Varkenspest versnelt schaalvergroting in Rusland

Er zijn steeds meer Russische megabedrijven; varkenspest is laatste zetje voor familiebedrijfjes.Keuterboeren en kleinere familiebedrijven met varkens waren nog niet zo lang geleden de belangrijkste varkensvleesproducenten in Rusland. Afrikaanse varkenspest zorgt er echter voor dat de kleinschalige varkenshouderij in Rusland versneld plaatsmaakt voor een grootschalige, geïntegreerde vorm van varkensvleesproductie.In 2005 bedroeg de varkensvleesproductie op backyard-bedrijven 1,1 miljoen ton geslacht gewicht. Volgens schattingen van de nationale unie van varkensvleesproducten (NSS) bedraagt het volume backyard-vlees over 5 jaar zo’n 200.000 tot 250.000 ton. De industrele varkensbedrijven in Rusland groeien als kool. De grote bedrijven zijn modern en draaien technisch behoorlijk goed.Kleine bedrijven niet gewapend tegen AVPAfrikaanse varkenspest (AVP) wordt gezien als een belangrijke aanjager van de schaalvergroting in Rusland. De kleinschalige en backyardbedrijven zijn niet of nauwelijks gewapend tegen het AVP-virus en zijn dus vaak de klos.Na een AVP-uitbraak komen kleine bedrijfjes vaak ook niet toe aan een herstart. Dat durven ze niet aan of de veterinaire dienst in Rusland sluit het bedrijf om te voorkomen dat het op termijn andere varkensbedrijven kan besmetten.Grote varkensbedrijven zijn wel in staat om de draad na AVP weer op te pakkenHet is niet zo dat grote, industriële varkensbedrijven altijd gevrijwaard blijven van AVP. Deze bedrijven zijn echter wel in staat de draad weer op te pakken. Het bedrijf Pravdinsk in de regio Kaliningrad en onderdeel van Russian Baltic Pork invest is daar een voorbeeld van.Dit bedrijf werd halverwege 2018 getroffen door AVP. Er werden meer dan 100.000 varkens afgemaakt. Een maand geleden zat het bedrijf in Kaliningrad weer halfvol met varkens. De stallen zijn gerenoveerd en de biosecurity is verscherpt. Het is zelfs de bedoeling van Pravdinsk om de productie binnenkort uit te breiden. Industriële varkensproductieDe industriële varkensproductie speelt een steeds grotere rol in Rusland. Over de eerste drie kwartalen van 2018 groeide de productie op dit type bedrijven met bijna 10%, tot 2,31 miljoen ton geslacht gewicht. De NSS in Rusland schat dat de varkensvleesproductie op de grote bedrijven over heel 2018 met zo’n 300.000 ton is gegroeid. De kleinschalige en backyard-bedrijven boeren juist achteruit. De Russische varkensvleesproductie is in de afgelopen jaren sowieso hard gegroeid. Allemaal het gevolg van de groeiambities van de grootschalige varkensvleesproducenten. De verwachting is dat over 2018 het land bijna zelfvoorzienend is qua varkensvlees.Rusland wordt daarbij wel geholpen door een stagnerende consumptie. De Russische vraag naar varkensvlees bleef in 2018 voor het eerst sinds jaren gelijk. De Russen importeren nog wel kleine volumes varkensvlees, maar niet meer uit Europa. Het vlees is afkomstig uit Chili, Servië, Argentinië en Uruguay, verklaart de nationale unie van varkensvleesproducten.Voor EU-varkensvleesexporteurs was Rusland 5 jaar geleden de belangrijkste bestemmingNederland en andere exporterende EU-landen zijn in korte tijd een belangrijke exportmarkt kwijtgeraakt. Voor varkensvleesexporteurs in de EU was Rusland vijf jaar geleden de belangrijkste bestemming.De uitbraak van Afrikaanse varkenspest in Polen en de Baltische staten – gevolgd door politieke conflicten – zorgden ervoor dat sinds 2014 geen Europees varkensvlees meer naar Rusland gaat. De ranglijst met belangrijkste exportbestemmingen voor varkensvlees uit de EU ziet er sindsdien heel anders uit. Rusland bestaat niet meer als exportbestemming. China staat met stip op nummer éen als belangrijkste afzetmarkt, op grote afstand gevolgd door Japan.Een hygiënesluis op een groot Russisch varkensbedrijf. Kleine bedrijven zijn veel kwetsbaarder voor de insleep van Afrikaanse Varkenspest.Russische exportambitiesDe Russen vatten moed uit de stormachtige groei van hun landbouwsector. Ook in de varkenshouderij is de stemming positief. NSS-voorzitter Yuri Kovaljev vertelt tegenover landbouwblad Tsenovik over de exportambities van de Russische varkensvleesproducenten. Binnen 5 jaar willen de Russen de varkensvleesexport verviervoudigen, tot 300.000 ton per jaar. Rusland ziet de Aziatische landen als belangrijkste exportbestemming. Daar groeit de vraag veel sneller dan de productie. De exportambities sluiten aan bij het overheidsstreven om meer landbouwproducten te exporteren.Begin mei 2018 maakte de Russische overheid haar strategische doel bekend om in 2024 voor € 40 miljard aan landbouwproducten te exporteren. Dat is ruim de helft minder dan de Nederlandse exportwaarde van landbouwproducten. De NSS verwacht in 2024 € 0,5 miljard aan export van varkensvlees.Groei door overheidssteunDe Russische varkensvleesexport staat nu nog in de kinderschoenen. In 2017 bedroeg de totale export 72.000 ton. Van dat volume was 27.000 ton vlees, de rest betrof bijproducten. De productie- en exportgroei moet vooral van de megagrote varkensvleesproducenten komen, zoals Miratorq en Rusagro. De top 20 op de ranglijst van Russische varkensvleesproducenten levert eind 2020 naar verwachting driekwart van het totale volume dat afkomstig is van de grootschalige bedrijven.De Russische NSS pleit voor hervorming en versterking van de nationale veterinaire dienst, anders zal het niet lukken om af te rekenen met Afrikaanse VarkenspestMede door overheidssteun kon de Russische varkensvleesproductie in de afgelopen jaren stormachtig groeien. De varkenshouders blijven hopen op steun in de komende jaren, maar dan vooral op veterinair gebied. De NSS pleit voor hervorming en versterking van de nationale veterinaire dienst, zodat die in heel het land een uniforme werkwijze kan hanteren. Zonder goed georganiseerde veterinaire dienst zal het niet lukken om af te rekenen met Afrikaanse varkenspest, betoogt NSS-voorzitter Kovaljev.