Same Tiger Six 105: trekker met brullende motor

Automonteur Mark van Hemert (26) in Haaften (Gld.) had van huis uit niet zo veel met trekkers. Maar door vriendenclub de Volle Pitt raakte hij ook besmet met het trekkervirus. Dat leidde zes jaar geleden tot de aanschaf van een Same Tiger Six 105. Na een grondige restauratie staat die er weer keurig bij.De Tiger Six is in Nederland overwegend met vierwielaandrijving verkocht. Mark van Hemert tikte een originele tweewielaangedreven versie op de kop. -Foto’s: Hans PrinsenWaar je mee omgaat, daar raak je mee besmet, stelt Van Hemert. In de vriendenclub zijn trekkers en deelnemen aan lokale wedstrijden een hot item. Een vriend had twee Same-trekkers, en omdat Van Hemert dat toch wel mooie trekkers vond, begon het zoeken naar een leuk exemplaar uit de Italiaanse stal.^{Beweeg met de muis over de iconen. Tekst gaat verder onder de foto.}De Tiger Six is in Nederland een redelijk bekende trekker. Hoewel ze overwegend met vierwielaandrijving zijn verkocht, tikte Van Hemert een originele tweewielaangedreven versie op de kop.De motor is onmiskenbaar Same. Luchtgekoeld, en kenmerkend voor deze generatie ook de twee maal drie plunjer-brandstofpompen. Bovenin de turbo.De Tiger kwam omstreeks 1976 op de markt en was de zwaarste trekker in de serie van de viercilinder Leopard en de vijfcilinder Panther en Jaguar. Net een tandje zwaarder had Same al vanaf 1974 de Buffalo als zwaarste trekker in het programma. En in 1972 introduceerde Same de eerste trekker in de 100 pk-klasse, en daarmee ook zijn eerste zescilinder, de Drago 100. Type-aanduidingen en de opvolging van modellen lopen bij Same wat door elkaar heen.Same Tiger Six 105 Export Motor: zescilinder Same 986P.Inhoud: 5,4 liter.Motorvermogen: 76 kW (104 DIN pk) bij 2.200 omw/min.Gewicht: 2wd: 4.050 kg, 4wd: 4.440 kg (inclusief cabine).
Versnellingen: 8V/2A plus Dual Power.Rijsnelheid: 12 versnellingen van 1,6 tot 29 km/u. (Mini (1,3 km/u) en super reductie (vanaf 380 m/u) is optie).Hydrauliek: 35 l/min plus 60 l/min extern bij 175 bar.Afmetingen: 2wd: 433 cm lang, 4wd: 446 cm; dakhoogte 278 cm.Nieuwprijs (1980): 4wd + cabine, omstreeks ƒ 45.000.Huidige waarde: € 5.000 voor een trekker die aan revisie toe is tot € 10.000 goed en compleet.Dat Same zijn trekkers ontwierp voor vierwielaandrijving is ook te zien aan de motor. De carterpan heeft een uitsparing in met midden om ruimte te maken voor een aandrijfas.Kenmerkend voor de motoren – die Same altijd in eigen regie ontwierp en produceerde – is dat in grote lijnen de slag altijd 120 millimeter is, maar dat er verschil is in de boring. Er zijn drie-, vier-, vijf- en zescilinder motoren. Uit een relatief kleine hoeveelheid onderdelen als zuigers en bussen, kon de fabrikant toch motoren samenstellen met verschillende vermogens. Een boring van 98, 100 en 105 millimeter is wat je in de specificaties van de verschillende motoren tegenkomt.Van vijf naar zes cilindersDe Drago 100 van omstreeks 1972 heeft een zescilinder motor met een boring van 98 millimeter. Hij staat genoteerd voor 98 pk motorvermogen. Omstreeks 1978 is hij opgevolgd door de Drago 120 met 105 mm boring, goed voor zo’n 115 pk. De eerste Tiger – die in 1977 op de markt kwam – was de Tiger 100. Uitgerust met een vijfcilinder motor met boring 105 millimeter, en goed voor maximaal 102 pk motorvermogen. Dat kun je opvatten als een vijfcilinder vervanger van de zescilinder Drago 100. Omstreeks 1980 verving Same de Tiger 100 door de Tiger Six 105. Six vanwege de zescilinder motor, ditmaal voorzien van zuigers met een boring van 98 millimeter en 105 pk motorvermogen. De reden dat Same de vijfcilinder verving was de geringe populariteit van zulke motoren in de markt, hoewel ze er toch behoorlijke aantallen van hebben geproduceerd.Same had al vroeg trekkers met een vlak platform boven de transmissie. Anders dan bij de eerdere, kleinere trekkers zit de bediening van de hefinrichting niet meer naast het stuur, maar opzij naast de stoel.Motoren bouwde Same zelf. En net als bij Deutz was luchtkoeling een belangrijk kenmerk. Brandstofpompen heeft Same ook wel zelf gemaakt, maar in de periode van de Tiger waren dat al pompen van Bosch. En hoewel Same daar niet uniek mee was, is het kenmerkend dat het om zogenaamde ‘insteekpompen’ ging. Anders dan een traditionele lijnpomp of een verdelerpomp worden die rechtstreeks door de nokkenas aangedreven, met per element een aparte nok. Voordeel van het systeem was voor de fabrikant dat hij met relatief weinig componenten meerdere motoren kon uitrusten.Een zescilinder als de Tiger Six heeft twee units van elk drie pompen. Een vijfcilinder had weer drie plus twee. Een belangrijk technisch voordeel van de insteekpompen was de korte weg van de verstuiverleiding naar de verstuiver. Dat maakte een exacte dosering op tijd van de verschillende cilinders onderling makkelijker.
De bediening van de handrem werkt niet op de bedrijfsrem, maar rechtstreeks op de transmissie.Trekstangregeling met een torsie-as die aan het rechter draaipunt de verplaatsing met een stang overbrengt naar het regelsysteem in de - voor Same herkenbare - op de achteras gebouwde hefunit.Alleen een kenner zal het direct zien: het gietijzeren blok boven de vooras is één rand dikker dan normaal. Mark plaatste een houten blok bovenop om de omhoog gebrachte motorkap te compenseren.Moderne trekkerSame was pionier op het gebied van vierwielaandrijving. Dat bleek aanvankelijk ook een belangrijk verkoopargument waar het zeker marktaandeel mee won. Tegelijk was het een trekkermerk dat de bestuurder al vrij vroeg op een vlak platform neerzette. Met de schakelhendels aan de rechterkant. Niettemin markeren de Tiger Six en zijn leeftijdsgenoten al het einde van een belangrijk marktsegment op Nederlandse bodem. Het merk is nog springlevend, maar nadat de SLH-groep (de moedermaatschappij) ook Deutz-Fahr inlijfde, is uit marketing-oogpunt voor de Nederlandse markt de focus toch op groengekleurde trekkers gezet.