‘Terug naar de postbodeboeren?’

Multifunctionele landbouw is een hobby voor oudere boeren en jongere, zonder ondernemingsgeest.De multifunctionele landbouw speelt nog steeds door mijn hoofd. Hans is er wel klaar mee. Hij kiest voor een groter bedrijf met een lage kostprijs. “Het is onzinnig te verwachten dat we teruggaan naar vroeger. De grenzen zijn open en we worden overspoeld met producten uit andere landen. Daar doen ze wel aan schaalvergroting en hebben ze lage kostprijzen. Dat is de toekomst.”Consument“Je vergeet de kracht van de consument”, breng ik er tegenin. ”Uiteindelijk bepaalt die wat de boer moet doen op het terrein van dierenwelzijn en biodiversiteit. Die beweging is sterk in opkomst. LTO kent naast Dier en Plant nu officieel een derde pijler en dat is de Multifunctionele Landbouw. Dat zegt wel wat.”‘Hobby voor jongeren die de echte ondernemingsgeest missen’“Die verbreding is er al lang, maar heeft een nieuwe naam gekregen”, mengt Hanna zich in de discussie. ”Ik heb er deze week over nagedacht, maar het blijft een soort hobby voor oudere boeren en jongeren, die de echte ondernemingsgeest missen. Typisch een LTO standpunt. De kool en de geit sparen en niet kiezen.”PostcodeboerenHans en Hanna zijn te eenzijdig in hun opstelling. Het kan best zijn dat er een beweging op gang komt, die een ander soort boeren vraagt. Misschien komt de tijd wel terug van de postbodeboeren. Een bekend verschijnsel in Duitsland een paar decennia geleden.Grondgebonden bedrijfIk kan me ook wel wat voorstellen bij een andersoortig bedrijf. Als je bijvoorbeeld moet voldoen aan alle eisen die Albert Heijn stelt aan boeren, die duurzame melk gaan leveren, dan past dat prima bij een kleiner en grondgebonden bedrijf. Dat zal dan altijd een eenmansbedrijf zijn, mogelijk met hulp van de vrouw van de boer, die zich ontfermt over de zorgtak of recreatie.‘Eenmansbedrijf is geen sociaal verantwoord bedrijf’MedewerkersDat is echter ook niet het bedrijf dat ik voorsta. Dat moet in ieder geval groot genoeg zijn om een paar medewerkers te hebben. Dan kan het ook een sociaal verantwoord bedrijf zijn. Dat is een eenmansbedrijf niet. Daar zijn te weinig mogelijkheden om deel te nemen aan het maatschappelijk leven.En zou de boer dat wel willen, dan zal zijn vrouw protesteren. Als hij er één kan vinden, tenminste.