Veel erfpacht in Friesland

Areaal erfpacht groeit in Friesland. Pachtprijzen in het Noordelijk Weidegebied daalden dit jaar.Friesland bestaat qua grondtypes grofweg uit klei in het noorden en westen en veen in het zuidwesten en midden van de provincie. In het Friese Wouden gebied komen relatief hoge zandgronden voor en zand is ook de belangrijkste grondsoort in het Zuidoosten. Op de goede kleigronden in de Friese Bouwhoek zitten vooral pootaardappeltelers. Twee derde van alle telers heeft pootaardappelen in het bouwplan (bron: CBS). De rest van de provincie is echter bijna exclusief voor melkkoeien en jongvee. 17% van alle Nederlandse melkveebedrijven bevindt zich hier en die veelal grondgebonden bedrijven zijn groter dan het gemiddelde. Het landschap leent zich er met de uitgestrekte weidegebieden bij uitstek voor.Kerken en particuliere families verpachten veelFriesland is ook een behoorlijke pachtprovincie, zegt Dries van Rozen van de Bond van Landpachters en Eigen Grondgebruikers (BLHB). “Er zijn enkele grote partijen en je ziet hier relatief veel goede doelenstichtingen, maar ook kerken en particuliere families verpachten veel.” Volgens van Rozen is pachtprovincie Friesland vanwege het vele grasland vooral ‘recht-toe-rechtaan’. “Dat merk je aan verpachters. Die stellen minder vaak aanvullende eisen. Soms is zelfs het tegendeel het geval: verpachters die terughoudend zijn met biologische bedrijven omdat ze toch wat angst hebben voor de bodemvruchtbaarheid en verrommeling van het land.” _{Lees verder onder de foto.} Friesland is bovenal melkveeprovincie. In dit Noordelijk Weidegebied zijn de pachtprijzen in 2020 wel flink verlaagd, met ruim €100 per hectare. - Foto: Jan Willem van VlietNiet op stoel boer zittenVan Eysinga & Oostra c.s. rentmeesters en juristen heeft een grote beheerportefeuille en verpacht namens meerdere opdrachtgevers zo’n 13.000 hectare in Friesland. Rentmeester Siard Bruinsma ziet een sterke toename in erfpacht vanaf 26 jaar en geliberaliseerde pacht tot zes jaar en verwacht dat reguliere pacht in de huidige vorm uit zal sterven. Ook merkt hij dat aanvullende duurzame pachteisen in Friesland nog geen gemeengoed zijn. Binnen bestaande overeenkomsten is dit ook lastig. “Veel boeren zijn hier al mee bezig, evenals de verwerkende industrie. Moeten verpachters dit dan ook nog gaan doen? Wij hebben veel vertrouwen in de boer. Die moet zijn boterham immers zelf met zijn grond verdienen.”Bemestingsvrije randenVastgoedbelegger a.s.r real estate verpacht in Friesland 6.300 hectare, 80% daarvan is in erfpacht uitgegeven. De rest is reguliere en deels geliberaliseerde pacht. Het reguliere pachtaandeel wordt jaarlijks kleiner. De provincie heeft zo’n 2.000 hectare in portefeuille. Boeren pachten die grond nu één jaar via geliberaliseerde pacht, maar de provincie wil toewerken naar overeenkomsten voor drie jaar. Ook hanteert de provincie criteria zoals bemestingsvrije randen, latere maaidata en bloem- en kruidenrijke randen. _{Lees verder onder de tabel.} Veel erfpachtHet pachtareaal in Friesland wordt de laatste jaren gestaag kleiner. Tussen 2009 en 2019 kromp het areaal met 8%: 58.386 hectare (bron: CBS). De hoeveelheid grond in eigendom nam in diezelfde periode met 5% af: 136.877 hectare. Er is in de laatste tien jaar wel veel meer grond in erfpacht uitgegeven: bijna 3.000 hectare. In totaal gaat het nu om 12.770 hectare. Geen provincie komt daar ook maar bij in de buurt.Natuurpacht komt in Friesland relatief vaak voor (1.449 hectare). Andere pachtvormen die in vergelijking met de rest van het land iets vaker voorkomen zijn reguliere pacht (31.395 hectare) en eenmalige pacht (11.146). Geliberaliseerde pacht tot zes jaar (11.691 hectare) springt er landelijk gezien niet uit, maar is wel in opkomst. Teeltpacht (1.221 hectare) en overige pacht (16.617 hectare) spelen in Friesland een kleinere rol. _{Lees verder onder de grafiek.} Het areaal pacht en erfpacht nam tussen 2014 en 2019 met 2.000 hectare toe. De enige oorzaak: meer erfpacht. Het aantal hectares pacht nam namelijk licht af.Sterke prijsdaling weidegebiedenDe pachtprijzen in Friesland liggen dit jaar lager. Al zijn er duidelijke verschillen tussen regio’s. Langs de kust – In Bouwhoek en Hogeland – is de pachtprijs ten opzichte van 2019 maar minimaal bijgesteld; van € 682 naar € 677. In het Noordelijk Weidegebied – dat het grootste deel van Friesland omvat – is de prijsdaling wel scherp en forser dan het Nederlandse gemiddelde. De pachtprijs ligt hier 17% lager: € 535 per hectare. Pachtende melkveehouders plukken hier de vruchten van. De redenen van die prijsdaling: droogte, maar vooral het meewegen van het slechte inkomensjaar 2018 in de nieuwe pachtprijs. _{Lees verder onder de grafiek.} De pachtprijzen in het Noordelijk Weidegebied werden in 2020 flink naar beneden bijgesteld. De prijzen in de Friese Bouwhoek bleven nagenoeg gelijk.Pacht landbouwgrond in de provinciesIn een serie artikelen behandelt Boerderij de situatie rondom pacht in de provincies. Dit keer is de provincie Friesland aan de beurt. Het aanbod van pachtvormen zoals reguliere pacht, geliberaliseerde pacht of erfpacht is deels afhankelijk van onder andere de historie, grondsoort en landbouwstructuur van een gebied. Elke provincie heeft niet alleen een eigen gronddynamiek, maar ook specifieke kenmerken voor de pacht van grond. Eerder kwam de provincies Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant, Zeeland, Drenthe, Limburg, Groningen en Utrecht aan bod.