Uien bewaren heeft opnieuw niet geloond

Af land en ook de eerste uienleveringen uit de schuur begonnen met mooie prijzen. In december zette de daling in en die bleek niet te keren.Afland en vroege pools brachten voor oogst 2016 netto duidelijk meer op de bankrekening dan de bewaarpools. Het begon heel mooi. Tegen dagprijs is er af land nog voor € 12 per 100 kilo afgerekend. Achteraf gezien zijn dat de partijen die het meest hebben opgebracht. Droog uit de schuur is er voor € 14 en zelfs € 15 verkocht. € 14 is meer dan € 12, maar daar gaan voor de teler de kosten van in- en uitschuren en ventileren nog af.Het areaal zaaiuien was in 2016 met 4% uitgebreid. Iets minder opbrengst compenseerde de uitbreiding, maar omdat ook de tarra met gemiddelde tarracijfers rond 7% of lager zo’n 2% lager waren dan waar op voorhand mee wordt gerekend, had Nederland veel uien te verkopen. In totaal werd er 1.033.207 ton uien geëxporteerd vanaf week 27 in 2016, tot en met week 25 in 2017. In dezelfde periode in het voorgaande seizoen was dat 1.040.043 ton uien.Prima uit. Topkwaliteit was aan het eind van het afzetseizoen nodig om er nog iets voor te krijgen. - Foto: Jan Willem SchoutenRusland gemistEr ging in de uien afgelopen jaar niks mis. In Nederland niet en elders in de wereld ook niet. Dat is precies het probleem, stelt Remko Wilms van Waterman Onions in Emmeloord. “Telers moeten zich realiseren dat we sinds de Russische boycot in een andere markt opereren”, stelt Jaap Wiskerke van JWK Onions in Kruiningen. Wat we in Nederland in andere jaren aan volume naar Rusland exporteerden, is naar zijn beredenering over markten en productievolume net zo’n beetje die hoeveelheid uien die Nederland dit jaar te veel had te verkopen. De lokale markt in Rusland schreeuwde om uien met prijzen tot € 50. Daar hadden Nederlandse uien voor € 35 heen gekund, als de markt open was geweest.Nederland produceert zo’n 2% van de wereldwijde productie en is tegelijk de grootste exporteur van uien in de wereld. Nederland vult de gaten in de wereld en die waren er dit jaar te weinig om alle uien te plaatsen. In november werd gemiddeld ruim 30.000 ton per week geëxporteerd. Zulke hoeveelheden uien zijn nooit eerder zoveel weken achter elkaar uitgevoerd. In 2014 en 2015 redde Brazilië de Nederlandse uienmarkt, maar dit jaar hadden die geen extra uien nodig. Vooral op het eind van het seizoen moet Nederland het vaak hebben van verre bestemmingen. Die vragen grove uien en dan is bewaarbaarheid van de uien van extra belang. Bewaren was dit jaar niet zo’n punt en daar spelen steeds betere rassen ook een rol in.Uien laden voor Birmingham. Engeland bleef in de tweede helft van het afzetseizoen goed aan de markt. - Foto: Peter RoekPools worden groterPoolbeheerders melden ook dit jaar weer dat belangstelling voor afzet in poolverband gelijk blijft, of zelfs toeneemt. Van krimp is in ieder geval geen sprake. De diversiteit in pools is vorig jaar wel toegenomen en Agrifirm kondigt aan dat het voor komend jaar ook een kortlopende pool start, die zo medio december/januari afsluit.Ook in de uienteelt is schaalvergroting nog steeds de trend. De grondgedachte achter een pool is de pieken en dalen over het hele seizoen met elkaar te delen. Er valt te beredeneren dat afzet in poolverband daarom voor een kleine teler interessanter is dan voor een grote. Een kleine teler heeft immers minder mogelijkheden om zijn partij in meerdere keren af te zetten dan een grote. Toch blijken ook grote telers steeds vaker uien in poolverband af te zetten. Een teler die 1.000 ton uien in een pool onderbrengt is geen regel, maar inmiddels ook geen uitzondering meer.De zekerheid van een gemiddeldeWie ‘poolt’ kiest voor de zekerheid van een gemiddelde. Dat de uitbetaling van pools onderling verschilt, heeft meerdere oorzaken. Ten eerste zijn de looptijden van de pools niet allemaal gelijk. Zeker dit jaar verklaart dat bijna alles. En hoewel een pool eigenlijk de tegenhanger is van speculeren op de hoogste prijs, is een aantal pools ook niet helemaal vrij van een enigszins speculatief uitgangspunt.Zo introduceerde Wiskerke vorig jaar bijvoorbeeld de JWK Speculatiepool die is gericht op de tweede helft van het seizoen. Deze wordt anders bepaald dan de JWK Basispool, door de prijzen op het einde van de rit. Geen wonder dat die dit jaar weinig betaalt, maar je moet de keuze voor een pool ook over meerdere jaren zien. Anderzijds komt de JWK Speculatiepool dit jaar als een hoge betaler uit de bus. Hoe groter het totale volume in de pool, hoe meer die ook vanzelf