‘Schouten: Kon ik de kwaadwillenden er maar uit filteren’

Minister Carola Schouten heeft begrip voor boeren die voelen dat ze in de hoek worden gezet. Aan de andere kant vraag zij begrip voor haar ingreep: I&R móet op orde zijn, zegt ze.Wat begon als mogelijke fraude met het fosfaatreductieplan, is inmiddels omgeslagen naar een affaire rond identificatie en registratie (I&R). Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, LNV) kan op grond van de gegevens die zij heeft het onderscheid tussen ongelukkige foutjes en doelbewuste fraude niet zien. Ze vindt het frustrerend en vervelend dat goedwillenden lijden onder de kwaden. “Ik zou willen dat ik nu met een druk op de knop alle kwaadwillenden er uit kan filteren. Maar dat kan niet.”U heeft in de Tweede Kamer gezegd dat u geen keus had. Dat u moest ingrijpen om de identificatie en registratie van runderen bij de runderbedrijven op orde te brengen. Hoezo had u geen keus?“De regeling I&R verplicht me op te treden als de identificatie en registratie niet op orde is. Als er onregelmatigheden worden geconstateerd, dan móeten die hersteld worden. Dat is van het grootste belang als er dierziekten uitbreken of er gevaren zijn voor de volksgezondheid. Dan moeten we de herkomst van de dieren weten. Daar worden we ook door Europa op aangesproken.” _{Tekst gaat verder onder de foto.} LNV-minister Carola Schouten: “De regeling I&R verplicht me op te treden als de identificatie en registratie niet op orde is. Als er onregelmatigheden worden geconstateerd, dan móeten die hersteld worden. Dat is van het grootste belang als er dierziekten uitbreken of er gevaren zijn voor de volksgezondheid. Dan moeten we de herkomst van de dieren weten. Daar worden we ook door Europa op aangesproken.” - Foto: ANPMaar wie of wat verplicht u bedrijven te blokkeren?“De I&R-regeling. Als ik die informatie over onregelmatigheden in I&R op mijn bord heb, kan ik niet zeggen: ik ga niets doen, dan móet ik handelen. Het is geen wilsbesluit, het is een verplichting.”U maakt geen onderscheid tussen op het oog minder zware gevallen en zwaardere gevallen.“We wisten meteen dat alles fysiek controleren van 7.700 bedrijven met rundvee onmogelijk is. Tegelijkertijd moet ik wel optreden. Dus hebben we geprobeerd zo snel mogelijk in beeld te krijgen waar de onregelmatigheden zitten. Daarvoor hebben we onze eigen gegevens naast onder andere de melkcontrolelijsten gelegd en gekeken naar de lacunes. Dat was voor ons de enige manier om zo snel mogelijk inzicht te krijgen en om gericht te acteren.”Dan is er geen verschil tussen kleine en grote fouten te zien?“Op basis van de gegevens kun je niet zeggen of iets bewust of onbewust is gedaan. Ik besef echt goed dat een bedrijfsblokkade als een zware maatregel wordt ervaren. Dat erken ik ook. Maar we kunnen niet zeggen: dat zal wel een administratieve fout of een vergissing zijn. Maar we hebben ook steeds aangegeven: als u kunt aantonen dat het wel klopt, dan deblokkeren we meteen. We houden dat niet langer vol dan nodig is.”‘Een groep was ten onrechte geblokkeerd. Dat was niet goed. Dat hebben we ook toegegeven en die bedrijven zijn ook gedeblokkeerd’U heeft in het weekeinde bedrijven gedeblokkeerd.Ja. Een groep was ten onrechte geblokkeerd. Dat was niet goed. Dat hebben we ook toegegeven en die bedrijven zijn ook gedeblokkeerd. En er was een groep die de administratie alsnog kloppend kon maken, ook die hebben we gedeblokkeerd.”Desondanks hebben LTO Nederland, Netwerk Grondig, de Nederlandse Melkveehouders Vakbond en het NAJK u verweten buitenproportioneel ingegrepen te hebben.