‘Scherp regels brandveiligheid stallen aan’

Stalbranden zijn geen incidenten meer. De branchevereniging voor brandveiligheid pleit voor strengere regels, én controle daarop. Alleen dan zetten veehouders daadwerkelijk stappen, betoogt voorzitter Boele Staal.De laatste tijd wordt Nederland steeds vaker opgeschrikt door grote branden in veestallen. Daarbij sterven soms tienduizenden dieren een afschuwelijke dood. Het zijn geen incidenten meer. Alleen al dit jaar vlogen er tot nu toe zeven varkensstallen in brand, waarbij 28.520 dieren omkwamen. In 2016 stierven er een kleine 14.000 varkens tijdens zes branden, terwijl er in 2015 nog maar 4.105 slachtoffers vielen bij vijf branden. Politiek aandachtspuntEr is dus duidelijk sprake van een snel stijgende tendens. En dat de branden zo uit de hand lopen, komt vooral door het ontbreken van adequate brandveiligheidsvoorzieningen. En dat is weer het gevolg van tekortschietende wet- en regelgeving. Boeren zien zonder deze regelgeving al gauw geen noodzaak om te investeren in iets dat ogenschijnlijk niet direct bijdraagt aan het rendement van hun bedrijf. Stalbrand in Someren in september vorig jaar. Het is hoog tijd dat stallen snel brandveiliger worden. Vaak helpt daarbij al verbetering van de elektrische installatie, zegt Boele Staal. - Foto: Novum/Rob EngelaarAl in 2012 en 2013 waren branden in stallen een politiek aandachtspunt. Het bouwbesluit werd in 2014 aangepast: kleinere compartimenten, brandwerende afscheiding en branddetectie in technische ruimtes. Verreweg de meeste branden ontstaan, zoals bekend, door kortsluiting. Toegepaste bouwmaterialen moeten sinds 2014 aan brandklasse B volgens NEN-EN 13501-1 moeten voldoen. Het is een verbetering, maar detectie en een automatisch blussysteem in de stal worden nog altijd niet noodzakelijk geacht. Brandgevaarlijk materiaalVolgens Wageningse onderzoekers wordt dikwijls brandgevaarlijk isolatiemateriaal gebruikt. Ook op de toegepaste techniek valt het nodige aan te merken. De onderzoekers wijzen op de noodzaak om de aanleg van elektra alleen nog door of onder toezicht van erkende E-installateurs te laten uitvoeren. Denk aan het Actieplan Stalbranden 2012-2016, dat is tot nu toe niet meer dan een goed bedoeld document dat, aldus Wakker Dier, door de veehouderij nog niet eens voor kennisgeving is aangenomen. Voor de gemiddelde boer geldt de korte termijn en daarmee alleen de harde euro’s. De sector werkt met krappe marges, heeft al snel geen boodschap aan voorlichting en de mening van dierenliefhebbers. De meeste boeren zullen in brandveiligheid investeren als het door de wetgever verplicht wordt en er goede handhaving met stevige boetes komt. De overheid daarentegen wijst op de eigen verantwoordelijkheid van iedere burger en ondernemer, dus ook de boer. De kans op een brand blijft hetzelfde, op eigen initiatief tegenmaatregelen nemen is eerder uitzondering dan regel. AlternatievenOude stallen brandveilig maken conform het bouwbesluit zullen veel boeren niet kunnen betalen. Er zijn alternatieven. Het laten verbeteren van de elektrische installatie kost naar verhouding weinig en reduceert het brandrisico al aanzienlijk. Ook een investering in branddetectie en rookmelders in de stal zijn voor elke ondernemer te overzien. De verzekeraars zien dat gelukkig ook in. Zij kondigen extra controles aan die vooral gericht zijn op de elektrische installaties. Een positieve ontwikkeling. Belonen van goed gedrag is altijd beter dan straffen voor slecht gedrag. Financiers (banken) hebben trouwens ook een rol, zij hebben de mogelijkheid tot het verplichten van maatregelen naar hun leningnemers. Niet wachtenHet is te hopen dat de varkens- en kippenhouders niet langer afwachten en denken dat een brand hen niet overkomt. Er zijn jaarlijks 55.000 branden in Nederland! En hoewel compassie met dieren misschien niet kan worden verwacht van een veehouder die zijn bezit laat opgroeien voor de slacht, kan extra dierenleed toch ook niet de bedoeling zijn. Ook van een slachtvarken wil je niet dat het na tientallen minuten van blinde angst en paniek, omringd door het gegil van soortgenoten, bezwijkt door het inademen van gloeiend hete rookgassen of de aan zijn huid likkende vlammen. VluchtplanEn hoe staat het met het vluchtplan voor stallen? Ook dán worden dieren aan hun lot overgelaten. Het Bouwbesluit vereist nu wel dat stallen in geval van nood van buitenaf te openen zijn zonder sleutel, zodat het makkelijker wordt om dieren te evacueren bij brand. Maar dat is ook weer iets wat alleen geldt voor stallen van na 2014 en ik vraag mij af of hierop gehandhaafd wordt.Vebon-NOVB hoopt dat wet- en regelgeving en handhaving spoedig wordt aangescherpt opdat veestallen brandveiliger worden en het dierenwelzijn hiermee wordt verbeterd. Laat deze misstanden niet net zo uit de hand lopen als is gebeurd in slachthuizen. De volgende richtlijn, een methode voor brandbeheersing en de beperking van branduitbreiding bij veestallen is alweer in de maak t.w. het normontwerp ‘Risicobenadering brandveiligheid grote veestallen’. Laat het geen dode letter zijn.