Stikstof, corona en klimaat beheersen begroting

Met een begroting die nooit eerder zo’n grote omvang heeft gehad, gaat landbouwminister Carola Schouten het laatste politieke jaar in van het huidige kabinet. De Kamer is niet onverdeeld gelukkig met haar plannen. Haar wacht nog een pittige klus.De laatste landbouwbegroting van het huidige kabinet leverde deze week geen verrassingen op. De omvang van de begroting is veel groter dan in de afgelopen jaren. De grote groei van de begroting is vooral het gevolg van de inzet en betrokkenheid van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) op het gebied van stikstof, corona en klimaat.Een medewerker van het ministerie schertste deze week dat er her en der in het departement kluizen moeten worden bijgeplaatst om het geld veilig op te bergen. Landbouwminister Carola Schouten zei tegen Food+Agribusiness dat de omvang van de begroting ook het grote maatschappelijk belang van het ministerie weerspiegelt.De uitspraak van de minister kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. Onder het ministerschap van Schouten is de omvang van de landbouwbegroting fors gestegen, maar in de rijksbegroting vormt het ministerie van Schouten een beperkt deel van het totaal. Het landbouwministerie heeft van alle ministeries het kleinste budget. Wat Schouten betreft is in de afgelopen jaren het bestaansrecht van het landbouwministerie wel bewezen._{Leesverderonderfoto}Klaas Dijkhoff (VVD): "Boeren hebben een eerlijke broodwinning, al heeft deze sector voor- en nadelen. Als je dan als overheid zegt dat je het prettig vindt als ze stoppen, dan moet je er ook netjes mee omgaan en dat kost gewoon geld.” - Foto: ANPNog twee klussenIn de begroting kondigt landbouwminister Schouten nog twee belangrijke klussen aan: de wet voor de duurzame aanpak van de stikstofproblematiek en de wet om oneerlijke handelspraktijken te verbieden. De stikstofwet is politiek gezien de lastigste klus, de wet tegen oneerlijke handelspraktijken is een element uit het regeerakkoord dat nog moet worden afgevinkt.Bij de algemene politieke beschouwingen namen verschillende politieke partijen de gelegenheid te baat een voorschot te nemen op de verkiezingscampagne. Opvallend was de bijdrage van CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma, die een soort productschap nieuwe stijl bepleitte, al meed hij daarbij het woord productschap nadrukkelijk.Heb nu het lef om tegen boeren te zeggen dat de veestapel moet inkrimpen. Het liefst vrijwillig, maar anders verplicht^{Jesse Klaver, GroenLinks}Ook VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff wil de rol van de overheid veranderen en de samenleving en ondernemend Nederland meer betrekken bij het beleid.Geen goudgerande regelingMeer dan in voorgaande jaren kwam de positie van de landbouw aan de orde en niet alleen door de bijdrage van de Partij voor de Dieren, die traditioneel de intensieve veehouderij Nederland uit wil helpen. GroenLinks, die op zich een stoppersregeling voor de nertsenhouderij ondersteund, wil voorkomen dat dat een goudgerande regeling wordt. De Partij voor de Dieren vindt een regeling met gemiddeld een bijdrage van meer dan € 1`miljoen per bedrijf veel te gortig, VVD‘er Klaas Dijkhoff verdedigde het plan van Schouten om de nertsenhouders te compenseren. “Mensen hebben een eerlijke broodwinning, al heeft deze sector voor- en nadelen. Als je dan als overheid zegt dat je het prettig vindt als ze stoppen, dan moet je er ook netjes mee omgaan en dat kost gewoon geld.” Als je niet doet wat de elite wil – zoals ikzelf, de dappere blokkeerfriezen, de boeren – dan krijg je de wereld, het leger en de rechters op je afgestuurd^{Geert Wilders, PVV}GroenLinks-leider Jesse Klaver hamerde tijdens het debat op een kleinere veestapel. Hij wil af van hapsnap landbouwbeleid, maar naar een duidelijke keuze voor duurzame landbouw. “Heb nu het lef om tegen boeren te zeggen dat de veestapel moet inkrimpen. Het liefst vrijwillig, maar anders verplicht.”PVV-leider Geert Wilders meende dat Nederland geen rechtsstaat meer is, verwijzend naar het leger dat werd ingezet bij acties van boeren, die hun vak als “hardwerkende boer en boerin willen beschermen tegen de klimaat- en stikstofterreur”. “Als je niet doet wat de elite wil – zoals ikzelf, de dappere blokkeerfriezen, de boeren – dan krijg je de wereld, het leger en de rechters op je afgestuurd. Maar als je behoort tot de links-liberale elite, dan is alles oké”, zei Wilders._{Lees verder onder tabel}Twee matenD66-fractievoorzitter Rob Jetten en Jesse Klaver (GroenLinks) verweten Wilders juist zelf te meten met twee maten, door te applaudisseren voor boeren en tegelijkertijd kritisch te zijn op demonstraties tegen racisme. Klaver vroeg Wilders of hij boeren oproept om zich niet aan het gezag te houden. “Wat zegt u tegen boeren van Farmers Defence Force als de politie hen oproept niet met trekkers naar het Malieveld of naar het Binnenhof te komen omdat de openbare orde dan wordt verstoord?” Wilders ontweek de vraag behendig: “Ik zeg helemaal niets tegen Farmers Defence Force. Ik zeg dat Nederland geen rechtsstaat meer is.”Klimaatwet aanscherpenGroenLinks en D66 presenteerden bij de algemene politieke beschouwingen een voorstel om de klimaatwet aan te scherpen. Beide partijen willen de doelstelling van de huidige wet van 49% minder CO₂-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990 verhogen naar 55%. Klaver wil dit onder andere realiseren door een snellere krimp van de veestapel, minder vliegverkeer en een hogere CO₂-belasting.De visie dat koeien slecht zouden zijn voor het klimaat, leidt ertoe dat boerenbedrijven structureel zijn weggepest in de afgelopen tien jaar^{Thierry Baudet, FvD}D66-leider Rob Jetten en ook PvdD en zelfstandig Kamerlid Femke Merel Van Kooten- Arissen toonden zich kritisch over de uitlatingen van minister Wopke Hoekstra (Financiën) dat de coronacrisis volledig uit de lucht kwam vallen. Volgens D66, PvdD en Van Kooten had Nederland de uitbraak lang kunnen zien aankomen. Zij zien de grote veestapel in Nederland als een groot risico op het ontstaan van zoönosen, dierziekten die ook over kunnen gaan op mensen. De partijen zien de coronacrisis dan ook als aanleiding om opnieuw een oproep te doen om de intensieve veehouderij in Nederland te beëindigen. “In Nederland krijgen zoönosen ruim baan. Dat heeft alles te maken met de keuzes die we als land maken. Als we geen einde maken aan bio-industrie blijven we kwetsbaar. Als we niet zorgen voor de planeet, zorgt de planeet ook niet voor ons”, zegt Jetten (D66).Reacties: meer duidelijkheid essentieelDe onzekerheid over de aanpak van de stikstofproblematiek leidt ertoe dat veehouders belangrijke beslissingen uitstellen. Ard Klijsen van de Nederlandse Coöperatieve Vereniging van Makelaars liet in reactie op de begroting weten dat hij blij is dat het kabinet werk maakt van de stikstofaanpak. “Investeren is echter niet genoeg”, aldus Klijsen. “Duidelijkheid scheppen is misschien nog veel belangrijker. Agrarisch ondernemers stellen de uitvoering van plannen uit voor de aan- of verkoop van onroerend goed”, constateert hij. “Meer budget, meer duidelijkheid en minder onzekerheid zorgt er voor dat de landbouw weer perspectief krijgt.”

