Schoutens visie valt goed in landbouw, kritiek uit natuurhoek

Dit zijn de eerste reacties op de landbouwvisie die minister Carola Schouten zaterdagmiddag 8 september presenteerde.Marc Calon, voorzitter van LTO Nederland, vindt de landbouwvisie ‘uitdagend én realistisch, we doen graag mee’. De minister heeft de goede toon en koers te pakken, zo reageert LTO Nederland. Marc Calon (LTO): koers past bij ambities boeren en tuindersVolgens de grootste boerenorganisatie zet Schouten met haar keuze voor kringlooplandbouw een koers uit die past bij de ambities van veel boeren en tuinders. “De minister legt voor de toekomst de lat hoog, prikkelt en daagt boeren en tuinders uit, maar is tegelijkertijd ook realistisch in de tijd die nodig is om deze visie uit te voeren”, schrijft LTO in haar reactie. Voorzitter Marc Calon voegt daar aan toe: “Dit is een visie die ons aanspreekt en waar we met de minister graag over doorpraten.” Hij wil toe naar een breed landbouwakkoord en een concreet programma dat voortbouwt op lopende initiatieven. LTO wil de komende maanden in gesprek met de minister, de ketenpartners en de maatschappelijke organisatie om deze visie om te zetten in concrete acties. “We doen graag mee, ook voor de volgende generaties, maar het mag niet alleen bij een mooie visie blijven.” Groene middelenSchoutens visie op natuurinclusieve landbouw en biodiversiteit is in Calons ogen ‘eerlijk en realistisch’. Maar kritische noten heeft hij ook. Zo komen de groene gewasbeschermingsmiddelen maar niet los, terwijl die wel nodig zijn om ambities op het gebied van duurzame teelt te realiseren. Calon breekt ook een lans voor onderwijs, onderzoek en voorlichting. Het zogeheten OVO-drieluik mag niet afgebroken worden, waarschuwt hij. Dat is nodig om de beoogde voortrekkersrol van Nederland vorm te kunnen geven. De minister spreekt nadrukkelijk ook over de rol van de consument en eerlijk belonen. En dat is nieuw ^{Marc Calon, LTO-voorzitter} Volhoudbare landbouwOntwikkeling richting kringlooplandbouw vraagt veel van boeren en tuinders, benadrukt LTO, maar is wel de weg naar een volhoudbare land- en tuinbouw. “Boeren en tuinders kunnen dat niet alleen. Dat is wat de minister ook benadrukt in haar visie. Zij spreekt nadrukkelijk ook over de rol van de consument en eerlijk belonen. En dat is nieuw.”LTO wil steun van de overheid als het gaat om mestverwaarding en het sluiten van kringlopen. Ook moeten wettelijke belemmeringen om producten van mestverwerking op het land te gebruiken, weggenomen worden. ConcurrentiepositieCalon vindt verder dat Schouten te weinig blijk geeft van begrip van de internationale concurrentiepositie van de landbouw. Ook over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) zegt ze volgens de LTO-voorzitter te weinig.Ingrid Jansen (POV): varken is kringloopdier bij uitstekDe varkenshouderij ziet de circulaire economie die minister Schouten voorstaat, wel zitten. Dat blijkt uit een reactie van Ingrid Jansen, voorzitter van Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV). “Nuttig gebruik van allerlei reststromen. Dat spreekt ons aan. Varkens zijn bij uitstek ‘circulaire’ dieren.”Jansen wijst erop dat nu al grote stromen restproduct van de verwerking van granen, aardappelen, suikerbieten en andere producten naar de varkenshouderij gaan. Ook levensmiddelen die over de datum zijn of broden die mislukt zijn in de fabriek, gaan het varkensvoer in. Voedsel verwerken tot diervoer, mag natuurlijk geen risico’s opleveren voor dieren en mensen ^{Ingrid Jansen, POV-voorzitter} Volgens Jansen zijn er nog meer reststromen die wellicht prima tot waarde gebracht kunnen worden in de varkenshouderij. Ze wijst op de grote hoeveelheid voedsel die nu door consumenten wordt weggegooid omdat zij het niet meer willen eten. “Maar dat vergt wel aanpassing van de regelgeving en aandacht voor het verwerkingsproces tot diervoer, het mag natuurlijk geen risico’s opleveren voor dieren en mensen in verband met