Spelregels voor handel in uien opgefrist

De verkoopvoorwaarden voor uien zijn opgefrist door de teelt en de handel. Vooral de verkopende partij, de uienteler dus, heeft voordeel bij deze vorm van bescherming.Om orde te scheppen in het woud van voorwaarden dat was ontstaan in de uienhandel, zijn de algemene handelsvoorwaarden zaaiuien – AVZ genaamd – afgelopen zomer vernieuwd. LTO Nederland en GroentenFruit Huis hebben hiervoor werkgroepen van telers en handelaren in het leven geroepen.Vlotte en heldere afhandeling van de in- en verkoop van zowel zaai- als plantuien was het doel. Daaruit rolde een handzaam boekje op A5-formaat. Met de omschreven praktische richtlijnen kunnen discussies op een boerenerf worden voorkomen en conflicten opgelost.Nieuwe algemene handelsvoorwaarden zaaiuien (AVZ):AVZ beschermt uienteler tegen ervaren handelaar‘Trots op handhaven betalingstermijn van drie weken’‘Iedereen in de uienhandel moet dit boekje hebben’_{Lees verder onder de foto.}Loonbedrijf Van Dun laadt eind oktober uien bij Arie van Ginkel in Creil. Hij schuurt ze in en verkoopt ze later in het seizoen. - Foto's: Sytze BakkerDe oude AVZ dateerde uit 2006, maar is in de loop der jaren ondergesneeuwd door eigen handelsvoorwaarden door partijen in de uiensector. Dat zorgt voor onduidelijkheden in de markt over voorwaarden, rechten en plichten voor zowel koper als verkoper.Tarrering opgefristOnduidelijkheid bijvoorbeeld over tarrering. Wat is een representatief monster voor het tarreren en hoe wordt dit correct beoordeeld? Nieuw is het begrip uitraaptarra. Dit zijn: uien die niet intact zijn, kale uien (meer dan 10% vlezige rokken zichtbaar), vreemde bestanddelen, vorst- en hagelschade, onvolgroeide uien, dikhalzen en zaadstengels, misvormingen (waaronder schot), aantasting door ziekte of parasieten, kluiten en overige afwijkingen die niet tot klasse II behoren._{Lees verder onder de foto.}Het uitschuren van uien in Nagele, eind oktober 2019. Waterman maakt de gehuurde plek vrij voor de nieuwe oogst, die van het land wordt geladen.Wanneer is schot onacceptabel en wanneer spreek je over kale uien?
Dat staat allemaal omschreven in de nieuwe AVZ. Als partijen er met het AVZ-boekje in de hand toch niet uitkomen, kunnen deze geschillen worden gemeld bij het Arbitragebureau; het Instituut voor Agrarisch Recht (IAR) in Wageningen.Voorbeeld van een conflict:Een voorbeeld van zo’n conflict staat omgeschreven op de website van Scholtens Advocaten. Hieruit blijkt het belang van een AVZ. In het voorbeeld, daterend uit 2011, hebben uienverkoper en koper een afnamecontract gesloten voor vijf volle vrachtwagens gele uien van zo’n 35.000 kilo per vrachtwagen. In het contract is een clausule opgenomen met prijskorting bij bepaalde tarrapercentages. Bij 20% tarra heeft de koper het recht op afkeuring. Voor de overige, niet in het contract genoemde zaken, gelden de Algemene voorwaarden Zaaiuien (AVZ).... Koper keurt twee vrachtwagens uien afNa afname van twee vrachtwagens uien ontvangt de verkoper een brief van de koper waarin deze stelt dat hij de afgenomen partijen heeft afgekeurd. De uien zijn door hem getarreerd op 27,6% en 32,1%. De koper doet daarom een beroep op de 20%-clausule. Hij wil niet betalen en ook de overige partijen niet afnemen.... De verkoper gaat niet akkoord met afkeuring uienDe verkoper gaat niet akkoord. Hij is verbaasd over de afkeuring, omdat eerder geleverde uien uit dezelfde box een lager tarra-percentage hadden. Ook had de koper op basis van de AVZ direct na de eerste vracht moeten weigeren en de verkoper de gelegenheid moeten geven om het tarra-percentage terug te brengen tot onder de 20%. Taxateurs buigen zich over de resterende uien in de loods. De taxateur van de verkoper komt op gemiddeld 18% tarra, die van de koper komt op bijna 30% tarra.... Dankzij nieuwe handelsafspraken teler niet de pineutDankzij de AVZ is de teler niet de pineut. De Arbitragecommissie oordeelt en gaat mee met het verweer van de verkopende partij. Het taxatierapport van de koper wordt afgekeurd, omdat het daarin vastgestelde tarrapercentage niet goed is onderbouwd. De koper moet de schade aan de verkoper vergoeden.Eerlijk en reëelDaarom zijn LTO Nederland en GroentenFruit Huis rond de tafel gaan zitten om eerlijke, reële en praktische voorwaarden op te stellen die passen bij de kwaliteitsambitie van de Hollandse ui. Deze gelden vanaf 1 juli 2019, voor zowel zaai- als plantuien.Naast duidelijke omschrijvingen zoals kwaliteit van veldgewas uien, tarra, grond en praktische zaken zoals het wegen en termijnen voor koopbevestiging, betaling en risico-overdracht, zijn definities opgenomen van schot (spruitvorming) en kale uien. Ook tarrakorting en -premie komen aan bod.Bijzondere voorwaarden als prijs, tijdstip van levering, bodemonderzoek en stikstofgebruik zijn zo individueel dat ze afzonderlijk in contracten tussen teler en afnemer moeten worden opgenomen._{Lees verder onder de foto.}Adrie Bossers (58), akkerbouwer in Langeweg (N.-Br.), is als voorzitter van de LTO-werkgroep consumptieaardappelen en uien (tot 1 november 2019) betrokken bij de nieuwe AVZ. - Foto: Peter Roek‘Trots op handhaven betalingstermijn van drie weken in nieuwe AVZ’“Ik ben heel blij met dit resultaat”, zegt Adrie Bossers over de AVZ, terwijl hij op de laatste dagen van oktober de aardappeloogst binnenhaalt. “De druk zit er flink op met slechter weer op komst.”

