Varkensbedrijven zetten in op optimalisatie

Terwijl de varkensmarkt hectische tijden beleeft, zijn veel varkenshouders bezig met het optimaliseren van hun bedrijven. Dat gebeurt op verschillende manieren.Het zijn roerige tijden in de varkenssector. De markt staat dit najaar behoorlijk op z’n kop. Er is sprake van flinke prijsdruk. Afrikaanse varkenspest en Covid-19 laten diepe sporen na. De afzet naar Duitsland is problematisch. Intussen neemt het aantal varkensplaatsen als gevolg van de Saneringsregeling af. Het aantal zeugen daalt naar verwachting met 75.000 dieren. Het aantal vleesvarkensplaatsen wordt met 300.000 tot 350.000 gereduceerd, zo schreef Boerderij onlangs.Plannen voor de toekomstDe huidige marktomstandigheden laten onverlet dat veel varkenshouders plannen maken voor de toekomst. Adviesbureaus en bouwbedrijven hebben het druk met diverse projecten, van groot tot klein. “Het aantal bedrijven en ondernemers neemt af, maar de welbekende trend van grotere bedrijven met meerdere locaties zet door”, aldus Jos de Groot, directeur bij DLV Advies.Nieuwe stallen en verduurzamingRuim 15% van de varkenshouders heeft investeringsplannen voor een nieuwe stal. Nog eens 15,8% overweegt te investeren in renovatie of verduurzaming van een of meerdere stallen, zo bleek recent uit een enquête van Agridirect onder 900 varkenshouders. DLV Advies merkt dat veel varkenshouders met toekomstplannen zich niet direct laten leiden door de marktsituatie. “Bedrijven die door willen, investeren niet op pieken en dalen. Gezien de stroefheid waarmee vergunningen worden verleend, kan dat ook niet”, aldus De Groot.De jongere generatie wil vooruit en onderneemt stappenOok Rombou ziet veel beweging in de varkenssector. “Het is behoorlijk druk. De jongere generatie wil vooruit en onderneemt stappen”, zo zegt adviseur/sectorleider Henk Altena. Adviseurs zien dat varkenshouders zich bij nieuwbouwplannen oriënteren op brongerichte maatregelen voor het reduceren van de ammoniakemissie. Toch wordt er op dit moment vooral nog voor end-of-pipe-oplossingen gekozen, zo ziet Altena. De zoektocht naar praktische alternatieven voor de luchtwasser is nog niet voltooid.Jelle van Limpt, eigenaar van Van Limpt Stalinrichting, merkt dat zowel zeugenhouders als vleesvarkenshouders investeren in de toekomst. “We hebben het hartstikke druk en zijn op meerdere locaties met nieuw- en verbouwprojecten bezig.” Van Limpt ziet dat verschillende varkenshouders grote en kleinere verbouwprojecten realiseren in het kader van optimalisatie. “Het verbeteren van de looplijnen en het veranderen van diergroepen staat bij veel van dit soort projecten centraal.”_{Lees verder onder de foto}Veel varkenshouders hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in zonnepanelen. Het net is niet overal berekend op meer zonne-energie. Op sommige locaties is sprake van capaciteitsproblemen. - Foto: Koos GroenewoldWerken aan marktpositieVarkenshouders investeren in optimalisatie, voor een zo goed mogelijke marktpositie. Zeugenhouders willen hun biggen goed kunnen verkopen en ook vleesvarkenshouders is er alles aan gelegen hun dieren zo goed als mogelijk te verwaarden. “Ketenpartijen kiezen steeds nadrukkelijker positie, met een eigen invulling van de eisen aan het product in het schap”, aldus De Groot, die ziet dat verticale integraties in opkomst zijn, tot en met binding aan de retail.Op steeds meer varkensbedrijven wordt extra aandacht besteed aan hygiëne en diergezondheid. Zeugenhouders kiezen om die reden ook vaker voor eigen aanfok van gelten, zo merken adviseurs. In het kader van optimalisatie bestaat onder varkenshouders een toenemende wens voor een (meer) gesloten bedrijfsvoering.Extra biggenplaatsenHet aantal gespeende biggen per zeug per jaar neemt jaarlijks toe. Veel zeugenhouders hebben de afgelopen jaren al in extra biggenplaatsen geïnvesteerd of zijn daar mee bezig. Naast het uitbreiden van het aantal biggenplaatsen heeft de inrichting van de kraamstal ook de aandacht. Zeugenhouders die hun kraamstal uitbreiden of vernieuwen, kiezen met het oog op de toekomst steeds vaker voor ruimere hokken.“Dat is een duidelijke trend. Zeugenhouders sorteren voor op mogelijke aanpassing van wet- en regelgeving en marktvraag”, aldus De Groot, die net als Henk Altena van Rombou merkt dat vrijloopkraamhokken in opkomst zijn. “Je bouwt voor meerdere jaren. Achteraf aanpassen is lastig.”Optimaliseren van de bedrijfsvoering kan op verschillende manieren. Op bedrijfsniveau worden verschillende ontwikkelingen waargenomen. “Naast grote nieuwbouw- en verbouwprojecten zien we ook diverse kleinere optimalisatieslagen”, aldus Gieljan van Iersel, senior adviseur bij Agrifirm Exlan Bedrijfsontwikkeling._{Lees verder onder de foto}Varkenshouder Herrald Klaassen gaat vier voormalige legkippenstallen ombouwen tot biggenstallen. De dieren worden straks gehouden op stro, zoals dat eerder in Duitsland ook het geval was. - Foto: Koos GroenewoldHogedruknevelkoelingDe warme zomers van