voedselveiligheid.”Harm Wiegersma (NMV): visie is goede eerste stapHarm Wiegersma, voorzitter van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV), ziet in hoofdlijn een paar goede punten, en noemt de visie ‘een goede eerste stap’. Om daar later wel aan toe te voegen: ‘We hebben vaker zulke rapporten gezien. Het gaat natuurlijk om de daden. We moeten het nog zien.” Positief noemt Wiegersma Schoutens opvatting over kunstmest. Hij vindt dat er meer ruimte moet komen voor veehouders om organische mest te gebruiken in plaats van kunstmest. Maar hij benadrukt ook dat in de gangbare veehouderij kunstmest wel beschikbaar moet blijven om te finetunen. Mestfermentatie. Dat is meteen de sleutel naar een gezonde bodem en meer biodiversiteit ^{Harm Wiegersma, NMV-voorzitter} Als het gaat om (ammoniak)emissies uit stallen mist Wiegersma concrete beleidspunten. Hij ziet het emissiearm maken van melkveestallen als een gevaarlijke ontwikkeling. Als stallen afgesloten worden, krijg je juist nieuwe problemen, vreest hij. “Dat is symptoombestrijding. Je moet naar bronmaatregelen. De oorzaak wegnemen. Met voer is nog veel te doen en denk ook aan mestfermentatie. Dat is meteen de sleutel naar een gezonde bodem en meer biodiversiteit, waar Schouten naartoe wil.”De NMV-voorman kan zich totaal niet vinden in Schoutens kijk op het klimaatbeleid. “Dat is veel te kort door de bocht. 85% van de emissie van broeikasgas komt niet uit de landbouw.”Marc van den Tweel (Natuurmonumenten): de grutto heeft niet tot 2030Kritischer geluiden komen van de natuurorganisaties. Natuurmonumenten is positief over Schoutens idee dat landbouw en natuur meer hand in hand moeten gaan, maar vindt dat de minister lang niet ver genoeg gaat. “De grutto heeft niet tot 2030”, zegt directeur Marc van den Tweel. Hij stelt de vraag of Nederland wel voor export moet blijven produceren. “In deze landbouwvisie blijft voor boeren alle ruimte om te produceren voor de wereldmarkt. Tegelijkertijd zien we dat ons leefomgeving kraakt en zucht onder het intensieve landgebruik. Als we landbouw weer in balans willen brengen met gezonde bodems, natuur en landschap, moeten we kijken naar de vraag of we in Nederland niet simpelweg tevéél voedsel produceren. De minister laat dat aspect in haar visie onbenoemd.”De tijd van mooie woorden is voorbij ^{Marc van den Tweel, directeur Natuurmonumenten} Natuurmonumenten wil een eind aan het gebruik van systemische pesticiden, waarbij de plant zelf van binnenuit giftig wordt voor insecten. Ook wil de natuurbeheerder duidelijker stappen in het mestbeleid en voorwaarden op het gebied van duurzaamheid in het nieuwe GLB, plus een stevig klimaatbeleid. “De tijd van mooie woorden is voorbij”.Als voorbeeld van landbouw met een goede verbinding met de burgerij en een duurzaam verdienmodel noemt Natuurmonumenten Schiermonnikoog. De boeren daar produceren geen melk meer voor het vasteland, maar verwerken de melk op het eiland tot kwaliteitskaas. Natuurmonumenten steunt dit project. Marjolein Demmers (Natuur & Milieu): urgentie duidelijk, regie mistNatuur & Milieu is eveneens kritisch. Directeur Marjolein Demmers noemt het goed nieuws dat minister Schouten kringlooplandbouw wil en een hogere prijs voor voedsel. Maar om dit te bereiken is strakke overheidsregie nodig, vindt zij. “Helaas ontbreekt deze in de landbouwvisie. Schouten drukt de urgentie uit maar pakt niet zelf de regie en laat nu de sector het probleem oplossen. Zij wil pas gaan ingrijpen als het misgaat. De sector weet nu nog niet wat er van hen wordt verwacht.”Veranker kringlooplandbouw in de wet door grondgebonden veehouderij in te stellen ^{Marjolein Demmers, directeur Natuur & Milieu} “Wij pleiten daarom voor een concrete landbouwagenda, met concrete doelen en een tijdspad. In zo’n agenda moeten ook concrete maatregelen komen te staan, zoals het opkopen van dierrechten uit de markt en de kringlooplandbouw verankeren in de wet, bijvoorbeeld door grondgebonden veehouderij in te stellen.”