Technische stikstofmaatregelen of uitkopen?

Vermindering van de ammoniakneerslag op natuurgebieden is het doel van het stikstofbeleid. Maar hoe? Wat werkt beter en wat is goedkoper: techniek of uitkoop van veebedrijven? Connecting Agri & Food ontwikkelde een rekentool om beslissers te helpen.Het klinkt eenvoudig: piekbelasters bij natuurgebieden uitkopen om zo de stikstofdepositie te verminderen. Het is een van de speerpunten in het stikstofbeleid van de minister. Maar het heeft nogal wat voetangels en klemmen. Zoals: wat is een piekbelaster eigenlijk? En wil diegene wel verkopen? En wat is dan het effect precies? In de sector is bovendien veel weerstand tegen opkoop. Sommigen spreken van het ‘verjagen van boeren’. Vanouds is er veel meer animo voor technische innovaties die de emissie verminderen. Vooral de uitstoot van uit stallen kan nog fors omlaag met technische aanpassingen. Die wel weer geld kosten, uiteraard. Plaatselijke situatieWat is nu de meest (kosten)effectieve methode? Het antwoord is helemaal afhankelijk van de plaatselijke situatie. Hoeveel bedrijven zijn er die hun emissie kunnen verminderen? Hoeveel grote uitstoters zijn er? En hoe ver zitten die van het beschermde natuurgebied? Om in de veelgeroemde ‘gebiedsgerichte’ aanpak de juiste beslissingen te kunnen nemen, is inzicht nodig op die punten. Dat niet alleen, ze moeten ook nog tegen elkaar afgewogen worden. Adviesbureau Connecting Agri&Food maakte een rekeninstrument dat hierbij kan helpen en dat de kosteneffectiviteit van mogelijke maatregelen inzichtelijk maakt. Casestudie in Deurnsche Peel en MariapeelVoor een casestudie dook Sandra van Kampen, specialist Veehouderij & Leefomgeving, in het gebied Deurnsche Peel en Mariapeel. Een beschermd Natura 2000-gebied met 924 veebedrijven in een straal van 10 kilometer daar omheen. Met gebruikmaking van data uit meerdere systemen heeft ze een rekenmodel gemaakt, waarmee ze verschillende varianten door kan rekenen. De kosten per mol stikstofvermindering op het natuurgebied zijn bij uitkoop 2 tot 2,5 keer zo hoog als bij technische maatregelenVoor dit gebied leverde dat een duidelijke conclusie: technische maatregelen zijn veel kosteneffectiever dan piekbelasters opkopen. De kosten per mol stikstofvermindering op het natuurgebied zijn bij uitkoop 2 tot 2,5 keer zo hoog als bij technische maatregelen. Kijk je niet naar de depositie maar naar de emissie van stikstof, dan is het verschil in kosteneffectiviteit nog groter: per euro reduceer je met technische maatregelen negen keer zo veel emissie als met uitkoop. Niet overal kosteneffectieverDaarmee is niet gezegd dat technische maatregelen overal kosteneffectiever zijn. Dit hangt helemaal van de situatie af, aldus Van Kampen. In dit geval is gerekend met bedrijven die maximaal 5 kilometer van het middelpunt van het natuurgebied liggen. Die aantallen zijn bij elk gebied anders. Verder is voor de effectiviteit van uitloop gerekend met ‘piekbelasters’ van 70 mol depositie per hectare natuur. Maar de definitie van ‘piekbelaster’ staat niet vast. Soms wordt ook wel een depositie van 200 mol per hectare natuur aangehouden. Het spreekt voor zich dat het uitkopen van zo’n bedrijf meer effect heeft. Anders gezegd: dan is de kosteneffectiviteit groter. Ook is er nog een verschil in kosten tussen rundvee- en varkensbedrijven.