Varkenshouders VS nog midden in crisis

De varkenshouderij in de Verenigde Staten kampt nog onverminderd met de gevolgen van overproductie en corona. Herstel wordt op zijn vroegst in het tweede kwartaal van 2021 verwacht.Twee virussen hebben de varkenshouderij in het grootste deel van de wereld er onder weten te krijgen. Het ene is corona, het andere Afrikaanse varkenspest. AVP heeft zijn greep verstevigd op de Europese varkensmarkt, sinds het virus in Duitsland is gevonden.In de Verenigde Staten (VS) lijdt de varkensmarkt al het hele jaar zwaar onder de gevolgen van het coronavirus, in combinatie met overproductie. Ook voor de varkenshouders in de VS zijn de zorgen nog lang niet voorbij. Pas vanaf het tweede kwartaal van 2021 wordt serieus marktherstel verwacht in de VS, zodanig dat de opbrengstprijs weer boven de kostprijs uitstijgt.Overproductie begint zich eind 2019 af te tekenenEind 2019 begon zich de crisis af tekenen in de Amerikaanse varkenssector. Er waren toen al signalen dat het varkensaanbod zo groot werd, dat de slachterijen niet alle dieren konden verwerken, vertelt Ernie Meyer, operations manager bij Hypor in de VS._{Lees verder onder de grafieken en foto‘s}De varkensstapel in de Verenigde Staten is sinds 2014 onafgebroken gegroeid. De zeugenstapel zal met een half miljoen moeten krimpen voor marktevenwicht.Slachterijen draaien niet of minder vanwege coronaBovenop de overproductie kwam corona. Een handvol slachterijen zat in april of mei een aantal weken dicht en andere draaiden noodgedwongen op beperkte capaciteit. De productie-uitval was groot.Econoom Ron Plain van de universiteit van Missouri becijferde dat de Amerikaanse slachterijen in maart, voor corona, op achttien dagen meer dan 490.000 varkens aan de haak kregen en op vier dagen zelfs meer dan een half miljoen varkens.In april en mei kwamen er op 23 werkdagen niet meer dan 400.000 varkens aan de haak in de VS en op vijf dagen zelfs minder dan 300.000. In de maanden april en mei liep het varkensoverschot op tot 2 miljoen dieren. Tijdens het dieptepunt van de crisis zijn noodgedwongen ook nog honderdduizenden varkens vergast op de bedrijven omdat er simpelweg geen afzet was, vertelt Meyer.➤ Lees onderaan dit artikel hoe varkenshouder Martin Malecek deze crisis beleeftNog steeds maar 80% van slachtcapaciteit benutDe Amerikaanse slachtcapaciteit zit nog steeds maar op zo’n 80% van die voor corona. Reden is de anderhalvemeterregel, vertelt Rens Dilven van MS Schippers. Dilven is verkoopmanager voor de Verenigde Staten en kent die markt daarom goed. Volgens hem is het stuwmeer aan slachtrijpe dieren nog niet weggewerkt.Plain denkt er net zo over. Het lijkt hem onwaarschijnlijk dat de slachterijen er dit najaar in slagen alle slachtrijpe varkens weg te werken. Dat lukte afgelopen zomer zelfs niet, als het aanbod seizoensmatig achterblijft. In deze tijd van het jaar trekt het varkensaanbod juist weer aan.Inwoners van Sioux Falls begroeten slachterijpersoneel dat weer aan het werk gaat. Deze fabriek zat afgelopen mei ruim drie weken dicht omdat meer dan 800 personeelsleden corona hadden. - Foto: Stephen Groves/APVarkenshouders beuren bodemprijzenVoor de Amerikaanse varkensboeren is 2020 het slechtste jaar sinds 2012. De opbrengstprijzen voor varkens zakten naar een dieptepunt. Varkensproducenten die werken met langlopende contracten, beurden eind augustus € 1,07 per kilo geslacht gewicht. Dat is 25 cent per kilo minder dan een jaar eerder.Op de vrije markt is de prijs begin september veel lager, € 0,79 per kilo. Twaalf maanden eerder was de zogeheten negotiated prijs op de vrije markt € 1,23 per kilo geslacht gewicht, becijfert Plain. De kostprijs in de VS zat afgelopen zomer op € 1,11 per kilo geslacht gewicht. Deze gaat vanaf augustus iets omlaag.Private bedrijven en collectieven lijden meest onder crisisBijna twee derde van de Amerikaanse varkensproductie zit in een integratie. Het zijn vooral de private bedrijven en