‘Veehouderij is een zeer complexe werkelijkheid’

De veehouderij is een zeer complexe werkelijkheid met zeer complexe problemen die typische kenmerken hebben die ze ongeschikt maken voor compromissen. De voor- en tegenstanders zien zichzelf als de enigen die het probleem écht begrijpen.In haar blog ’Boer schiet snel in de verdediging’ vraagt Margreet Welink zich af waarom boeren zich vaak zo snel persoonlijk aangevallen voelen en in de verdediging schieten. Als voorbeeld haalt zij de oproep aan van 70 dierenartsen die stellen dat het anders moet in de veehouderij: “We moeten ons verzetten tegen de huidige werkwijze waarbij jaarlijks miljoenen dieren onder erbarmelijke omstandigheden worden gehouden, getransporteerd en geslacht.” Dat slaat niet op het werk van dierenartsen, dus dat boeren zich aangesproken en aangevallen voelen, is niet vreemd. De sector ligt al langere tijd onder vuur. Voor een buitenstaander lijkt het een eenvoudige zaak: de sector deugt niet. De bewijzen zijn legio en tasten fundamentele waarden aan: dierenwelzijn, biodiversiteit, gezonde bodem en mooi landschap. Hoe anders is dat voor degenen die in die sector een economisch bestaan hebben? Ook zij hebben diep gekoesterde waarden over grond, dierenwelzijn en natuur, en zijn soms al generaties verbonden met een streek. Twee verschillende realiteitenVanuit deze tegengestelde posities worden twee verschillende realiteiten ervaren en is er een verbondenheid met waarden. Alleen verschillen die waarden en de wijze waarop daarnaar wordt gekeken fundamenteel. En dat heeft tot gevolg dat er maar weinig begrip is voor de andere partij. ‘We denken vaak dat iedereen de feiten wil horen, maar waar het vooral om gaat zijn emoties’Als we ons identificeren met bepaalde waarden, dan zien we de vertegenwoordigers van andere waarden als tegenstanders. Dat uit zich vaak in felle discussies, versterkt door onze manier van luisteren (of lezen). In zijn artikel ’Leren met behulp van de U-theorie’ stelt Peter de Roode dat we tijdens het luisteren vaak gericht zijn op onszelf; we luisteren vooral naar feiten en meningen die ons goed uitkomen. Ook zijn we geneigd om snel een oordeel te vormen, dat volgens Johan de Kleuver in zijn ’Ik jij wij-aanpak’ vooral is gebaseerd op onze neiging om de nadruk te leggen op de verschillen. We denken vaak dat iedereen de feiten wil horen, stelt De Roode, maar waar het vooral om gaat zijn emoties.Biggentransport. De veehouderij heeft te maken met heftig botsende visies. - Foto: Bert JansenComplexe problemenDe uiteenlopende waarden en daaraan gekoppelde emoties en reacties maken het niet gemakkelijk om een gesprek met elkaar aan te gaan en naar oplossingen te zoeken. Dat hangt samen met het feit dat ‘de veehouderij’ een zeer complexe werkelijkheid is, met zeer complexe problemen die volgens Coleman in zijn boek ‘The Five Percent’ typische kenmerken hebben die deze problemen ongeschikt maken voor compromissen. Ze hebben een lange geschiedenis die doorwerkt in de manier waarop ertegen wordt aangekeken. Bovendien hebben ze de neiging om moeilijker en gecompliceerder te worden naarmate de tijd verstrijkt. Tegelijkertijd lijkt het zo ontzettend simpel. Aan de ene kant zie je het probleem complexer worden, omdat er meer mensen of organisaties bij betrokken raken. Aan de andere kant zie je dat hoe complexer het probleem is, hoe eenvoudiger het voor de voor- en tegenstanders wordt: zij zien zichzelf als de enigen die het probleem écht begrijpen. Ook zijn het problemen die sterke emoties oproepen. Betekent dit dat er geen mogelijkheden zijn om complexe problemen aan te pakken? Zeker niet. Er bestaan methoden die het mogelijk maken om ook complexe problemen aan te pakken. Het voert echter te ver om die hier uit de doeken te doen.