‘Samenwerking nodig om krulstaart te behouden’

Zomaar stoppen met couperen is vaak niet haalbaar voor varkenshouders. Zowel de varkensketen als consumenten zouden zich moeten inspannen om varkens in de toekomst met krulstaart te houden.Staartbijten is een veelvoorkomend welzijnsprobleem op varkenshouderijen. Het afwijkende gedrag kan ernstige schade aan de gezondheid van de dieren toebrengen en grote economische verliezen veroorzaken. Staartbijten komt voor bij biggen en vleesvarkens en heeft verschillende oorzaken. Zowel voeding als het klimaat en de grootte van de verblijven kunnen invloed hebben. Om bijten te voorkomen, worden staarten in de gangbare varkenshouderij binnen zeven dagen na de geboorte gecoupeerd, waarbij de lengte per bedrijf varieert. Volgens de Europese Richtlijn tot bescherming van het welzijn van varkens en het Nederlandse Varkensbesluit is het niet toegestaan om varkensstaarten routinematig te couperen. Het mag echter wel als de varkenshouder alle andere verhelpende maatregelen al heeft getroffen. In de meeste Europese landen worden staarten in de reguliere varkenshouderij standaard gecoupeerd omdat de kans op ernstig staartbijten groot is. Het is daarom ook niet mogelijk om zomaar te stoppen.Het houden van varkens met langere staarten vraagt om een flinke inspanning. Foto: Ronald HissinkGeen garantieEr zijn al jaren initiatieven om te stoppen, maar de uitdaging is dat er geen garantie is voor het voorkomen van staartbijten. Daarnaast is het risico hoog dat varkens met bijtwonden afgekeurd worden. In juni 2013 is het eindrapport van de Werkgroep Krulstaart verschenen, waarin de oorzaken van staartbijten nader worden beschreven. Uit onderzoek blijkt dat staartbijten een multifactoreel probleem is en de oorzaak per bedrijf kan verschillen. De ambitie van de werkgroep is om staarten op korte termijn alvast minder kort te couperen en de factoren, zoals voeding en verrijking, in bestaande varkensbedrijven te optimaliseren. Daarnaast zal staartbijten op lange termijn worden voorkomen door het optimaliseren van huisvesting, management en fokkerij. Staartbijten en couperen hebben veel invloed op de economie en betreffen de hele varkensketen. De financiële schade van een gespeende big met aangebeten staart bedraagt €7,63 en €9,09 van een vleesvarken.Initiative TierwohlIn Duitsland werd in april 2015 het welzijnsprogramma Initiative Tierwohl geïntroduceerd, waarvoor veehouders zich kunnen aanmelden. Het doel van dit initiatief is om het welzijn van landbouwhuisdieren te verbeteren en meer draagvlak te creëren voor de veehouderij. Het werd opgericht door boerenorganisaties, de retail en de vleessector en er is jaarlijks €65 miljoen beschikbaar voor investeringen in het dierenwelzijn voor een periode van drie jaar. Het vlees in de winkel is wel 4 cent per kilo duurder, maar de supermarkten storten de premie in een fonds waaruit de boer een bedrag krijgt voor bijvoorbeeld hokverrijking.In Nederland is er het Beter Leven-concept ontwikkeld door de Dierenbescherming, waardoor het dierenwelzijn via de markt verbeterd zal worden. Het is dus van belang dat vooral de consument bereid is om meer voor dierenwelzijn te betalen.AanpassingenPer direct stoppen met couperen is niet te realiseren omdat het welzijn voor de dieren slechter zou worden en de economische schade zou toenemen. Op langere termijn zouden de managementstrategieën aangepast moeten worden en zou nog meer onderzoek naar staartbijten gedaan moeten worden. Daarnaast is het van belang dat de hele varkensketen tot doel heeft om minder en straks helemaal niet meer te couperen. Ook zou de consument bereid moeten zijn om vlees van varkens met een krulstaart te kopen. Mogelijk zouden supermarkten geen vlees meer kunnen verkopen van varkens met gecoupeerde staart en zouden slachterijen alleen varkens met staart kunnen aannemen. Om het doel van het ministerie van Economische Zaken te kunnen bereiken (vanaf 2023 een volledig duurzame sector zonder routinematige ingrepen) is een aantal aanpassingen in de varkenshouderij noodzakelijk.Er zou per varkensbedrijf gekeken moeten worden welke maatregelen getroffen kunnen worden om varkens met krulstaart te houden. Ook is het van belang dat de varkensboeren hun kennis en ervaring met elkaar delen om staartbijten te voorkomen. Daarnaast zou de consument voldoende over dit onderwerp geïnformeerd moeten worden om een zo groot mogelijk draagvlak te creëren voor een hogere prijs per kilo varkensvlees, van varkens met krulstaart.Melanie Hollitschke is student aan de Aeres Hogeschool in Dronten