producentencollectieven die het meest lijden onder de misère op de varkensmarkt. In het bijzonder diegene zonder een langlopend afzetcontract. Volgens Plain valt minstens 60% van de Amerikaanse varkensproductie onder een afzetcontract.Vrije boer, contract of integratie, in de VS heeft iedere producent een dramatisch slecht jaar. Ook contractboeren en integraties zijn niet immuun voor de slechte markt. Als de slachterij dicht zit door het coronavirus, is het voordeel van deelname aan een integratie of het hebben van aandelen in een slachterij ook weg. Dan rest niks anders dan de slachtrijpe varkens afmaken tegen een opbrengstprijs van nul.Een Amerikaanse varkenshouder selecteert slachtrijpe dieren. De afzet loopt nog steeds erg stroef in de Verenigde Staten. - Foto: Robert Gauthier/REX/ANPKrap aanbod varkensvlees drijft winkelprijs opHet is nogal bizar, maar de winkelprijzen voor varkensvlees in de VS liggen de eerste zeven maanden van dit jaar 4,3% hoger dan vorig jaar. Het lukt niet het gigantische varkensaanbod te verwerken. Zodoende zitten de producenten met overschotten, maar is tegelijk het vleesaanbod krap en stijgt de retailprijs.Export biedt ondanks toename geen uitkomstDe Amerikaanse varkensvleesexport verloopt uitstekend dit jaar. Desondanks ondersteunt dit de varkensprijs niet. De export bedroeg in de eerste zeven maanden van dit jaar 1,5 miljoen ton, 26% meer dan in dezelfde periode van 2019.Vooral de export naar China loopt als een trein. De Amerikaanse uitvoer naar China groeide de eerste zeven maanden van dit jaar 266%, tot 497.124 ton. De Amerikanen stevenen Spanje en Duitsland voorbij als grootste leverancier van varkensvlees en -vleesproducten aan China.De sterke exportstijging naar China is een verhaal apart. Ondanks het tekenen van fase 1 van de handelsdeal tussen China en de VS, zijn nog forse importheffingen op varkensvlees van kracht. Niettemin slagen enkele Chinese varkensvleesimporteurs erin om voor verlaging van importtarieven in aanmerking te komen. Bij de Amerikaanse federatie van vleesexporteurs (USMEF) kunnen ze niet achterhalen wie in China de verzoeken voor verlaging van de tarieven honoreert en hoe het in zijn werk gaat.Het is echter een gegeven dat sommige Chinese importeurs er sinds maart in slagen het voor elkaar te krijgen, vertelt Joe Schuele van de USMEF. Dan daalt het Chinese importtarief voor Amerikaans varkensvlees van 63% naar 33%. Voor veel slachtafvalproducten daalt het tarief van 67% naar 37%. Voor de vleesexporteurs is de situatie verwarrend, betoogt Schuele.Noodzaak van productiebeperkingDe oplossing voor het herstel van de Amerikaanse varkensmarkt is even vanzelfsprekend als ingewikkeld: productieverlaging. Ondanks de enorme coronaproblemen bij de slachterijen dit jaar kregen ze tot september 2% meer varkens aan de haak dan vorig jaar. In heel 2019 zijn in de VS 129,91 miljoen varkens geslacht.In april en mei valt het aantal varkensslachtingen ver terug. In het najaar is een piek te verwachten, maar de vraag is of de slachterijen de piek aankunnen dit jaar.Het aanbod moet dus echt omlaag. Maar er is geen koepelorganisatie om productieverlaging centraal te regelen, verklaren zowel Dilven als Meyer. De integraties zullen ook niet voorop lopen om minder te gaan produceren, omdat zij hun slachterijen vaak niet 100% hebben gevuld met eigen varkens. Er zit dikwijls nog een flexibele schaal om het eigen aanbod heen, van zo’n 20%.Volgens cijfers van het landbouwministerie liggen er 6,3 miljoen zeugen op de Amerikaanse bedrijven. Meyer denkt dat dit aantal met zeker een half miljoen omlaag moet om het marktevenwicht te herstellen. Het overaanbod wordt versterkt doordat de productie stijgt en de varkens extreem zwaar naar de slachterij gaan, met 136 kilo levend gewicht.LichtpuntjeNiettemin reageert de Amerikaanse varkenssector op het overaanbod. Er komen dit jaar 11,7% meer zeugen aan de haak dan vorig jaar, hoewel de import van slachtzeugen uit Canada 3,1% is gedaald.

