Stikstofplannen nog niet praktijkrijp

In de stikstofbrief van minister Schouten staan een groot aantal maatregelen, maar er moet nog veel uitgewerkt worden voor de praktijk er wat mee kan.Extern salderen onder regie van provinciesAfroming 30% bij extern salderen en bij verleasen  Ligging bedrijf belangrijk voor extern salderenWat zijn de gevolgen van de stikstofplannen op het boerenerf? Wat kan ik met extern salderen? Hoe zit dat met leasen en verleasen? Hoe zit het met beweiden en bemesten? Dat zijn enkele vragen die opkomen bij de stikstofplannen van minister Schouten uit de Kamerbrief van 7 februari.Bemesten en beweiden kan zonder vergunning, geeft het ministerie zelf aan. Er is immers afgesproken met provincies dat er geen vergunningplicht komt. Maar juridisch is het nog geen zekerheid. Ook andere aangekondigde voornemens zijn nog niet verder dan het stadium van voornemens.Deze week wordt opnieuw spannend met Kamerdebatten over mest en stikstof. Op 20 februari verschijnen de berekeningen van het Mesdagfonds waar hoge verwachtingen op zijn gevestigd over het aandeel van landbouw in de stikstofuitstoot. En er zijn nieuwe acties aangekondigd.Concrete maatregelen

De brief van 7 februari bevat een groot aantal maatregelen die Nederland uit de stikstofcrisis moeten trekken. Dat gaat onder meer om opkoopregelingen en maatregelen gericht op de langere termijn, zoals een omschakelfonds. Enkele vragen over maatregelen die wat concreter lijken op de korte termijn zetten we hier op een rij.Wat is extern salderen?Via extern salderen gaat stikstofruimte (ammoniak) permanent van een stoppend bedrijf naar een bedrijf dat stikstofruimte nodig heeft, bijvoorbeeld vanwege een uitbreiding. Extern salderen wordt ook mogelijk van landbouwbedrijven naar bedrijven of organisaties buiten de landbouw.Provincies krijgen de regie over extern salderen. Het wordt onderdeel van de gebiedsgerichte aanpak. Die aanpak moet er ook voor zorgen dat er geen ongecontroleerde opkoop van landbouwbedrijven zal komen, bijvoorbeeld omdat bedrijven buiten de landbouw meer betalen voor stikstofruimte.Mesdagfonds kijkt naar depositie, niet naar emissieGeesje Rotgers, onderzoeker van het Mesdagfonds. (Foto: ANP)Het Mesdagfonds komt 20 februari in Nieuwspoort met duidelijk afwijkende stikstofcijfers naar buiten dan de cijfers waar het RIVM al jaren mee schermt.Op een NMV-bijeenkomst in Gilze sprak Mesdagfonds-onderzoeker Geesje Rotgers voor een zaal met een paar honderd melkveehouders over het onderzoek van het Mesdagfonds naar de stikstofgegevens. “Als er geen hele opmerkelijke resultaten uit ons onderzoek zouden komen, hadden we Nieuwspoort niet afgehuurd voor de presentatie komende donderdag.”Lees verder: Mesdagfonds kijkt naar depositie, niet naar emissieWat houdt lease en verlease in?Lease en verlease is de tijdelijk overdracht van stikstofruimte tussen bedrijven. Dat kan tussen landbouwbedrijven, maar ook tussen landbouwbedrijf en bedrijven of organisaties buiten de landbouw. De stikstofruimte kan dan worden gebruikt voor tijdelijke stikstofuitstoot zoals bij de aanleg van bouwwerken of voor evenementen.Hoeveel stikstofruimte heeft een bedrijf?De stikstofruimte wordt berekend op basis van de vergunde en gerealiseerde situatie (dieraantallen en stalsysteem). Dus aantal dieren volgens de vergunning en gebouwde stallen. Volgens Huub Bruggink, adviseur milieu en ruimtelijke ordening bij Van Westreenen Milieuadvies, zal dat in veel gevallen een vergunning zijn volgens de Wet Natuurbescherming vergunning (WNB). Is die niet aanwezig, dan gaat het om voorgaande vergunde situaties. Uiteindelijk kan dat teruggaan naar de vergunde situatie op de referentiedata van de natuurgebieden waar het bedrijf effect op heeft. Volgens eerdere uitspraken kan dit teruggaan tot 10 juni 1994.De stikstofruimte wordt berekend