van mensen: eten en vriendschap”, staat in het verkiezingsprogramma van Bonte Koe. Hoewel de partij meer rechten voor dieren wil, is de partij niet specifiek tegen de veehouderij, zoals de Partij voor de Dieren. De naam Bonte Koe verwijst meer naar het bonte geheel dat Nederland vormt. Naast de echte nieuwkomers zijn er ook partijen die al eerder pogingen hebben gedaan om in de Tweede Kamer te komen. Zo zijn de Piratenpartij, de Partij voor de Toekomst, de Libertarische partij, Jezus Leeft en Trots op Nederland niet voor de eerste keer van de partij voor de Tweede Kamerverkiezingen. Tot nu toe behaalden ze echter onvoldoende stemmen om een zetel te bemachtigen. 30 januari: kandidaatstellingDat alle 81 geregistreerde partijen ook gaan deelnemen aan de verkiezingen, is niet te verwachten. Bij de vorige verkiezingen in 2012 waren 48 partijen geregistreerd, waarna er 21 daadwerkelijk mee deden met de verkiezingen. In 2006, toen er 74 geregistreerde partijen waren, deden 24 partijen mee aan de verkiezingen. Hoeveel partijen er definitief mee doen aan de verkiezingen, wordt na 30 januari bekend. Dat is de dag van de kandidaatstelling. Dan leveren de politieke partijen die deel willen nemen aan de verkiezingen hun definitieve kandidatenlijst aan bij de Kiesraad, die de lijsten vervolgens beoordeelt. Vaak lukt het nieuwe partijen niet op tijd een kandidatenlijst samen te stellen, of om voldoende ondersteuningsverklaringen te krijgen in de kieskring waar de partij wil meedoen. Bovendien moeten partijen die nu nog geen zetel in de Kamer hebben een waarborgsom van €11.250 betalen. Daardoor haken potentiële partijen ook vaak af.Foto: ANPVersplinteringDe grote versplintering in de Tweede Kamer is punt van zorg. Door de vele Kamerleden die tijdens de huidige periode hun fractie hebben verlaten, zit de Kamer nu ook al met zeventien fracties in plaats van de elf waarmee de huidige zittingstermijn is begonnen. Veel fracties wordt lastig bij het vormen van een coalitie. Op basis van de huidige peilingen zijn er al minimaal vier partijen nodig om tot een meerderheid te komen. Daar komt nog bij dat de PVV van Geert Wilders volgens de huidige peilingen de grootste is. Alle partijen, inclusief de VVD, hebben echter uitgesproken niet met Wilders te willen regeren. Dat zou betekenen dat er zelfs vijf partijen nodig zijn om een meerderheid te behalen in de Kamer. Dat belooft een zeer moeilijke en naar verwachting lange kabinetsformatie te worden. In de tussentijd zal het huidige kabinet demissionair ‘op de winkel passen’, met de nieuw gekozen Tweede Kamer als controlerend parlement.Veel landbouwwoordvoerders blijvenVeel Kamerleden die zich nu bezig houden met het landbouwdossier, staan voor de verkiezingen opnieuw op een verkiesbare plaats. Helma Lodders (VVD), Jaco Geurts (CDA), Elbert Dijkgraaf (SGP), Carla Dik-Faber (ChristenUnie), Rik Grashoff (GroenLinks), Marianne Thieme en Esther Ouwehand (PvdD) staan op verkiesbare plaatsen. Eric Smaling en Henk van Gerven (SP) staan op plaats 15 en 17, waardoor het voor hen spannend blijft of ze hun zetel kunnen behouden. PvdA-Kamerleden Henk Leenders en Sjoera Dikkers staan niet op de kandidatenlijst voor de verkiezingen. Tjeerd van Dekken staat op plaats 37 en lijkt daarmee onverkiesbaar te zijn. Ook D66-Kamerlid Fatma Koser Kaya staat niet op de kandidatenlijst. De kandidatenlijst van de PVV wordt later deze maand bekendgemaakt.Ook Fransen, Duitsers en Italianen naar de stembusMondiaal staan er op politiek gebied grote veranderingen op stapel in 2017. In de Verenigde Staten zal Donald Trump het Witte Huis betrekken. Dit zal naar verwachting tot grote veranderingen leiden ten opzichte van het huidige beleid van president Obama. In Europa zijn in drie grote landen verkiezingen: in Frankrijk, Duitsland en naar verwachting ook in Italië.In het voorjaar wordt in Frankrijk een nieuwe president gekozen, gevolgd door de verkiezingen in juni waarin een nieuw parlement wordt gekozen. De presidentsstrijd lijkt te gaan tussen oud-premier François Fillon van de Republikeinen en Marine Le Pen, leidster van het Front National. Beiden zijn niet erg EU-minnend. Le Pen heeft al aangekondigd om met een referendum te komen of Frankrijk wel of niet binnen de EU moet blijven.De Duitsers gaan in september naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen.De kritiek op bondskanselier Merkel neemt toe. Zeker met het oog op haar vluchtelingenbeleid krijgt ze de wind van voren. Ondanks de kritiek is er nog niet echt zicht op een alternatief voor Merkel. Het grootste gevaar komt voor Merkel van Alternatieve für Deutschland, dat net als Front National en de PVV kritisch staat tegenover immigratie en open grenzen.Mogelijk volgen ook in Italië verkiezingen dit jaar, nu premier Renzi is opgestapt. Terwijl bijna alle politieke partijen vervroegde verkiezingen willen, heeft president Mattarella in zijn nieuwjaarsrede gezegd dit voorlopig niet te willen. Maar het jaar is nog jong. De verkiezingen moeten in ieder geval voor februari 2018 plaatsvinden, omdat dan de wettelijke regeerperiode van Renzi afloopt.Met de vluchtelingencrisis neemt de belangstelling voor anti-immigratiepartijen als PVV, Alternatief für Deutschland en Front National toe. Of ze ook daadwerkelijk aan de macht komen, is nog koffiedik kijken.