‘Systeemfout in de gangbare landbouw’

Men zegt dat gangbare landbouw de biologische landbouw ooit gaat inhalen. Dat gaat zo niet lukken. Want het systeem bevat perverse prikkels, schrijft columnist Rinus Vermuë.Een intrigerende reactie kwam ik tegen na al weer een verontrustend artikel over de boerenpraktijk. Ik ben even kwijt of het ging over vergiftigde aardbeien, gedecimeerde insecten of de bodem vol glyfosaat; de reactie luidde: ‘We moeten niet nu al de conclusie trekken dat de land- en tuinbouw de schuldige is.’ Het is een bezweringsformule die de boeren op het lijf geschreven is. Is er slecht nieuws? Dan ligt het niet aan ons. Nu eis ik ook niet dat boeren zich boetvaardig in het stof werpen, maar zo’n reactie is weer het andere uiterste.‘Het is het oude patroon: onderzoeken tonen iets aan, instanties ontkennen hun verantwoordelijkheid, boeren voelen zich de zondebok’Het is het oude patroon: onderzoeken tonen iets aan, instanties ontkennen hun verantwoordelijkheid, boeren voelen zich de zondebok.Overbemesting, minder insecten en glyfosaat in mensenurineEven wat publicaties van afgelopen maand (!) waaraan je daarbij kunt denken: Door uitwaseming van vermeste percelen raakt bijkans heel Nederland overbemest. De meegeleverde stikstofneerslag zorgt voor een schrikbarende afname van de biodiversiteit. Nog een bericht: de insectenstand zou afgelopen 27 jaar met 75% zijn teruggelopen. Mensen die ’s avonds op het terras worden lekgeprikt door de muggen, zullen het haast niet willen geloven, maar het werd geconcludeerd na een langjarig onderzoek in Duitse open terreinen. En nog een Roundup-bericht: in 45% van de bodemanalyses werd glyfosaat aangetroffen. Dit bovenop een ander onderzoek waaruit bleek dat 6 op de 10 mensen glyfosaat in hun urine hebben en het WHO-vermoeden dat het kankerverwekkend is, zou alle alarmbellen moeten doen rinkelen. Maar in plaats daarvan zie ik afwachtende, wegkijkende of botweg ontkennende reacties.‘Natuurlijk is de boer wel schuldig. [...] Maar niet de individuele boer is fout, het systeem bevat perverse prikkels. Het is meepompen aan de gifkraan of verzuipen’ Natuurlijk is de boer wel schuldig. Alleen niet in zijn eentje. In een systeem waarin niemand iets doet en iedereen afwacht of wijst naar de ander, is iedereen schuldig. Producent, consument, toezichthouder, wetgever. Men spreekt in zo’n geval van een systeemfout, zoals van de bankensector werd gezegd. Niet de individuele boer is fout, het systeem bevat perverse prikkels. Het is meepompen aan de gifkraan of verzuipen. Met zulke kleine marges moet je wel, zegt men dan, met funeste gevolgen voor het imago van boeren en tuinders.‘Zolang boeren zo nadrukkelijk meedoen met wegkijken blijft er voor de goegemeente niets anders over dan te concluderen dat de land- en tuinbouw wél de schuldige is’‘Werkelijk nietszeggende reactie Ctgb over neonicotinoïden’Overrompelend nietszeggend is ook de reactie van het Ctgb: niets aan de hand, want de overheid heeft geen normen vastgesteld voor neonicotinoïden in het milieu (lijkt verdacht veel op de reactie van de NVWA: er waren geen normen voor fipronil in de eieren). Dit is wel het tegendeel van een proactieve benadering die je in zo’n situatie zou wensen. En zolang boeren zo nadrukkelijk meedoen met wegkijken blijft er voor de goegemeente niets anders over dan te concluderen dat de land- en tuinbouw wél de schuldige is.