“Het is van het grootste belang – niet voor mezelf, maar voor de sector – dat I&R klopt. Ik besef dat blokkade een zware maatregel is. Maar het is onderdeel van de regelgeving dat ik een bedrijf moet blokkeren totdat de I&R op orde is. Ik snap echt goed dat bedrijven die vinden dat ze niets hebben misdaan, zich in een hoek gezet voelen. Ik hoop dat ze ook zien dat het van groot belang is om te zorgen dat I&R op orde is. En dat wij niet van tevoren kunnen zien of de I&R bewust of onbewust onjuist is ingevuld. Dat inderdaad de goedwillenden onder de kwaadwillenden lijden, dat zie ik ook. Maar als iemand zijn I&R op basis van bewijsstukken weer kloppend heeft gemaakt, dan deblokkeren we.”Dus het verwijt dat u buitenproportioneel handelt is niet terecht?“Ieder heeft zijn eigen rol. En mijn rol is dat ik kan zeggen: bij ons is de I&R echt op orde. Het is niet zomaar een administratief systeem. Dit is hét systeem dat we gebruiken bij dierziekten of problemen met volksgezondheid. Als nu een dierziekte uitbreekt en we hebben I&R niet op orde en we kunnen dieren niet traceren, dan wordt de sector in zijn geheel geraakt.”Dat gebeurt bij een dierziekte ook als I&R wel op orde is.“Ja, maar dan kun je altijd nog zeggen: we kunnen precies nagaan waar het vandaan is gekomen. Als ik constateer dat ik dat niet meer kan zeggen, dan heb ik geen andere keus. Niet handelen is dan een keuze die veel verstrekkender gevolgen zou kunnen hebben.”Hebt u in de afgelopen weken geen moment gehad dat u dacht: dit had ik iets anders moeten of kunnen doen?“Ik denk elke dag na of ik het goede doe. Geloof me, het was me een lief ding waard geweest als ik deze maatregelen niet had hoeven nemen. Ik besef heel goed dat er boeren zijn die met hart en ziel iedere dag aan de slag gaan en nu het gevoel hebben afgerekend te worden op een fout. Ook als het maar klein foutje is, is het van het grootste belang dat de boeren zelf ook zien dat de fout hersteld moet worden. Ik weet dat boeren hard werken om het goede te doen, en het merendeel doet het ook goed. Het grote merendeel van de melkveebedrijven is niet geblokkeerd.”‘Alsof NVWA, RVO en het ministerie een verborgen agenda hebben. Met de hand op mijn hart: dat is niet zo’“De suggestie is gewekt dat ik of de NVWA, RVO of het ministerie er belang bij hebben om dit zo groot mogelijk neer te zetten. Alsof NVWA, RVO en het ministerie een verborgen agenda hebben. Met de hand op mijn hart: dat is niet zo. Echt, integendeel. Dit gaat niet om de NVWA, RVO of het ministerie. Ik ben degene die verantwoordelijk is. Dit is mijn verantwoordelijkheid, dus ik moet er op worden aangesproken worden.”Straks kan blijken dat het allemaal meevalt. Dan heeft u wel 2.000 bedrijven geblokkeerd. Misschien blijven er maar 100 over waar écht wat aan de hand is.“Nee. Bij die 2.000 bedrijven zijn wel degelijk fouten gevonden, omdat de gegevens van I&R niet matchen met de melklijsten. We hebben niet willekeurig een groep van bedrijven geblokkeerd om te kijken of er iets aan de hand is. Er was echt reden voor. Ook al gaat het maar om één fout. Ik snap wel dat de vraag wordt gesteld of we het niet te veel opblazen. Maar eigenlijk moeten bedrijven zelf een 100% score willen hebben dat de I&R-registratie klopt.”Het is dus op dit moment duidelijk dat bij die 2.000 bedrijven echt wat aan de hand is?“Ja, maar de mate waarin er iets fout is, daar zit verschil in.”Daar zit precies de emotie en verontwaardiging bij de boeren.“Ik begrijp dat. Ik zou willen dat ik nu met een druk op de knop alle kwaadwillenden er uit kan filteren. Maar dat kan niet.”Er is een groep bedrijven die niet meedoet aan de melkcontrole en dus niet uit de eerste selectie is gekomen. Hoe groot is die groep?“Daar moeten we inderdaad nog naar gaan kijken. Dit is lastiger op basis van de administratieve gegevens. Dat is een categorie die we wel in beeld hebben en waarvan we nog moeten kijken hoe we daarmee omgaan.”Is er iets te zeggen over de omvang van die groep?“Daar moeten we naar kijken.”Er zijn 12.000 bedrijven met rundvee die geen melkvee hebben. Hoe gaat u daarmee om?“We moeten in de breedte zorgen dat I&R op orde is. Dat is niet afhankelijk van of je een melkveebedrijf hebt of niet.”Lees ook: Schouten: ik heb geen keus: I&R móét op orde.