‘Veel te weinig aanpak in Programma Aanpak Stikstof’

Op 1 juli 2015 werd het Programma Aanpak Stikstof (PAS) van kracht. De overheid suggereert dat dit goed is voor de economie, plus goed voor de natuur. Dat laatste is volgens Wim van Opbergen niet het geval.Van een ‘aanpak’ is in het PAS nauwelijks sprake. Een simpel rekensommetje laat dat zien: volgens het PAS wordt in 2030 landelijk een emissiereductie van 10 miljoen kg/j bereikt. De emissie bedroeg echter bij de start van het PAS ongeveer 128 miljoen kg/j. Het PAS levert dus slechts een reductie op van amper 8% in 15 jaar tijd. Van die reductie wordt (grotendeels al op voorhand) 50% weer uitgeven aan ‘ontwikkelingsruimte’, zijnde groeimogelijkheden voor de veehouderij. Door het PAS wordt de emissie dus nog geen 4% verminderd. En dan moeten alle technieken ook nog het rendement halen waarmee in het PAS is gerekend, wat in de praktijk lang niet altijd het geval is. Die schamele 4% reductie wordt dus niet eens gehaald. Natuurgebied de Peel. - Foto: Werkgroep Behoud de PeelVerreweg de meeste stikstofreductie die in het PAS voor 2030 berekend wordt (zo’n 20%), komt niet van de PAS-maatregelen zelf, maar van de aanname dat verkeer, industrie en het buitenland een bepaalde hoeveelheid zullen reduceren: de ‘autonome ontwikkeling’. En zelfs dan zal volgens het PAS de stikstofdepositie in bijvoorbeeld de Peel nog ongeveer 2,5 keer de kritische waarde bedragen! De natuur was zonder het PAS beter af geweestMet het PAS wordt beoogd om de emissie te verminderen door het toepassen van emissie-arme technieken. Dat is echter niets nieuws. Deze technieken waren voordat het PAS van kracht werd ook al verplicht, onder meer volgens de Europese IPPC-richtlijn. De eisen aan de techniek worden ook zonder het PAS vanzelf regelmatig aangescherpt. Provincie Noord-Brabant schreef voordat het PAS van kracht werd al technieken voor die strenger waren.‘Zonder het PAS zou het voor de natuur zelfs beter zijn geweest’Het PAS voegt dus helemaal niets toe. Sterker nog: zonder het PAS zou het voor de natuur zelfs beter zijn geweest. Met het PAS worden namelijk alle uitbreidingen van veehouderijen die zonder de vereiste natuurbeschermingsvergunning zijn gedaan, gelegaliseerd tot en met 2014. Onbegrijpelijk, gezien het feit dat het PAS zo goed als niets bijdraagt aan het bereiken van de natuurdoelstellingen.Zonder het PAS zouden die legalisaties niet gebeurd zijn en zou de stikstofreductie daarom waarschijnlijk groter zijn geweest.Een echte aanpak is vereistAl vanaf begin jaren tachtig was het bekend dat de stikstofdepositie vanuit de veehouderij op de natuur veel te hoog was. Vanaf die tijd heeft Werkgroep Behoud de Peel (WBdP) bij toenames van de depositie de vergunningplicht aan de orde gesteld. Het probleem (en de vergunningplicht) was dus al heel erg lang bekend. De overheid heeft het echter al die jaren zoveel mogelijk genegeerd. Vrijwel alleen binnen het werkgebied van WBdP – en veelal alleen op aandringen van WBdP – zijn bij stikstoftoenames de verplichte vergunningprocedures gevolgd. Voor de inwerkingtreding van het PAS werd daarbij het systeem van salderen gehanteerd (geïntroduceerd door WBdP). Een depositietoename was toegestaan, indien per saldo (door middel van het intrekken van vergunningen elders) de depositie niet toenam. Die salderingsmethode scheelde WBdP veel procedures. Een aanpak van het stikstofprobleem was het echter niet. Per saldo bleef de depositie steeds gelijk. Er waren daarnaast eisen aan de techniek. Daarmee is de eerste jaren wel reductie bereikt, maar meer resultaat valt daar nauwelijks nog mee te behalen.‘Laat stijgingen alleen toe, wanneer per regio een substantiële vermindering van de emissie wordt bereikt’Na al die jaren van ontkennen en negeren door de overheid, wordt het tijd voor een echte aanpak. Een verplichting ook vanwege de Europese Habitatrichtlijn. Verdeel de zwaar belaste gebieden in regio’s, zoals provincie Noord-Brabant dat onlangs gedaan heeft. Laat stijgingen alleen toe, wanneer per regio een substantiële vermindering van de emissie wordt bereikt. Daarbij hebben we het dan niet over hooguit enkele procenten, zoals bij het PAS, maar bijvoorbeeld over 20% reductie per 5 jaar. En daarbij liefst de eerste jaren meer, omdat het probleem voor de zwaar belaste natuur, zoals de Peel, zo enorm nijpend is. De emissie is het probleemBij de hierboven genoemde echte aanpak hebben we het bewust over aanpak van de emissie. De emissie is immers de oorzaak van de te hoge depositie. Wanneer er enkel aan de depositie getoetst wordt, kan bij het hanteren van vergunningsdrempelwaarden de emissie (op grotere afstand van natuurgebieden) cumulatief fors toenemen. Dat frustreert de echte aanpak van het probleem. Bij het per regio fors verminderen van de emissie, zijn zulke drempelwaarden veel sneller toelaatbaar. Het lijkt ons ook verstandig om het stikstofprobleem per sector apart aan te pakken (landbouw, verkeer, industrie). Dan wordt voorkomen dat de ene sector in de problemen komt als bij een andere sector de aanpak niet vlot.