op een gemiddelde prijs van het seizoen uitkomt.De meeste poolbeheerders houden de kaken op elkaar als het gaat om het volume dat ze afzetten, maar de wat grotere pools zitten zo tussen 15.000 en 20.000 ton uien. Een ander punt waarin pools van elkaar verschillen, is de mate waarin ze in de uitbetaling onderscheid maken naar geleverde kwaliteit, grofte, hoe de bewaarvergoeding is opgebouwd en of de transportkosten in de massa worden gedeeld of per deelnemer worden verrekend. Ook is er verschil in hoe de tarra wordt verrekend.Vanwege deze verschillen zijn de poolprijzen die Boerderij bekendmaakt steeds gebaseerd op de ’Boerderij-partij’, een partij van steeds dezelfde omvang en kwaliteit: bruto 350 ton uien, vrij van grond en overige tarra, 8% uientarra, GlobalGap-gecertificeerd, grofte die overeenkomt met het gemiddelde voor het seizoen en indien van toepassing transportkosten voor 25 kilometer.KwaliteitKwaliteit is in de uienhandel een factor van belang. Vooral als de uien naar verre bestemmingen gaan, is houdbaarheid een belangrijk punt. Kleur, grofte en houdbaarheid van de partijen was dit jaar gewoon goed. Net als andere jaren is er wat verschil in kiemlust tussen de partijen. Achteraf is dat vaak toch door het gehanteerde spuitschema wel te verklaren, maar daar wordt in de pools meestal door potproeven al goed op ingespeeld.Een prachtig uienjaar wat het product betreft, maar voor veel telers helaas toch een jaar om weer snel te vergeten.Uien laden in Vlissingen. Nederland is 's werelds grootste uienexporteur, maar produceert maar enkele procenten van alle uien in de wereld. - Foto: Mark PasveerAf land en vroeg betalen het meestDe afland- en vroege pools hebben dit jaar de hoogste uitbetaling. Flevo Onions en Allium Plus betalen wat meer dan Agrifirm omdat zij een deel van de aflandlevering nog tot december in opslag houden. Er werd in de aflandperiode immers ook al verkocht voor levering op termijn voor € 14 en € 15. De JWK Basispool is een typisch vroege pool en komt dit jaar op week 8 met de hoogste uitbetaling. De Van Meir A-pool sluit nog eerder en betaalt het meeste op week 48, hoewel dat netto voor de teler minder oplevert dan de aflandpool van Agrifirm. Bij levering uit de schuur heeft de teler immers extra kosten gemaakt. De aflandprijs is wat er netto is uitbetaald. Conclusie blijft dus dat af land dit jaar het beste was.De Allium Plus bewaarpool heeft een overlap in looptijd met de JWK Basispool en hoewel Allium Plus het erg goed heeft gedaan, levert de JWK Basispool netto voor de teler meer op.€ 9,45 op week 18 is meer dan € 9,1 op week 8, maar voor € 0,35 meer kun je geen 10 weken bewaren!Omdat de bewaarvergoeding niet in alle pools gelijk verloopt, wordt de prijs genoteerd van de weken 48, 8, 18 en 24. Voor pools met een vergelijkbare looptijd kun je een eindcijfer berekenen door het middelen van deze uitbetalingen. Maar door het verschil in looptijden is het onmogelijk om van alle pools tot één eindcijfer te komen waarmee je een rangorde van hoog naar laag kunt maken. En de meeste bewaarpools hebben dit jaar op het einde van de rit geen of nog maar heel weinig zaken gedaan omdat ze geen vertrouwen hadden in de markt waardoor de uitbetaling op week 24 maar in weinig gevallen ook actueel is.Prijzen na jaarwisseling hard onderuitHet verschil tussen de eerste en tweede helft van het exportseizoen werd afgelopen seizoen 2016-’17 pijnlijk duidelijk. De uienhandel begon het seizoen met een startnotering op € 13,50 per 100 kilo. Vervolgens is de uienprijs langzaam gaan zakken.Vanaf week 48 ging de prijs hard naar beneden; het moment dat Senegal de uienimport ging beheersen met een importquotum. Tot na de jaarwisseling ging het gros van de uien naar het Afrikaanse continent, zelfs toen de vraag er niet was.De markt waarschuwde al vroeg in het seizoen voor de onzekerheid qua afzet na de jaarwisseling. Met name begin april werden de gevolgen duidelijk. De marktprijzen doken toen hard omlaag, omdat de vraag vanuit het buitenland niet kwam. Brazilië en islamitische landen, in verband met de ramadan, zorgden eind april voor een kleine opleving, wat terug is te zien in de prijs.Nederland exporteert ruim 1 miljoen ton uien naar 130 verschillende landen. Een van de redenen dat de uienexport dit seizoen uiteindelijk flinke volumes heeft weggezet, is de afname vanuit het Verenigd Koninkrijk, dat het tweede gedeelte van het exportseizoen flink aan de markt was. Senegal blijft de belangrijkste afnemer.Lees alles over de uienpool 2016-'17 in Boerderij nr. 43 van 25 juli 2017