Akkerbouwer Adrie Bossers was tot 1 november jongstleden voorzitter van de Werkgroep Consumptieaardappelen en Uien (WCU) van LTO. De nieuwe AVZ zijn voor hem een mooie afsluiting van die periode van 9 jaar.
Bossers ziet de AVZ als basis voor verkoopcontracten in zowel de vrije handel als voorafgaand aan het groeiseizoen. Zelf teelt Bossers meestal 8 tot 9 hectare uien, met eens in de zeven jaar een rustjaar vanwege een perceel met stengelaaltjes. Dat valt net in 2019, het jaar van de nieuwe AVZ. Dus hij heeft ’m nog niet geprobeerd, maar adviseert wel alle collega’s om dat zeker te doen.
“Het opstellen van verkoopcontracten gebeurt doorgaans door de afnemer, dus die moet de voorwaarden toepassen. Verplicht is het gebruik van de AVZ niet, maar je kunt erom vragen. Telers kunnen het AVZ-boekje als naslagwerk gebruiken om het onderhandelingsproces zorgvuldig te laten verlopen. Ze kunnen er ook zelf contracten mee opstellen.”

Boekje opgestuurd
Daarom heeft LTO alle uien telende leden het fysieke boekje toegestuurd. “Niet echt van deze tijd, maar uit ervaring weten we dat je een fysiek boekje sneller ter hand neemt dan een digitale versie. Zet het in de kast en pak het erbij als je zaken doet. Wie niet lid is van LTO, kan het boekje bestellen. Het is verstandig om het boekje in je bezit te hebben.”

