Schuur als visitekaartje

Zeventien boeren vertellen over de nieuw- of herbouw van hun schuur of stal in een bijzonder boek: Boerderijen in het wierden- en dijkenlandschap. Auteur Attie Bos wil boeren met bouwplannen stimuleren rekening te houden met het landschap.De zeventien geïnterviewde boeren vertellen openhartig over hun plannen, dilemma’s en keuzes voor de herbouw en/of nieuwbouw van de schuur of stal van hun boerderij. De praktijkvoorbeelden en praktische tips van de boeren leveren veel herkenning op. Waar de een kiest voor herbouw van de tweekapper met een verhoogde krimp zodat er ruimte is voor de opslag van zes kuubs kisten en werktuigen, kiest de ander voor nieuwbouw in traditionele stijl en zet een derde juist een onder architectuur gebouwde schuur naast de oude boerderij. De meeste geïnterviewde boeren hebben plannen, anderen hebben al gebouwd. Het boek beschrijft zestien Groningse boerderijen en een Friese, maar is voor boeren uit het hele land met bouwplannen voor hun historische boerderij interessant leesvoer, omdat ze tegen grotendeels dezelfde kwesties aanlopen.Karakter verdwijntBioloog en boerendochter Attie Bos zag dat het Groninger wierden en dijkenlandschap de laatste vijftien jaar snel veranderde; de typisch Groningse boerderijen verdwijnen en er komen steeds meer schuren bij die je overal ziet. Het eigen karakter van het landschap verdwijnt, meent Bos. “Het landschap dreigt steeds meer een industrieel karakter te krijgen. Vroeger waren de boerderijen echte pronkjuwelen waar boeren trots op waren.” Traditioneel is er een verband tussen de streek en de bouwwijze van boerderijen, zoals in Noord Groningen de kophalsromptypen en de Oldambsterboerderijen uit de negentiende eeuw. 75% van Groningen is agrarisch, dus de landbouw en bijbehorende historische boerderijen zijn zeer bepalend in het landschap. Nog wel. Door schaalvergroting, achterstallig onderhoud, bodemdaling, stormschade, asbestsanering – waar alle boeren mee te maken hadden – en niet te vergeten aardbevingen – in ieder geval negen van de zeventien hadden aardbevingsschade – staan veel boeren op het punt te bouwen. Aan het hartBos is bestuurslid van De Vereniging voor Agrarische Natuur- en Landschapsbeheer Wierde & Dijk, die het Noord-Groninger zeekleigebied van Zoutkamp tot Delfzijl bestrijkt en voor de helft boeren kent als leden. Vanuit de boeren kwam de wens om meer aandacht aan landschappelijk inpasbaar bouwen te schenken. De vereniging organiseerde een bijeenkomst met vier architecten en verwachtte twintig boeren. Het werden er 90. “Iedere boer wordt min of meer gedwongen te (her)bouwen, maar niemand weet hoe dat moet als je dat niet-standaard wilt doen. Een boer heeft overal adviseurs voor, maar niet voor bouwen met behoud van het landschap.” Bos wilde meer weten van de problemen waar de boeren tegenaan lopen als ze willen bouwen, en ze was benieuwd waarom veel boeren niet kiezen voor een mooier alternatief dan de standaardschuur. “Het gaat boeren echt aan het hart als de originele schuur afgebroken moet worden, zeker als de boerderij al jaren in de familie is. De vraag is dan: restaureren of nieuwbouw?” Onder architectuurNadat plannen om een infoloket voor boeren op te zetten mislukten, wist de vereniging met succes subsidie binnen te halen bij de provincie voor een pilotproject Agrarisch Landschappelijk Bouwen, waarbij de doelstelling is boeren te stimuleren om onder architectuur te bouwen. Daarnaast kunnen vijf boeren een tegemoetkoming krijgen van maximaal € 31.000 (per deelnemer) voor de meerkosten voor bouwen en samenwerken met een architect. Er kwamen zeventien opgaven. Tien vielen al af en voor 1 juni wordt bekendgemaakt wie de vijf uitverkorenen zijn. Bos legt uit dat er de afgelopen jaren nog niet veel gebouwd is onder architectuur. Ze vroeg degenen die dat wel hebben gedaan hoe het bevallen is. De ervaringsdeskundigen kwamen tot de volgende voordelen: “De architecten regelen dat alles precies volgens het bestek gaat. Ze hebben ervaring met onderhandelen met gemeentes en bieden begeleiding bij alle bureaucratische rompslomp.” De meerkosten van bouwen met een architect voor een schuur of stal bedragen zo’n 10 tot 15% van de totaalkosten. “Een boer zei: ‘soms vraagt men hoe duur het allemaal is, maar je kunt ook andersom redeneren; hoeveel heb ik ervoor over om een mooie schuur te bouwen?‘” Bos hoopt dat er uit de nieuwe bouw weer functionele, karakteristieke boerderijen terugkomen op het Groninger Hogeland en elders. Boerderijen in wierden- en dijkenlandschap
Zeventien interviews met boeren over nieuw- of herbouw van hun schuur of stal met het landschap als uitgangspunt.
Auteur: Attie F. Bos.
Pagina‘s: 100
ISBN/EAN: 978-94-6048-045-4
Bestellen via: mooieschuren@gmail.com
Prijs: € 10 (exclusief verzendkosten)