NKG: zo leren deze drie akkerbouwers van elkaar

Niet-kerende grondbewerking (NKG) is goed voor het bodemleven, maar wel een leerproces. Drie akkerbouwers leren van elkaar in een studieclub.

Martin Smitsfreelance redacteur

2 nov 2023

Akkerbouw

Achtergrond

Steeds meer akkerbouwers stappen over op niet-kerende grondbewerking (NKG) of doen daar toch minstens ervaring mee op. In Boerderij vertellen drie akkerbouwers hoe zij met NKG werken en hoe zij daar hun mechanisatie op hebben aangepast.De aanpassingen vallen over het algemeen wel mee, maar NKG is een leerproces. Hierdoor komen er na verloop van tijd ook aanpassingen in de mechanisatie en ook in de groenbemesters die worden toegepast. Wie met NKG begint, moet voor zijn bedrijf, zijn bouwplan, zijn grondsoort en – aangepast aan de bijzonderheden van het seizoen – zijn recept samenstellen. Dat zoek je niet op in een boekje.De drie akkerbouwers die in Boerderij hun verhaal vertellen, zijn aangesloten bij een studieclub onder begeleiding van Sander Bernaerts van Naturim, adviseur voor biologische akkerbouw en groenteelt. Marcel Kooijman, een van de boeren, vertelt in zijn vlog Ons Boeren Leven ook regelmatig over NKG op zijn bedrijf. NKG is niet zaligmakend, stellen de boeren met meerdere jaren ervaring, maar ze vinden de voordelen groter dan de nadelen.

Wil je reageren? Maak dan gratis een account aan!

Wormen doen het werk

Met NKG zet je het bodemleven weer meer aan het werk. Dat vraagt een andere manier van denken en je moet wat experimenteren, vertelt Marcel Kooijman.

Gereduceerde grondbewerking is eigenlijk een betere benaming dan niet-kerende grondbewerking, vindt Marcel Kooijman. De Zeeuwse akkerbouwer gooide acht jaar geleden het roer volledig om en heeft daarna de ploeg ook niet meer gebruikt. Die is daarom vier jaar geleden verkocht.

Marcel Kooijman (41) is akkerbouwer in Sint-Annaland (Zld.). Marcel teelt aardappelen, suikerbieten, tarwe en uien op 25-60% afslibbare zeeklei. - Foto's: Peter Roek

Niet ieder jaar is identiek

Eigenlijk heb ik nu een biologische ploeg, vertelt Marcel. Met NKG laat je namelijk het bodemleven meer het werk doen. Wat het werktuigenpark betreft, hoefde er in eerste instantie niks te veranderen. Hij had al een klepelmaaier en een voorzetwoeler voor zijn rotorkopeg met opgebouwde zaaimachine. Het bouwplan bestaat uit 1:4 aardappelen en suikerbieten, 1:2 tarwe en een deel uien.

Na de bieten en de aardappelen wordt wintertarwe gezaaid. In de tarwestoppel wordt een groenbemester gezaaid als voorbereiding op bieten of aardappelen, maar niet ieder jaar is identiek. Dit jaar werden er bieten in de eerste levering gerooid en daar is ook nog een groenbemester in gezaaid als voorbereiding voor uien.

Bodemleven aan het werk zetten

Het doel is om het bodemleven aan het werk te zetten. Wat wormen betreft wil je vooral de pendelaars hun werk laten doen en die hebben voedsel op de bovengrond nodig. Dat is mede een reden om een groenbemester te zaaien en het stro te hakselen.

Om de vertering van stro en stoppels te bevorderen, is Marcel een aantal jaren geleden begonnen om de stoppel na het strooien van vaste mest eerst een keer licht te bewerken. Dat lijkt ook een beter zaaibed te geven voor de groenbemester die daarna met de combinatie van woeler en rotorkopeg wordt gezaaid. Twee jaar geleden is er een all-in-one pootcombinatie voor de aardappelen gekocht.

De voorzetwoelers met gebogen tanden (Dent Michel) zijn vrijwel standaarduitrusting bij NKG-boeren. Sporen en storende lagen doorbreken, terwijl de opbouw van de bouwvoor zoveel mogelijk intact blijft.

Timing is essentieel

De structuur van de grond maakt het mogelijk om in het voorjaar zonder diepe grondbewerking toch voldoende losse grond te maken. Dat de structuur van zijn grond door NKG is verbeterd, merkt Kooijman vooral aan de kluiten bij het aardappelen rooien. Ze zitten vol gaatjes en vallen makkelijker uit elkaar.

De draagkracht van de grond is verbeterd en vergeleken met ploegen neemt ook de capaciteit toe: in één bewerking is de grond bewerkt én gezaaid. Dat spaart tijd vergeleken met apart ploegen en daarna zaaien. Ook vergroot het de slagkracht. Anderzijds is timing wel essentieel. Op tijd erbij zijn, is bepalend en dat moet je ook leren. Afgelopen voorjaar werkte Kooijman een keer met de biofrees van een buurman. Dat zou een werktuig kunnen zijn om misschien een keer aan te schaffen.