op basis van de vergunde en gerealiseerde situatie (dieraantallen en stalsysteem)Wat zijn de ammoniaknormen per dier?Dat kan zijn op basis van de normen zoals die op de vergunning staan. In de beleidsregels die provincies eerder hebben bekendgemaakt, zijn de normen per dier maximaal vastgesteld op basis van het Besluit emissiearme huisvesting volgens Bruggink. Dat zou betekenen dat in sommige situaties lagere normen kunnen gelden dan vergund. Hij acht de juridische houdbaarheid van deze maatregel niet zeker, omdat er juridische uitspraken zijn waarbij toch de vergunde normen gehanteerd mochten worden.Wat kan ik met latente ruimte?Niet gerealiseerde stalcapaciteit in de vergunning (latente ruimte) kan niet worden verleased of via extern salderen worden verkocht. Je kunt het wel zelf benutten als je zelf alsnog de vergunning benut en een stal bouwt, zoals opgenomen in de bestaande vergunning.'We willen een loket opzetten waar boeren met vragen terechtkunnen'Boeren die hulp of kennis nodig hebben bij het nemen van stikstofmaatregelen op hun eigen bedrijf, kunnen nu al terecht bij de groene hogescholen voor individuele begeleiding, zo schrijft Schouten in de Kamerbrief. De hogescholen zelf zijn hier nog niet helemaal op voorbereid. Ze hoorden pas vlak voor publicatie van de plannen van het ministerie.'Experts aan de slag met vragen ondernemers'De vier agrarische hogescholen, Aeres, HAS, InHolland en Van Hall Larenstein, werken samen aan deze opgave. Rieke de Vlieger, directeur van Aeres Hogeschool in Dronten, vertelt hoe het vorm moet krijgen: “We willen een loket opzetten waar boeren terechtkunnen met hun vragen, zodat de juiste experts aan de slag kunnen met de vragen van ondernemers. De bedoeling is om een website te maken waar boeren zich kunnen aanmelden en concrete vragen kunnen insturen.”Een ander belangrijk punt voor de onderwijsinstellingen is de financiën. “De kennis hebben we, maar het is niet meteen zo dat we mensen hiervoor vrij kunnen spelen. Daar moeten we dus ook nog over praten met het ministerie”, aldus directeur De Vlieger.Wordt stikstofruimte afgeroomd?Bij extern salderen en bij verlease van stikstofruimte wordt 30% afgeroomd. Dat wil zeggen dat de koper of leaser van de stikstofruimte maximaal 70% kan benutten. Bij extern salderen is de afroming permanent. Bij verlease is na afloop van de leaseperiode weer 100% beschikbaar voor de eigenaar.Wat gebeurt er met mijn dierrechten?Dierrechten (varkens- en pluimveerechten en fosfaatrechten) worden bij extern salderen niet doorgehaald. De boer die zijn bedrijf stopt en zijn stikstofrechten verkoopt via extern salderen, kan de dierrechten apart verkopen.Dierrechten (varkens- en pluimveerechten en fosfaatrechten) worden bij extern salderen niet doorgehaaldBij opkoop van bedrijven door de overheid worden dierrechten wel ingenomen en doorgehaald. In de brief geeft minister Schouten wel aan dat dierrechten op langere termijn mogelijk beschikbaar worden gesteld aan boeren die kiezen voor kringlooplandbouw of emissiearme systemen.Maakt ligging van het bedrijf verschil?Ja, er wordt immers gekeken naar de uitstoot (depositie) van bedrijven op natuurgebieden. Bij overdrachten van stikstofruimte wordt gekeken naar de effecten op de stikstofgevoelige gebieden. Dat wordt nog een flinke hobbel die het ingewikkeld gaat maken.Is zeker dat bemesten en beweiden vergunningsvrij zijn?Minister Schouten heeft nog eens bevestigd dat met de provincies is afgesproken dat voor beweiden en bemesten geen vergunning nodig is. Dat sluit aan op het advies van de Commissie Remkes en is ook zo vermeld op de website van de overheid met vragen en antwoorden over de stikstofmaatregelen. Juridisch waterdicht is dat nog niet. Er lopen al procedures over tussen actiegroep MOB en de provincies.Medeauteurs: Wim Esselink en Lydia van Rooijen