Toeslagen

Volgens berichten in het Agrarisch Dagblad gaat EU-landbouwcommissaris Ciolos voorstellen om de bedrijfstoeslagen in de vorm te gieten van 'regionale hectaretoeslagen'.Bij zo’n systeem, dat in Engeland al wordt toegepast, is de basistoeslag voor elke hectare landbouwgrond binnen een regio hetzelfde. Tussen de regio’s, en dus ook tussen landen, kunnen de toeslagen verschillen. Extra premies zouden kunnen worden gegeven in gebieden die vanwege natuurlijke of bestuurlijke beperkingen (berggebieden, nationale landschappen) minder geschikt zijn voor de landbouw, alsmede voor bovennormale prestaties op het gebied van milieu en landschap, en misschien welzijn van dieren.

Dergelijke voorstellen gaan wat mij betreft in de goede richting. Weliswaar ben ik van mening dat boeren een fatsoenlijke prijs voor hun producten moeten krijgen en dat toeslagen slechts aanvullend moeten zijn, maar in de EU is nu eenmaal een andere weg ingeslagen. En aan toeslagen op historische basis is geen lang leven beschoren.

Geregionaliseerde toeslagen sluiten aan bij de bijzondere rol van de factor grond in de landbouw. Grond is enerzijds een relatief dure productiefactor, maar anderzijds krijgt de bijdrage van de landbouw aan maatschappelijke waarden – zoals het open houden van de ruimte – vooral gestalte via het beheer van de grond.

Een regionaal gedifferentieerde basistoeslag met de mogelijkheid van extra premies lijkt mij heel wat robuuster en eenvoudiger dan de voorstellen die in Nederland de ronde doen, namelijk om de betalingen helemaal te koppelen aan maatschappelijke diensten. Daarvoor zijn ingewikkelde beloonsystemen nodig, die veel administratie vergen. Ik betwijfel of je op die manier ooit in 27 EU-landen op een enigszins controleerbare en verantwoorde manier miljarden euro’s kunt verdelen.

Bovendien is het grondbeheer door de landbouw, mits aan een aantal voorwaarden wordt voldaan, als zodanig maatschappelijk waardevol, ook als er geen bijzondere prestaties worden geleverd. Daarvoor is een beloning op haar plaats.