Het is een lichtpuntje dat moet bijdragen aan een flink marktherstel vanaf het tweede kwartaal van 2021. Vanaf dat moment wordt varkens produceren in de VS weer lucratief, is de verwachting van de producenten. Plain legt uit dat vanaf dat moment de slachterijen ook weer volle bak kunnen draaien. De opbrengstprijs zal in 2021 zo’n € 24 per 100 kilo geslacht gewicht hoger liggen dan dit jaar, is de verwachting.Varkenshouder Malecek: ‘Heel angstige tijd’Net als voor al zijn collega’s is 2020 voor de Amerikaanse varkenshouder Martin Malecek een rampjaar. Malecek: “De stress van de onzekerheid is het zwaarst. De toekomst is onzeker.” De Amerikaanse varkenshouder is dankbaar dat zijn bedrijf de crisis tot dusver nog is doorgekomen. Er zijn ook Amerikaanse varkensbedrijven die noodgedwongen moesten stoppen, weet hij. Malecek: “We zijn een familiebedrijf met negen personeelsleden. Ik voel me verantwoordelijk voor het personeel. Het bedrijf was van mijn vader. Ik hoop dat door te geven aan mijn kinderen. Ik ben trots op het bedrijf en dat wij bijdragen aan de voedselvoorziening in de Verenigde Staten en de wereld.”Martin Malecek (44) runt in Redwood Falls (staat Minnesota) een familiebedrijf met 1.600 zeugen (Hypor) en 39.000 vleesvarkens. Hij hoopt het bedrijf door te kunnen geven aan een van zijn vijf kinderen. - Eigen fotoVarkens elders afzettenMalecek stelt vast dat door de corona de crisis in de Amerikaanse varkenssector escaleerde. Voor Covid-19 zaten de vleesverwerkers al tegen hun productieplafond, of daar dicht tegen. Toen de slachterijen door corona moesten sluiten, ging het echt mis. Ook voor Malecek. De slachterij waarmee hij een contract heeft, moest ook dicht.De varkenshouder had het geluk dat hij elders afzet wist te vinden. Dat kostte wel opbrengst, maar hij hoefde geen varkens af te maken. Malecek: “Ons doel was geen varkens te euthanaseren. Dat is gelukt. Sommige collega’s moesten duizenden varkens afmaken. Het was een heel angstige tijd.”Blij met overheidssteunDe overheid sprong tijdens het dieptepunt van de crisis bij met een steunpakket. Zowel voor de doorbetaling van loon als om de gemiste inkomsten te compenseren. Malecek geeft aan dankbaar te zijn voor deze vorm van steun, maar is niet volledig gecompenseerd.De afgelopen vijf jaren is de Amerikaanse varkenssector als kool gegroeid. Door diarreeziekte PED ontstond een groot varkenstekort en stegen de prijzen. Dit motiveerde de sector om te investeren. Daarnaast zagen producenten en vleesverwerkers wereldwijd goede afzetmogelijkheden voor varkensvlees. Dit stimuleerde de groei verder.Nu is de varkenshouderij in de VS op het punt gekomen om terug te schakelen. Malecek ziet al dat de productie krimpt. Sommige varkensproducenten trekken het financieel niet meer. Dit biedt de blijvers mogelijk een kans op hun voortbestaan, hoopt hij.