Veerman over toeslagen: gratis geld bestaat niet

“Toeslagen worden beschouwd als iets waarop de boer recht heeft. Dat is niet zo”, aldus Veerman.Oud-landbouwminister Cees Veerman (CDA) heeft samen met oud-Europees landbouwcommissaris Franz Fischler een stuk geschreven dat het Europees Parlement richting moet geven bij de discussie over het nieuwe Europees landbouwbeleid. Veerman roerde eerder de trom als voorzitter van de werkgroep die voor de Europese Commissie een rapport opstelde over positie van de boer in de agrarische markten. Dit voorjaar liet hij op uitnodiging van het ministerie van Economische Zaken voor een groep ambtenaren en andere belanghebbenden zijn licht schijnen over het Gemeenschappelijk landbouwbeleid na 2020. Zijn idee om boeren een basisinkomen te geven, trok de aandacht.Lees ook: Milieu en inkomen centraal bij GLBWat heeft u met Fischler opgeschreven?Veerman: “Je hoeft geen profeet te zijn om te zien dat het landbouwbudget in Europa onder druk komt. En dat terwijl de problemen in de landbouw groot zijn. We stellen de vraag of het beleid nog wel voldoet aan de doelstellingen. Hoe kunnen we het beleid verbeteren zonder de grootste bedragen uit te geven aan de grootste bedrijven, die het geld helemaal niet nodig hebben. Verduurzaming, concurrentiekracht, ontwikkeling van nieuwe samenwerkingsvormen, onderzoek naar veredeling, bodemvruchtbaarheid, alternatieve onkruidbestrijding, dat zijn onderwerpen waarvoor aandacht moet zijn. Als het om de plattelandsontwikkeling gaat, zou je je moeten afvragen of we het niet moeten omdraaien: lidstaten moeten plannen ontwikkelen en de Europese Commissie kan het meefinancieren. Grootschalige efficiënte hoogtechnologische bedrijven kunnen bestaan naast lokale producenten die zich richten op niches, zoals de biologische landbouw. Dat alles moet een plek krijgen en initiatieven moeten ondersteund worden met langjarige afspraken. Want boeren willen zekerheid voor een langere periode.”‘Dát is nu juist het geval bij die toeslagen: je doet niks en je krijgt toch je centen’.En een basisinkomen voor iedere boer?“Nee, niet voor iedere boer. Ik denk aan boeren die ondanks hun inspanningen nooit een heel inkomen uit de markt verdienen. Denk aan een Ierse veehouder die door begrazing gebieden open houdt, of aan de Oostenrijkse boer die voorkomt dat berghellingen verwilderen. Het is niet zo dat ze met de armen over elkaar kunnen gaan zitten. Dát is nu juist het geval bij die toeslagen: je doet niks en je krijgt toch je centen.”Interview gaat verder onder de foto.Oud-minister Cees Veerman (68). Foto: Georges BoulougourisHoe hoog moet zo’n basisinkomen zijn?“Denk aan de helft van het minimuminkomen in de industrie. En de rest moet je erbij verdienen. Gratis geld bestaat niet.”Moeten de directe toeslagen dan verdwijnen?“Dat is wel degelijk een overweging. Als je een groot en efficiënt bedrijf hebt, waarom zou je dan toeslagen moeten krijgen. Omdat tien jaar geleden de steun is afgeschaft? Het compensatie-argument is versleten. Natuurlijk als je een deel van de toeslagen afneemt is dat niet prettig. Het bedrag wordt nu echter beschouwd als iets waarop de boer recht lijkt te hebben. En dat is dus niet zo.”‘Ik bepleit een betere benutting van het budget’.Kijkend naar de situatie in Nederland; kan de Nederlandse boer zonder toeslag?“Dat hangt ervan af welk bedrijf hij heeft. Natuurlijk, er zijn grote efficiënte bedrijven die wel zonder toeslag zouden kunnen. Let wel: ik bepleit niet dat de toeslagen morgen worden afgeschaft, ik bepleit een discussie over de vraag of we de zeven jaar na 2020 in het Europees landbouwbeleid vooruit kunnen met de directe toeslagen.Ik vind dat we goed moeten nadenken hoe we dat met ons dure belastinggeld beter kunnen doen. Ik bepleit dus geen beperking van het budget, ik bepleit een betere benutting van het budget.Franz Fischler en ik willen bijdragen aan de discussie die niet meteen verzandt in dogmatische opvattingen dat alles biologisch moet worden of dat genetische modificatie alleen maar slecht is of dat grootschaligheid slecht is. Al die stokpaarden dat boeren geen steun meer hoeven krijgen, of dat ze allemaal vervuilers zijn en dat het maar eens afgelopen moet zijn – dat is allemaal onterecht. Wij willen een beetje helpen er een zinnige en zindelijke discussie van te maken. Meer ambitie hebben wij niet.”Over ambities gesproken: zou u, als er een ernstig beroep op u zou worden gedaan, een ministerschap aanvaarden?“Daar moet ik niet aan denken. Je moet in het leven nooit nee zeggen, maar het ligt absoluut niet in de rede en ook absoluut niet in de afwegingen die ik voor mijn eigen bestaan maak.”