Tool maakt prestaties van voedselbos inzichtelijk

Voedselbossen en het verdienmodel ervan staan vaak ter discussie. Een tool moet de economische en ecologische prestaties inzichtelijk maken.Een voedselbos als alternatieve vorm van landbouw. Nederland telt er zo’n 40 à 50, waarvan de meeste in Noord-Brabant zijn te vinden. Veel boeren en investeerders kijken met argwaan naar de sprieterige bosjes die op diverse plekken ontstaan. Immers, aan het begin zijn slechts een paar takjes met onkruid zichtbaar wat ooit ‘rendabel’ moet worden. Om meer handen en voeten te geven aan voedselbossen hebben enkele partijen, waaronder organisatienetwerk The Plant en Wageningen University & Research, het project Meet je voedselbosoogst opgezet. Hiermee kan een voedselboseigenaar sinds eind oktober online de ecologische en economische waarde van zijn voedselbos vastleggen en (anoniem) vergelijken met prestaties van anderen. Metingen verbeteren43 eigenaren hebben meegewerkt aan de testfase van de nieuwe tool. Hen is gevraagd metingen te doen voor de biodiversiteit, CO₂-opslag, bodemlagen en bodemdieren. De metingen zijn gebaseerd op wetenschappelijke methoden, maar vragen wel om verbetering. “Niet iedereen is een expert in soortenherkenning of bodemmetingen. Met behulp van een uitgebreide uitleg en app in de online tool proberen we het wel zo nauwkeurig mogelijk te benaderen”, aldus WUR-bioloog Jeroen Schütt. Je kunt niet zomaar appelbomen in een wei zetten met wat kippen eronderDe schatting is dat voedselbossen 2,5 ton CO₂ per hectare per jaar kunnen opslaan. Dat is iets meer dan grasland (1,9 ton CO2), maar aanzienlijk minder dan een natuurlijk bos (8,4 ton CO₂). Een voedselbos functioneert het beste bij een omvang van minstens 0,5 hectare met vier verschillende vegetatielagen, stelt voedselboseigenaar Wouter van Eck. “Je kunt niet zomaar appelbomen in een wei zetten met wat kippen eronder. Het is een complex ecosysteem, waar bemesting averechts werkt. Het ecosysteem houdt zichzelf in stand.” Verdienmodel sterk afhankelijk van korte ketensOm het financieel resultaat te berekenen moeten deelnemers ieder jaar alle financiële gegevens online invullen. Dus: subsidies, de oogst in kilo’s, werknemers, aantal werkuren, materialen, et cetera. “Zo zie je wat er onderaan de streep overblijft”, aldus projectleider Marieke Karssen. De bossen van de deelnemers zijn gemiddeld 0 tot 1 hectare groot en circa vijf jaar oud. Of die al geld opleveren? “Dat begint. Niet met noten en appels, maar wel met bessen, jam, excursies, cursussen en zelfplukabonnementen. Ook zien we dat 25% van de eigenaren al relaties heeft opgebouwd met restaurants”, aldus Karssen. Op den duur is het succes sterk afhankelijk van de opkomst van lokale korte ketens.Voedselbos blijft kleinschalig conceptDe bedoeling is overigens niet dat heel Nederland vol komt te staan met voedselbossen. Het is een kleinschalig concept dat bijdraagt aan de diversiteit van het landschap. Dat kan volgens Karssen op elke bodemsoort en vanuit verschillende uitgangssituaties, zoals een boomgaard, een weiland, kale grond of een naald/loofbos.Het project is financieel ondersteund door het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (POP3), in samenwerking met de Provincie Gelderland. Naast The Plant en WUR werkten ook Communicatiebureau De Lynx, Landgoed Welna en voedselbos Ketelbroek aan het project mee, evenals 30 andere voedselboseigenaren.