Ook LTO Nederland dringt aan op duidelijkheid. Overheidsinvesteringen zijn prima, maar “investeren zonder waardering kent grenzen”. En, voegt LTO toe: “steeds nieuw beleid voor het volgende jaar past niet bij bedrijven die gericht zijn op de volgende generatie. Ten derde: we ondernemen niet alleen voor onszelf, we doen dat voor de hele samenleving.” LTO loopt al vast vooruit op de verkiezingen van volgend jaar. De nieuwe Tweede Kamer en een volgend kabinet moet een langjarige commitment (inzet) tonen, zegt LTO.
In de glastuinbouw is met enige reserve gereageerd op het voornemen om twee jaar € 25 miljoen uit te trekken om de ODE-heffing te compenseren in een aantal sectoren.

De Federatie Particulier Grondbezit (FPG) ziet tot haar leedwezen dat in het belastingplan nog steeds geen aanpassing in de vermogensrendementsheffing is gerealiseerd, terwijl daar in de Tweede Kamer in het afgelopen jaar sterk op is aangedrongen.
“Het doel uit het regeerakkoord om de belasting op vermogen, zoals verpachte grond en opstallen, beter aan te laten sluiten bij het werkelijke rendement, wordt zo steeds meer een farce’, stelt de FPG in een reactie.

Joris Thijssen van Greenpeace zegt het onbegrijpelijk te vinden “dat het kabinet boeren nog steeds onvoldoende op weg helpt naar ecologische landbouw. Dat moet voor de boeren op een rechtvaardige manier en met drastisch minder dieren. Met de huidige plannen hebben boeren nog steeds geen eerlijk toekomstperspectief.”‘Boeren worden weggepest’Thierry Baudet (FvD) en oud-VVD‘er Van Haga staken de boeren een hart onder de riem. “Onze boeren worden van hun land gejaagd en bouwers kunnen niet maar bouwen vanwege de alles verstikkende regels die ons door deeltijdambtenaren door de strot worden geduwd”, vindt Wybren van Haga.“De massale immigratie, die enorme druk oplevert op het grondgebruik in Nederland, en de absurde en zinloze klimaatplannen, waardoor een hele visie is ontstaan dat koeien slecht zouden zijn voor het klimaat, leiden ertoe dat boerenbedrijven structureel zijn weggepest in de afgelopen tien jaar”, vindt Baudet.1,7 keer per pagina komt het woord stikstof gemiddeld voor in de landbouwbegroting, die in totaal 167 pagina’s teltDe SGP toont zich constructief kritisch. Het kabinet laat zich volgens de fractievoorzitter Kees van der Staaij te veel leiden door Brussel. “Laat Nederland zich sterk maken voor meer nationale politieke ruimte, ruimte voor een eigen koers. Dat geldt tegenover andere landen in Europees verband, maar dat geldt evengoed tegenover bijvoorbeeld grote bedrijven”, aldus Van der Staaij.Mede-auteur Jan Braakman