‘Verbrede landbouw op haar retour’

De verbreding van de landbouw lijkt op haar retour, en dat is slecht voor het imago van de landbouw.Jarenlang hebben mijn Wageningse collega’s het beste van zichzelf gegeven om de verbreding van de landbouw uit te venten. Toen ik in 2005 in Groningen benoemd werd, besloot ik meteen me daar niet mee bezig te houden. Ik richt me vooral op onderzoek rond burgers. Dat was omdat Wageningen bijna elke Nederlandse boer die aan verbreding van zijn of haar agrarische activiteit deed, wel bezocht en beschreven had. Ik had daaraan weinig toe te voegen. We hebben veel van het Wageningse onderzoek geleerd, maar de voorspelling dat verbreding een dominante ontwikkelingsrichting zou worden, is niet uitgekomen. Recent stelde het Centraal Bureau voor de Statistiek vast dat het aantal bedrijven dat aan verbreding doet, snel terugloopt. In bijna alle activiteiten is de teruggang zichtbaar. Tot 2013 was er een toename, daarna heeft de daling ingezet. Een deel van de daling is trouwens niet echt; het is het gevolg van het scherper en beter omschrijven en meten. Maar ook na correctie daarvoor resulteert een daling. Nu is het CBS wat slordig als het om de term ‘verbreding’ gaat. Verbreding is als je er een niet-landbouwactiviteit bij gaat doen, zoals kinderopvang of een minicamping. Als je zelf gaat verwerken of vermarkten, dan heet dat niet verbreden maar verdiepen. ‘Een deel van de daling is trouwens niet echt; het is het gevolg van het scherper en beter omschrijven en meten’ Hoe dan ook, het gaat niet goed. Nu kun je denken dat de afname komt doordat er minder bedrijven zijn, maar dat is niet zo, en eigenlijk toch ook wel. Niet, omdat in procenten van het totaal aantal landbouwbedrijven (bijna 56.000 bedrijven in 2016) er in de meeste gevallen ook sprake is van een daling. En wel, omdat het vooral de kleinere en middelgrote bedrijven zijn, die opgehouden zijn met boeren, en daar zaten veel verbreders en verdiepers tussen. ‘Vooral de kleinere en middelgrote bedrijven zijn opgehouden met boeren, en daar zaten veel verbreders en verdiepers tussen’ Als een boerderij beëindigd wordt, wil dat niet meteen zeggen dat ook de nevenactiviteit ophoudt. Daar is zelfs nog al eens wat om te doen, omdat niet elke gemeente toestaat ermee door te gaan. In mijn woongemeente Aa en Hunze kwam recent de gemeenteraad eraan te pas om een minicamping van een ex-boer te legaliseren. Als de activiteit wordt doorgezet, telt die natuurlijk niet meer mee bij agrarische verbreding; het is dan een burger met een nevenactiviteit. Die categorie heb ik nog beter in beeld dan de verbrede boeren, want daar doen wij soms onderzoek naar. Ik zei al, ik richt me vooral op de burger op het platteland.‘Als een boerderij beëindigd wordt, wil dat niet meteen zeggen dat ook de nevenactiviteit ophoudt’Een paar jaar geleden heeft het ministerie heel wat geld in een Taskforce Multifunctionele Landbouw gestoken. Die Taskforce heeft van alles gedaan, en heeft ons van alles geleerd, maar het heeft dus niet geleid tot grote bloei. Ik schrijf dit niet op met leedvermaak of met grote vreugde; verbrede landbouw is goed voor het imago van de landbouwsector bij de burger.