Strengere mestregels en kwaliteitskeurmerk in strijd tegen fraude

Carola Schouten, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), gaat de mestregelgeving robuuster en meer fraudebestendig maken. Dat schrijft ze in een brief aan de Tweede Kamer.Ga direct naar:
➤ De maatregelen van het sectorplan op een rij   
➤ Extra overheidsmaatregelenSchouten gaat uitzonderingen op de bestaande regels zo veel mogelijk schrappen. Ook wordt de mestwetgeving vereenvoudigd om naleving en handhaving makkelijker te maken. Bedrijven die frauderen worden uitgesloten van subsidies of eventueel opgelegde subsidie worden ingetrokken. Daarnaast wordt de controle en handhaving gerichter en effectiever gemaakt door onder meer een gebiedsgerichte aanpak in regio’s waar de waterkwaliteit achterblijft. De extra overheidsmaatregelen komen naast het sectorplan voor aanpak van mestfraude, waartoe minister Schouten de sector in november opdracht had gegeven.Sector ontwikkelt kwaliteitskeurmerkOm mestfraude tegen te gaan gaat de sector een kwaliteitskeurmerk ontwikkelen voor alle schakels in de mestketen. Dat is een van de onderdelen van het sectorplan ‘Samen werken in een eerlijke keten’ van LTO Nederland, Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV), Rabobank, Cumela en Transport en Logistiek Nederland (TLN). De sectorpartijen stellen op korte termijn een gedragscode op voor ondernemers in de mestketen. Hiermee kunnen ondernemers laten zien dat ze zich niet inlaten met fraude. Het niet ondertekenen kan gevolgen hebben voor het zakendoen met andere ketenpartijen en de mogelijkheden voor bijvoorbeeld een lidmaatschap of financiering. “Het tekenen van een gedragscode moet voor ondernemers geen vrijblijvende handeling zijn”, benadrukt ook Schouten. De gedragscode is een eerste stap richting private borging in de keten.‘Het tekenen van een gedragscode moet voor ondernemers geen vrijblijvende handeling zijn’De sector gaat een certificeringssysteem opzetten dat privaat geborgd gaat worden. Dit certificeringssysteem moet leiden tot een transparante mestmarkt, waarbij ondernemers alleen nog zaken met elkaar doen als beide partijen gecertificeerd zijn. Schouten heeft opgeroepen om hier ook de industrie en de retail bij te betrekken.Real-time verantwoording transportenOm fraude tegen te gaan zullen ook technische maatregelen genomen worden. Mesttransporten moeten voorafgaand aan het transport digitaal gemeld worden. Dit komt in plaats van het huidige systeem van verantwoording achteraf en gebeurt in samenwerking met de overheid. Door aanpassingen in de technologie moet onrealistische invoer bij mineralenverantwoording ook onmogelijk worden.Uitvoering sectorplan kritisch volgenDe minister noemt het sectorplan een goede eerste stap, maar ze blijft kritisch. “Een voortvarende uitwerking en uitvoering van de diverse maatregelen is van groot belang. Ik heb met de betrokken partijen afgesproken dat wij elk kwartaal bij elkaar blijven komen om de voortgang van de uitvoering van het plan van aanpak te volgen. Papier is immers geduldig, het gaat nu om het daadwerkelijk oppakken van toegezegde acties”, zegt Schouten.NVWA kritisch

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft het plan van de sector getoetst en oordeelt dat het te vrijblijvend is opgesteld. NVWA vindt dat gestelde doelen meer specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden geformuleerd moeten worden. Daarnaast geeft de NVWA aan dat het plan zich niet direct richt op het wegnemen van de fraudeprikkel. De organisatie roept de sector op om fraudevermoedens, al dan niet anoniem, te melden bij de NVWA.Lees meer politieke reacties en reacties uit de sector op het planDe maatregelen van het sectorplan op een rij:Alle partijen in de mestketen worden opgeroepen een gedragscode te ondertekenen. Niet ondertekenen kan gevolgen hebben voor financiering, lidmaatschappen of mestvervoer.Bestuurders van organisaties moeten een integriteitsverklaring ondertekenen.Specifieke hulpmiddelen moeten ondernemers helpen zelf eerder afwijkingen in de mestboekhouding te zien. Er komt een certificeringssysteem met private borging in de keten. Mesthandel mag nog alleen tussen gecertificeerde partijen. Schouten wil dat het systeem spoedig wordt opgezet en wordt getoetst door een externe onafhankelijke partij. Door technische maatregelen moet onrealistische invoer bij mineralenverantwoording onmogelijk worden.Er wordt ingezet op real-time verantwoording van mesttransport, door transporten vooraf digitaal te melden bij uitvoeringsinstantie RVO.nl. De sector wil een grotere mestverwerkingscapaciteit, waarbij een sterkere band is tussen veehouder en mestverwerker. Extra overheidsmaatregelen:De NVWA en RVO.nl werken aan samenwerking met regionale toezichthoudende instanties om gericht te gaan handhaven in gebieden waar de waterkwaliteit achterblijft. Hierbij wordt nauw samen gewerkt met regionale overheden. Om de integrale aanpak van mestfraude te versterken wordt gekeken of er een taskforce opgezet kan worden. Noord-Brabant neemt stappen om te borgen dat vergunningen en subsidies niet bij frauderende bedrijven terecht komen. Gekeken wordt of andere provincies dat ook doen. RVO kijkt of er frauduleuze bedrijven aanspraak maken op subsidies. Onderzocht wordt of deze subsidies niet uitbetaald of ingetrokken kunnen worden. Uitzonderingen op de mestregels worden zoveel mogelijk geschrapt. Er zijn nu bijvoorbeeld al 10 uitzonderingen op de transportregels. De mestwetgeving wordt vereenvoudigd om milieudoelen zo efficiënt mogelijk te bereiken. Het huidige stelsel is complex, waardoor controle moeilijker is en de administratieve lasten en de uitvoeringslasten hoog zijn.