de afgelopen jaren hebben ertoe geleid dat veel varkenshouders hebben geïnvesteerd in hogedruknevelkoeling. Daarmee kunnen zij lucht bij de inlaat enkele graden koelen. “Varkenshouders hebben aandacht voor duurzaamheid en investeren in zonnepanelen, ledverlichting en warmteterugwinning”, aldus Van Iersel. Adviseurs zien dat het elektriciteitsnet niet overal berekend is op meer zonnepanelen. Op sommige locaties is sprake van capaciteitsproblemen.Met behulp van slimme technieken sturen varkenshouders op een beter klimaatSensortechnologie is in opkomst in de varkenssector. Daarbij gaat het vooral om klimaatgerichte technologie. “Met behulp van slimme technieken sturen varkenshouders op een beter klimaat. Meten is weten. Sensoren in de stal geven veel informatie over de temperatuur, de relatieve luchtvochtigheid en de gehaltes CO2 en ammoniak. Tegenwoordig kan je via een app op je telefoon meekijken in de stal en bijsturen waar nodig”, aldus De Groot.‘Faalkosten beperken’“Alles moet kloppen. We moeten onze faalkosten tot een minimum beperken”, zo zegt POV-regiobestuurder Theo Vernooij, die afgelopen jaar op zijn bedrijf onder meer investeerde in grote ventilatoren in zijn dragendezeugenstal om een betere luchtcirculatie te creëren. Vernooij ziet om zich heen dat meerdere varkenshouders investeren in het werven en behouden van goed personeel. Op steeds meer bedrijven wordt gestructureerd en protocollair gewerkt. Daarnaast wordt aandacht besteed aan goede arbeidsomstandigheden en dito huisvesting voor buitenlandse medewerkers. “Wij hebben voor onze Nederlandse medewerkers geïnvesteerd in de bedrijfskantine en nieuwe sanitaire voorzieningen.”‘Het was wachten op aanpassing Aerius-berekening’Zeugenhouder Herrald Klaassen is bezig met nieuwbouw- en verbouwplannen. De laatste jaren voerde hij verschillende verbeterslagen door op zijn bedrijf.Herrald Klaassen heeft vergaande plannen om de kraamstal uit te breiden met 100 plaatsen. Vanwege de slechte marktsituatie maakt hij voorlopig pas op de plaats, zo zegt hij. “We kijken even hoe de markt zich ontwikkelt en stellen de bouw uit.”De varkenshouder heeft op dit moment een tekort aan biggenplaatsen. Op 20 kilometer afstand van zijn thuislocatie wil hij vier voormalige legkippenstallen omturnen tot biggenstallen. Klaassen dient daarvoor een wijziging van de milieuvergunning aan te vragen. Vanwege het aanpassen van de Aerius Calculator – voor het berekenen van de stikstofdepositie – wachtte hij noodgedwongen met het indienen van de aanvraag. “Het was zinloos om de aanvraag eerder in te dienen”, aldus Klaassen.De varkenshouder verwacht dat het omturnen van de legkippenstallen uiteindelijk vier maanden in beslag neemt. Hij hoopt in de zomer van 2021 de eerste biggen op te leggen. Klaassen gaat de biggen houden op stro, zoals hij dat eerder ook deed op zijn Duitse biggenlocatie. Met de verkoop van gespeende biggen van 25 tot 30 kilo vergroot hij zijn afzetmogelijkheden en kan hij een bredere markt bedienen.Speenbiggen voor Belgische marktKlaassen verkoopt op dit moment speenbiggen van 6,5 tot 7 kilo voor de Belgische markt. “Gezien de problemen op de Duitse markt hebben we geluk met onze afzet in België. Hopelijk krijgt België volgend jaar weer groen licht om naar China te exporteren”, aldus Klaassen_{Lees verder onder de foto}Herrald Klaassen heeft een zeugenbedrijf met 1.500 zeugen. Klaassen wil doorgroeien naar 1.750 zeugen. Daarvoor is een uitbreiding met 100 kraamhokken nodig. Hij is bezig 10.000 biggenplaatsen op stro te realiseren. - Foto: Frank UijlenbroekKoelingNaast bovengenoemde bouw- en verbouwplannen voerde Klaassen ook enkele verbeterslagen door op zijn thuislocatie in Coevorden, waar hij de zeugen houdt. Hij installeerde er een paar jaar geleden al hogedruknevelkoeling voor de luchtinlaat van de stallen. Daarmee kan hij 3 tot 4 graden koelen. “Dat scheelt toch een paar graden. Gelukkig wordt het bij ons nooit extreem heet”, aldus de varkenshouder. Terwijl de temperatuurt tijdens recente hittegolven in het Zuiden opliep richting 40 graden of meer, bleef het kwik in Drenthe een paar graden lager steken.Optimale looplijnenMet het oog op de toekomst heeft Klaassen vanaf de eerste bedrijfsuitbreiding altijd rekening gehouden met optimale looplijnen. Daaraan hoeft hij niks te veranderen. De afgelopen jaren verving de zeugenhouder beetje bij beetje alle traditionele stalverlichting voor ledverlichting. “Het meeste is al led. Enkel de kraamstal uit 2001 is nog niet voorzien van led.” Een jaar of vier geleden investeerde Klaassen in een Watter-installatie, voor schoon en goed drinkwater.Bij Klaassen is het niet nodig om aanpassingen door te voeren om de gevolgen van de traditionele najaarsdip te voorkomen. “We hebben op ons bedrijf geen last van minder levend geboren biggen en kleinere tomen”, aldus Klaassen, die denkt dat de aanvoer van Deense SPF-gelten het succes grotendeels verklaart. “Het aantal levend geboren biggen is stabiel rond 18,0”, aldus Klaassen.