Nieuwe term: uitraaptarra
De nauwkeurige definitie van verschillende soorten tarra, met de nieuw term uitraaptarra, noemt Bossers als een van de opmerkelijkste zaken. “Die term moet even ingeburgerd raken. We hebben deze definitie bedacht om de waarde van een partij te kunnen bepalen. Hoeveel werkuren heb je eraan om de partij verkoopbaar te maken? Zo hebben we de invloed van tarra op de waarde van de partij bepaald.”
Schot is ook een opmerkelijke, zegt Bossers. “Daar komen handelspartijen soms maar moeilijk uit; in hoeverre schot acceptabel is. En de afstand tussen het laden van de uien en de plek waar ze naartoe gaan, daar kon nog weleens discussie over bestaan. Dit hebben we ook geregeld. En de juridische hardheid van afspraken via moderne communicatiemiddelen; hoe integreer je een appje in je verkoopafspraken.”
Trots is Bossers op het handhaven van de betalingstermijn van drie weken. “Je ziet vaak dat deze termijnen worden opgerekt. Mooi dat we dat hebben kunnen vasthouden in deze zorgelijke periode wat betreft de positie van de boer in de keten. Die drie weken is een groot goed voor de liquiditeit van gezinsbedrijven.”

Bedrijfsgegevens Adrie Bossers:
- 62 hectare akkerbouw
- 8-9 hectare uien (normaal gesproken)
- 9 jaar voorzitter WCU_{Lees verder onder de foto.}Gijsbrecht Gunter (41) is voorzitter van het Comité Ui van het GroentenFruit Huis. Hij vertegenwoordigt de uienhandel.- Foto: Input Output Fotografie‘Iedereen in de uienhandel moet AVZ bij de hand hebben’De nieuwe AVZ wordt door de handel positief ontvangen, weet Gijsbrecht Gunter. “Ik ben ervan overtuigd dat dit een succes wordt.”

De nieuwe handelsvoorwaarden zijn eind augustus gepresenteerd op de Uiendag in Colijnsplaat. Twee maanden daarna een handelaar vinden die zijn ervaringen met de nieuwe voorwaarden kan delen, valt niet mee. “Ze zijn nu druk met de oogst van dit seizoen”, weet Gijsbrecht Gunter, vanuit het GroentenFruit Huis vertegenwoordiger van de uienhandel. “De bedrijven zitten krap in personeel, dus alle hens moeten aan dek. Ik denk dat ze rond de kerstdagen tijd hebben voor dit soort zaken. Tot die tijd staat de oude AVZ nog in contracten, of verwijzen te goeder trouw vast door naar de nieuwe.”
Hij merkt dat de reacties overwegend positief zijn. ”Wanklanken heb ik niet gehoord. Ik hoor van alle kanten: we gaan ze gebruiken. Maar dat doe je natuurlijk niet klakkeloos. Je moet er even induiken, of dat aan een advocaat overlaten.”
De AVZ is de beste omschrijving ooit van de handelsvoorwaarden uien, stelden de makers bij de lancering. Gunter: “Dit zijn omschrijvingen die juridisch houvast bieden. Voor sommigen lijkt het misschien een ver-van-mijn-bedshow, tot je ze nodig hebt. Dan komt het ineens heel dichtbij en gaat het om veel geld.”

Voor alle schakels
Gunter vindt dan ook dat alle schakels in de uienketen het AVZ-boekje bij zich zouden moeten dragen. “Bij telers op de keukentafel, in het dashboardkastje van de inkoper, in de bureaulade van de verwerker en exporteur. Dan weet je waar je over praat.”
Het eerste belang van duidelijke regels rondom uienhandel is toch voor de teler. Zo heeft hij iets om op terug te vallen als de ervaren handelaar, die in jaarrond uien inkoopt, negatief is over zijn uien. “Over kale uien en schot zijn vaak discussies”, weet Gunter. “Dat hoeft niet meer nu je dit boekje erbij kunt pakken.” Zonnebrand zal na de afgelopen zomer ook een onderwerp zijn dat voorbij komt bij het beoordelen van uien, denkt Gunter. Staat omschreven in de AVZ.
“Het zal even een drempel zijn, maar het is de bedoeling dat handelaren de AVZ gebruiken in plaats van hun eigen voorwaarden. Zaken doen zonder AVZ kan, maar ik wens ze heel veel succes als er een geschil komt. Dan heb je namelijk een juridisch document nodig.”
Comité Ui
- 90% uienhandel wordt vertegenwoordigd door Comité Ui
- 1 juli 2019 is ingangsdatum van de nieuwe AVZ
- Eerste belang AVZ is voor teler